از برون‌گرایی تا وجدان‌مندی؛ شخصیت ما با افزایش سن دچار تغییرات ناملموس می‌شود

هراکلیتوس، فیلسوف یونان باستان، بیش از 2500 سال پیش می‌گفت هیچ انسانی نمی‌تواند دو بار در یک رودخانه قدم بگذارد؛ زیرا هم رودخانه و هم خود انسان در گذر زمان تغییر می‌کنند. اکنون، پژوهشی تازه نشان می‌دهد این ایده‌ی باستانی درباره‌ی شخصیت انسان هم تا حد زیادی درست است؛ چراکه ویژگی‌های شخصیتی ما در طول زندگی ثابت نمی‌مانند و به‌تدریج تغییر می‌کنند.

به گزارش زومیت، ممکن است تصور کنید شخصیت‌تان در میان فراز و نشیب‌های زندگی مثل لنگر ثابت باقی می‌ماند، اما مطالعه‌ای تازه نشان می‌دهد هسته‌ی شخصیت می‌تواند با افزایش سن به‌طور چشمگیری تغییر کند. به‌گزارش آی‌اف‌ال ساینس، روان‌شناسان دانشگاه زوریخ در سوئیس با انجام پژوهشی تازه، تلاش کردند به بحثی دیرینه درباره‌ی میزان ثبات یا تغییرپذیری شخصیت انسان پاسخ دهند.

روان‌شناسان برای مطالعه‌ی شخصیت انسان، اغلب از مدل پنج‌عاملی شخصیت (FFM) یا همان بیگ‌فایو (Big Five) استفاده می‌کنند که پنج ویژگی اصلی شامل طیف زیر را بررسی می‌کند:

• گشودگی به تجربه: میزان اشتیاق به ایده‌های نو و خلاقیت.
• باوجدانی: نظم، مسئولیت‌پذیری و وظیفه‌شناسی.
• برون‌گرایی: میزان تمایل به تعاملات اجتماعی و قاطعیت.
• سازگاری: سنجش مهربانی، نوع‌دوستی و توانایی همکاری.
• روان‌رنجوری: تجربه‌ی هیجانات منفی مانند اضطراب یا نوسانات خلقی.

مدل پنج‌عاملی شخصیت، با وجود برخی انتقادها، همچنان یکی از چارچوب‌های معتبر برای پژوهش درباره‌ی شخصیت انسان به شمار می‌رود. بااین‌حال، برخی پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که این پنج ویژگی در آزمون‌هایی که در طول زندگی تکرار می‌شوند، کاملاً ثابت باقی نمی‌مانند. همین موضوع پرسشی اساسی را مطرح کرده است: آیا این تغییرات نشان‌دهنده‌ی ضعف و نامطمئن‌بودن آزمون‌های شخصیت هستند، یا اینکه شخصیت انسان برخلاف تصور قدیمی، آن‌قدرها هم ثابت و تغییرناپذیر نیست؟

بیشتر افراد ویژگی‌های شخصیتی را پایدارترین بخش زندگی خود می‌دانند

در مطالعه‌ی تازه، پژوهشگران 887 نفر از ساکنان ایالات متحده را درباره‌ی جنبه‌های مختلف زندگی‌شان، از جمله ویژگی‌های شخصیتی، سلامت جسمی، عزت‌نفس، رضایت از زندگی، وضعیت مالی و میزان تعاملات اجتماعی، بررسی کردند. سپس از شرکت‌کنندگان خواسته شد ارزیابی کنند که از نظر خودشان، هرکدام از این عوامل در طول زندگی تا چه اندازه تغییر کرده‌اند.

در مجموع، بیشتر افراد ویژگی‌های پنج‌گانه‌ی بزرگ شخصیت را پایدارترین بخش زندگی خود می‌دانستند. آن‌ها می‌پذیرفتند که زندگی‌شان پر از فراز و نشیب، تغییرات و تجربه‌های متفاوت بوده است، اما باور داشتند هسته‌ی اصلی شخصیتشان در طول زمان ثابت باقی مانده است.