امنیت سایبری در 2026 وارد فاز پیشبینی می شود؛ ویژگی بازیگران برنده
تحول دیجیتال در بسیاری از سازمانها دیگر یک «پروژه» نیست؛ بلکه به «روش اداره امور» بدل شده است. در چنین شرایطی امنیت سایبری هم از یک لایه پشتیبان به یک قابلیت راهبردی تبدیل میشود.
تحول دیجیتال در بسیاری از سازمانها دیگر یک «پروژه» نیست؛ بلکه به «روش اداره امور» بدل شده است. در چنین شرایطی امنیت سایبری هم از یک لایه پشتیبان به یک قابلیت راهبردی تبدیل میشود.
به گزارش خبرنگار مهر؛ بر اساس دادههای ارائه شده در گزارش اخیر مؤسسه گارتنر از روندهای راهبردی فناوری برای 2026، چشم انداز امنیت سایبری وارد مرحلهای میشود که در آن، هوش مصنوعی نه فقط یک ابزار کمکی، بلکه بستر اصلی طراحی، اجرا و تصمیمسازی امنیت است.
مهر در این نوشتار کوتاه با اتکا به دادههای تحلیلی ارائه شده، 10 روند امنیت سایبری مرتبط با سال 2026 را مرور میکند و نشان میدهد چرا تیمهای امنیت اطلاعات باید از «مدیریت رخداد» به «مدیریت پیوسته ریسک و اعتماد» تغییر رویکرد دهند.
پلتفرمهای توسعه بومی هوش مصنوعی
پلتفرمهای توسعه بومی هوش مصنوعی یا «AI-Native»، بر خلاف سامانههای سنتی که بعدها به آنها قابلیتهای هوشمند افزوده شده است، از ابتدا با هوش مصنوعی در همه لایهها طراحی میشوند. در منطق امنیتی، این تفاوت حیاتی و بسیار حائز اهمیت است. سامانه بومی هوش مصنوعی میتواند به شکل پیوسته یاد بگیرد، الگوهای رفتاری را تطبیق دهد و تصمیمها را با سرعت ماشین اجرا کند.
در این میان، نقش تیم امنیتی از پایش واکنشی و تحلیل دستی لاگها به سمت پیش بینی تهدید و اصلاح خودکار حرکت میکند. سازمانهایی که زودتر این نسل از پلتفرمها را وارد چرخه توسعه و عملیات کنند، «زمان تشخیص تا پاسخ» را کوتاهتر و خطای انسانی را کمتر میکنند.
رایانش ابری برای هوش مصنوعی و امنیت
دفاع سایبری مبتنی بر هوش مصنوعی، بدون ظرفیت پردازشی کافی عملاً به سطحی از اتوماسیون محدود تبدیل میشود. وقتی مهاجمان نیز مانند مدافعان از هوش مصنوعی در مقیاس کلان استفاده میکنند، سازمانها برای تحلیل کلان دادههای امنیتی، اجرای مدلهای پیچیده و تحلیل لحظهای به زیرساخت پردازشی نسل جدید نیاز دارند.
در همین راستا، افزایش سرعت آموزش مدلهای امنیت سایبری و بهبود دقت تشخیص، به همراه کاهش چشمگیر متوسط زمان پاسخ قابل پیشبینی است؛ اما این روند یک هشدار اساسی را نیز در بر دارد. هرچه سامانههای امنیتی بیش از گذشته مبتنی بر پردازش شوند، مدیریت هزینه، دسترس پذیری و امنیت خود زیرساخت محاسباتی نیز به دغدغه سطح هیئت مدیره بدل میگردد.
محاسبات محرمانه
ترند محاسبات محرمانه در سال 2026، شکاف قدیمی حفاظت از داده در حال استفاده را هدف میگیرد؛ یعنی زمانی که داده در حافظه پردازش میشود. با گسترش پردازش ابری و لبه و با انتقال بارهای کاری حساس میان محیطهای مختلف، حفاظت از داده فقط در حالت ذخیره یا انتقال کافی نیست.
از همین روی، این فناوری میتواند به استاندارد طلایی برای حفاظت از بارهای کاری هوش مصنوعی، دادههای مقرراتی و عملیاتهای فرامرزی تبدیل شود. در چنین چشماندازی، سازمانها باید محاسبات محرمانه را در کنار رمزنگاری و کنترل دسترسی، به عنوان یک لایه مکمل در معماری امنیتی آینده ببینند.
سامانههای چندعاملی
در سامانههای چندعاملی، مجموعهای از عاملهای هوشمند به شکل هماهنگ در کنار یکدیگر کار میکنند. به عبارت دیگر، هر عامل میتواند بخشی از ریسک، رفتار کاربر، زمینه عملیاتی یا نشانههای نفوذ را مستقل تحلیل کند و سپس نتیجهها در یک تصمیم مشترک تجمیع شود. به عقیده کارشناسان، استفاده از سامانههای چندعاملی در حوزه امنیت سایبری، تشخیص تهدید را جامعتر و پاسخدهی را هماهنگتر میکند. به زبان ساده، در سامانههای چندعاملی به جای یک موتور تصمیم ساز، با شبکهای از همکاران هوشمند روبه رو هستیم که میتوانند همزمان چند سناریو را ارزیابی و اقدامهای اصلاحی را اجرا کنند.
مدلهای زبانی تخصصی
مدلهای زبانی عمومی برای بسیاری از کارهای روزمره و اجرای دستورات عمومی کاربران مناسب هستند؛ اما در بخش امنیت سایبری، پرداختن جزئیات و زمینه اهمیت بالایی دارد. در این وضعیت، مدلهای زبانی تخصصی دامنه (DSLM) با داده و اصطلاحات یک صنعت یا یک پشته فناوری مشخص آموزش میبینند و به همین دلیل در تشخیص ناهنجاری، تحلیل آسیب پذیری، خلاصه سازی رخدادها و ارجاع پروندهها دقیقتر عمل میکنند.
کارشناسان معتقدند که تیم امنیت با استفاده از مدلهای زبانی تخصصی به همکاران هوشمندی دست پیدا میکند که محیط سازمان را میشناسند، زبان فناوری آن را میفهمند و میتوانند بار اجزای مختلف عملیات روزمره امنیت سایبری را کاهش دهند.
هوش مصنوعی فیزیکی و گسترش سطح حمله
توسعه هوش مصنوعی فیزیکی به عنوان دیگر روند برجسته امنیت سایبری در سال 2026 شامل ترکیب رباتیک، حسگرها، دستگاههای خودگردان و هوشمندی در محیطهای صنعتی و خدماتی؛ از نیروگاه و شبکه انرژی تا لجستیک و بیمارستان میشود. متخصصان مدعی هستند که این ترکیب، جهان سایبری و فیزیکی را بیش از گذشته در هم میتند. در شرایطی که سطح حمله سایبری به صورت مداوم بزرگتر میشود، امنیت سامانههای سایبری فیزیکی به یک اولویت حیاتی بدل میگردد. در چنین محیطهایی، نفوذ سایبری فقط خسارت اطلاعاتی ندارد؛ بلکه میتواند به اختلال عملیاتی، آسیب فیزیکی و بحران ایمنی منجر شود.
امنیت پیش دستانه
مفهوم «امنیت پیش دستانه»، به شناسایی و خنثی سازی تهدید پیش از وقوع رخداد اشاره دارد. در این رویکرد، تحلیل رفتاری لحظهای، امتیازدهی پیش بینانه ریسک و پاسخ خودکار پیوسته محور اصلی است. در چنین شرایطی، مرکز عملیات امنیت، با اتکا به این رویکرد راهبردی، از یک تیم واکنش به رخداد، به یک سامانه مدیریت ریسک پیوسته تبدیل میشود که با کمک عاملهای خودگردان، اقدامهای اصلاحی را بدون انتظار برای تأیید دستی اجرا میکند. با این وجود، کارشناسان معتقدند که این تحول بدون حکمرانی دقیق، میتواند ریسک «خودکارسازی خطا» را بالا ببرد.
منشأ دیجیتال و اقتصاد اعتماد
با رشد روزافزون تولید و نشر محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی، دیپ فیکها و دستکاری داده، «اعتماد» به صحت و اصالت اطلاعات به یک دارایی سازمانی تبدیل میشود. در این وضعیت، منشأ دیجیتال به معنای اصالت سنجی و ردیابی پذیری داراییهای دیجیتال، زنجیره تأمین نرم افزار و حتی خروجیهای مدلهای هوش مصنوعی است.
بر همین اساس، در چشمانداز امنیت سایبری سال 2026، از سازمانها انتظار میرود بتوانند نوعی «زنجیره شواهد» ارائه کنند که نشان دهد داده، کد و خروجیها دستکاری نشدهاند. این موضوع برای آینده شرکتها و کسبوکارها، انطباق با مقررات و مدیریت ریسک شهرت، بسیار تعیین کننده خواهد بود.
پلتفرمهای امنیت هوش مصنوعی
بر اساس پیشبینی کارشناسان از روندهای امنیت سایبری در سال 2026، پلتفرمهای امنیتی هوش مصنوعی به سمت اکوسیستمهای یکپارچه عملیات امنیت حرکت میکنند. این روند شامل یادگیری پیوسته، تشخیص خودکار، پاسخ بومی هوش مصنوعی و دید لحظهای بر سطح حمله میشود.
در همین راستا، انتظار میرود که دستیاران خودگردان حوزه امنیت سایبری، ابزارهای پاسخ به رخداد مبتنی بر هوش مصنوعی، مدیریت پیوسته سطح حمله و موتورهای تشخیص تهدید هوشمند، سریعتر از گذشته فراگیر شوند. متخصصان، نتیجه این روند را تجمیع ابزارها و گذار از جزیرههای امنیتی به پلتفرمهای یکپارچه میدانند.
ژئوپاترییشن و سیاست زدگی امنیت
اصطلاح «ژئوپاترییشن» به فشاری اشاره دارد که از افزایش تنشهای جهانی ناشی میشود. بر همین اساس، کشورها کنترل بر حاکمیت داده، توسعه هوش مصنوعی و مقررات امنیت سایبری را سخت گیرانهتر میکنند. در چنین فضایی سازمانها با الزام به بومی سازی داده، بازنگری وابستگی به تأمین کنندگان و مقاوم سازی زیرساختهای حیاتی روبه رو میشوند. به زعم بسیاری از متخصصان حوزه امنیت سایبری، این بخش دیگر صرفاً به ابعاد فنی خلاصه نیمشود و ماهیتی ژئوپولیتیک یافته است. از همین روی، در سال 2026، راهبرد امنیت باید همزمان به ریسکهای تأمین کننده، الزامات حاکمیت داده و تاب آوری زیرساخت توجه کند.
جمع بندی
در نهایت، با بررسی روندهای کلیدی ذکر شده، میتوان نتیجه گرفت که امنیت سایبری در سال 2026 وارد فاز «پلتفرمی و پیش بینانه» میشود. به عبارت دیگر، سازمانها باید معماری امنیتی خود را به گونهای طراحی کنند که هم توان پردازشی و دادهای کافی داشته باشد و هم حکمرانی و کنترل تصمیمهای خودکار را تضمین کند. در همین راستا، متخصصان برای تبدیل این روندها به اقدامهای عملی، چند اولویت اجرایی پیشنهاد میدهند.
- بازطراحی نقشه راه امنیت با محور هوش مصنوعی بومی
- سرمایه گذاری هدفمند در زیرساخت پردازشی و داده
- نهادینه سازی محاسبات محرمانه برای بارهای کاری حساس
- آماده سازی سازمان برای عملیات چندعاملی
- ایجاد چارچوب منشأ دیجیتال و حکمرانی اعتماد
- سخت گیری در امنیت سامانههای سایبری فیزیکی
به عقیده کارشناسان، بازیگران برنده حوزه امنیت سایبری در سال 2026 کسانی نیستند که صرفاً ابزارهای جدید میخرند؛ در چنین شرایطی، سازمانهایی موفق خواهند بود که امنیت را به عنوان «زیرساخت اعتماد دیجیتال» در قلب تصمیمگیری کسبوکار قرار دهند و برای عصر هوش مصنوعی، همزمان روی فناوری، فرآیند و حکمرانی سرمایه گذاری کنند.