انتشار یک کتاب درباره خنیاگران خراسان

به گزارش خبرگزاری اقتصاد ایران، پروژه موسیقایی پژوهشی «شاه اسماعیل و سه همسرش» مشتمل بریک داستان فارسی - ترکی درحوزه اجرای خنیاگران منطقه خراسان نوشته آمنه یوسف زاده و استیون بلام با ترجمه عبدالمحمد موحد طی روزهای گذشته توسط مجموعه «ماهور» پیش روی مخاطبان قرار گرفته است.

در توضیحات تکمیلی این اثر تالیفی پژوهشی آمده است:

این کتاب در سال 2022 میلادی توسط انتشارات بریل در لیدنِ هلند، به زبان انگلیسی منتشر شده است. کتاب، متن کاملِ داستان «شاه اسماعیل و سه همسرش» به صورت منظوم و منثور است که برای نخستین بار با ضبط‌های صوتی داستان و امکان دسترسی خواننده به آنها ارائه می‌شود.

این داستان از گنجینه‌های غنی روایت‌های خنیاگران ایرانی است که در فرارود (آسیای مرکزی) و سرزمین‌های غربی ایران نیز رایج است. در خراسانِ ایران، خنیاگران که با عنوان بخشی شناخته می‌شوند، داستان‌ها را با نثر فارسی، ترکی خراسانی یا کردی کرمانجی روایت می‌کنند و بیشتر ابیات را به ترکی می‌خوانند؛ در فرارود و برخی مناطق بیرون از ایران خنیاگران چنین داستان‌هایی را معمولاً به‌طور کامل به ترکی اجرا می‌کنند.

در این اثر، بخش‌هایی از اجرای کاملِ داستان شاه‌اسماعیل و گلزارخانم که در سال 1384 ضبط شده با نمونه‌هایی از اجرای بخشی‌های خراسان از همین داستان که در دهه 1350 خورشیدی ضبط شده‌اند، مقایسه شده است.

سه فصلِ مقدماتی و یک تفسیر نیز به بررسی جنبه‌های موسیقایی و زبانیِ هنر بخشی‌ها در پیوند با زمینه‌های اجتماعی، تاریخی و ادبی مربوط به آن می‌پردازد.

آمنه یوسف‌زاده، دکترای اتنوموزیکولوژی از دانشگاه نانتر پاریس دارد. او در زمینه‌های موسیقی خراسان و فرارود، موسیقی و عرفان و موسیقی و سانسور مطالعه و پژوهش می‌کند.

از آثار این پژوهشگر می‌توان به کتاب‌های «رامشگران شمال خراسان: بخشی و رپرتوار او» (ماهور، 1388)، فصل «ایران» از کتاب موسیقی‌های کلاسیک دیگر (بویدل پرس، 2015)، فصل «نجوا با خدا: مناجات، دعایی آوازی در خراسان ایران» از کتاب نظریه و اجرا در موسیقی جهان اسلام (راتلج، 2018) و چندین مقاله تخصصی دیگر و لوح‌های فشرده پژوهشی اشاره کرد.

اسیتون بلام هم استاد ممتاز بازنشسته موسیقی از دانشگاه شهر نیویورک، مرکز تحصیلات تکمیلی است.

وی در زمینه‌های گوناگون از جمله آهنگسازی، بداهه‌نوازی، تاریخ موسیقی مدرن و تعاملات فرهنگی و همچنین در حوزه موسیقی ایران، اروپا و آمریکای شمالی آثار متعددی منتشر کرده است.

ترجمه مجموعه مقالات او با عنوان شعرخوانی در شمال خراسان و فرهنگ‌های موسیقایی همجوار در سال 1403 توسط انتشارات ماهور منتشر شده است. ضمن اینکه نظریه موسیقی در اتنوموزیکولوژی (آکسفورد، 2023) از آثار وی محسوب می شود.