بارداری پوچ چیست و چرا اتفاق میافتد؟
یک متخصص زنان و زایمان گفت: تقریبا 10 تا 15 درصد از بارداریها، بارداری پوچ است، این حالت زمانی رخ میدهد که جنین رشد میکند؛ اما قلب آن تشکیل نشده و بهطور طبیعی بارداری متوقف میشود.
به گزارش مشرق، زهرا پناهی متخصص زنان و زایمان در رابطه با زایمان پوچ و زمان رفتن مادر به سونوگرافی توضیحاتی داد و گفت: در مراحل ابتدایی بارداری، سونوگرافی یکی از ابزارهای اصلی برای تشخیص وجود جنین و سلامت آن است. از آنجایی که بسیاری از مشکلات بارداری در اوایل دوره ممکن است بهراحتی تشخیص داده نشوند، سونوگرافی نقش مهمی در شناسایی بارداریهای غیرطبیعی مانند بارداری پوچ ایفا میکند.
وی ادامه داد: اگر بخواهیم حاملگی را از طریق سونوگرافی واژینال تشخیص دهیم، در حدود پنج هفته میتوانیم نتیجه دقیقی بدست آوریم. در سونوگرافی شکمی، اما این زمان به شش هفته میرسد. در این مرحله، توانایی تشخیص ضربان قلب جنین وجود دارد. یکی از مشکلاتی که ممکن است در سونوگرافی مشاهده شود، عدم مشاهده قلب جنین است که این میتواند نشاندهنده بارداری پوچ باشد.
بارداری پوچ و دلایل آن
پناهی اظهار کرد: تقریباً 10 تا 15 درصد از بارداریها به بارداری پوچ منتهی میشوند، این حالت زمانی رخ میدهد که جنین شروع به رشد میکند؛ اما قلب آن تشکیل نمیشود و بهطور طبیعی بارداری متوقف میشود. دلیل اصلی بارداری پوچ معمولاً به اختلالات ژنتیکی در تخمک یا اسپرم برمیگردد که مانع از تشکیل قلب جنین میشود. در این شرایط، تشخیص اولیه بر اساس سونوگرافی انجام شده و پزشک ممکن است برای اطمینان بیشتر، سونوگرافی مجدد را در فاصله زمانی یک هفته تا ده روز توصیه کند.
وی افزود: اگر بارداری پوچ تشخیص داده شود، این وضعیت معمولاً به سقط خود به خودی منجر میشود. در این صورت نیازی به درمان خاصی نخواهد بود و بدن بهطور طبیعی روند سقط را طی میکند. البته اگر این اتفاق برای اولین بار باشد، نیازی به نگرانی زیادی وجود ندارد و تنها نیاز به پیگیریهای بعدی است. اما اگر این مشکل در بارداریهای متعدد تکرار شود، ممکن است نیاز به بررسیهای بیشتر پزشکی و آزمایشات تخصصی باشد.
پناهی در ادامه گفت: گاهی ممکن است مادران با بارداریهای مکرر پوچ روبرو شوند؛ به این معنا که یک بارداری غیرطبیعی، مانند بارداری پوچ، پس از بارداری طبیعی دوباره رخ دهد. در مواردی که بارداری پوچ مکرر اتفاق میافتد، باید ارزیابیهای دقیقی انجام گیرد تا علت این مشکل شناسایی و درمانهای مناسب آغاز شوند.
اقدامات تشخیصی برای بارداریهای پوچ مکرر
این متخصص زنان و زایمان تصریح کرد: در صورتی که یک مادر دو بارداری پوچ پشت سر هم داشته باشد، ارزیابیهای ژنتیکی و پزشکی ضروری است. در این شرایط، پزشکان بررسیهایی شامل آزمایشات ژنتیکی برای هر دو والدین، ارزیابی مشکلات در رحم مادر، تستهای انعقاد خون، آزمایشات مربوط به بیماریهای روماتولوژیک، و بررسیهای مربوط به دیابت و آنتیبادیهای تیروئید را انجام میدهند. این آزمایشات برای شناسایی عواملی که ممکن است منجر به سقطهای مکرر شوند، بسیار حیاتی است.
پناهی متذکر شد: سونوگرافی از جمله ابزارهای اصلی برای تشخیص دقیق بارداری و پیگیری وضعیت جنین در طول دوره حاملگی است. اولین سونوگرافی معمولاً در هشت هفته اول بارداری یا کمتر از ده هفته انجام میشود تا تعیین شود که آیا حاملگی در داخل رحم است یا خیر. همچنین، در این مرحله میتوان تشکیل قلب جنین را بررسی کرده و سن بارداری را تعیین کرد.
سونوگرافیهای ضروری دوران بارداری
این متخصص زنان و زایمان اذعان کرد: پس از سونوگرافی اولیه، در هفته 12 بارداری، غربالگری NT (نوار گردن جنین) برای بررسی احتمال وجود بیماریهای کروموزومی انجام میشود. این آزمایش در بازه زمانی بین 11 تا 14 هفته انجام میشود و برای ارزیابی خطر اختلالات ژنتیکی مانند سندرم داون و سایر مشکلات کروموزومی مفید است.
وی ادامه داد: در هفتههای 18 بارداری، سونوگرافی دیگری برای بررسی ساختارهای جنین و شناسایی هرگونه اختلالات ساختاری یا ارگانی در جنین انجام میشود. این مرحله از سونوگرافی به شناسایی مشکلاتی مانند نواقص مادرزادی و اختلالات ساختاری جنین کمک میکند.
پناهی توضیح داد: اگر در مراحل مختلف بارداری مشکلات خاصی شناسایی نشود و جنین از نظر ساختاری و کروموزومی سالم باشد، دیگر نیازی به تکرار سونوگرافی نیست. اما در صورتی که مادر با مشکلاتی مواجه شود یا سقطهای مکرر داشته باشد، ممکن است نیاز به سونوگرافیهای اضافی برای بررسی وضعیت جنین و مادر باشد.
غربالگری بارداری برای تعیین خطر بیماریهای کروموزومی
پناهی تصریح کرد: غربالگری بارداری یکی از مراحل مهم در شناسایی ریسک ابتلای جنین به بیماریهای کروموزومی است. هدف اصلی این تستها شناسایی احتمال وجود مشکلات ژنتیکی مانند سندرم داون، سندرم ادواردز و سندرم پاتائو است. با این حال، باید تاکید کرد که غربالگری به هیچوجه به معنای تعیین قطعی مشکلات جنینی یا توصیه به سقط جنین نیست. این آزمایش تنها برای ارزیابی ریسک بیماریهای کروموزومی صورت میگیرد و بر اساس نتایج آن تصمیمگیریهای بعدی انجام میشود.
این متخصص زنان و زایمان در ادامه افزود: در فرآیند غربالگری بارداری، معمولاً سونوگرافی به عنوان اولین ابزار بررسی انجام میشود. اگر سونوگرافی نتایج خوبی داشته باشد، در ادامه یک تست خون نیز از مادر گرفته میشود. ترکیب این دو نتیجه به همراه سن مادر و ریسکهای زمینهای او، با استفاده از نرمافزارهای خاص، ریسک نهایی ابتلا به بیماریهای کروموزومی را محاسبه میکند. این نتایج به پزشک کمک میکند تا ارزیابی دقیقی از وضعیت جنین داشته باشد.
وی بیان کرد: در صورتی که ریسک محاسبهشده بالا باشد، ممکن است پزشک پیشنهاد دهد که برای اطمینان بیشتر، از روشهای تهاجمی مانند نمونهبرداری از ما دور جنین یا آمنیوسنتز استفاده شود تا بهطور قطعی وضعیت جنین مشخص شود. این روشها میتوانند تایید یا رد مشکلات کروموزومی را قطعی کنند، اما باید گفت که این اقدامات تنها در مواقعی که ریسک بالا باشد، توصیه میشوند.
غربالگری مثبت و اقدامات بعدی
پناهی اذعان کرد: گاهی اوقات ممکن است نتایج غربالگری نشان دهند که ریسک ابتلا به بیماریهای کروموزومی بیشتر از حد معمول است، اما این بدان معنا نیست که جنین حتماً مشکلی خواهد داشت. تستهای تاییدی، مانند آمنیوسنتز، ممکن است نشان دهند که جنین در واقع سالم است. بنابراین، هیچوقت نمیتوان با اطمینان گفت که جنین مشکلی نخواهد داشت، حتی اگر نتیجه غربالگری منفی باشد.
این متخصص زنان و زایمان در ادامه گفت: در کنار غربالگری کروموزومی، سونوگرافیهای ساختاری نیز در بررسی سلامت جنین اهمیت دارند. در این سونوگرافیها، بررسی ساختار مغز، قلب و دیگر ارگانهای حیاتی جنین انجام میشود تا اختلالات ساختاری و بیماریهای پیچیدهای که ممکن است نیاز به چندین عمل جراحی پس از تولد داشته باشند، شناسایی شود. در برخی موارد، مشکلات ساختاری مغز یا قلب میتوانند تاثیرات جدی بر سلامت نوزاد در آینده داشته باشند.
وی متذکر شد: اگر در سونوگرافی یا آزمایشات تاییدی، مشکلات جدی ساختاری یا کروموزومی شناسایی شود، ممکن است مادر تصمیم بگیرد که سقط جنین انجام دهد. این تصمیمات تحت قوانین و مقررات خاص قرار دارند و تنها در صورت وجود اختلالات جدی که کیفیت زندگی نوزاد را به شدت تحت تاثیر قرار دهد، ممکن است پزشک اجازه سقط را صادر کند. این موارد معمولاً شامل شرایطی هستند که سلامتی نوزاد در آینده با مشکلات جدی مواجه خواهد شد و احتمال زندگی بدون نیاز به چندین عمل جراحی یا درمان طولانیمدت وجود ندارد.
پناهی خاطر نشان کرد: غربالگری بارداری تنها برای تعیین احتمال ابتلای جنین به بیماریهای کروموزومی و شناسایی ریسکهای احتمالی است. هیچگاه از مادران خواسته نمیشود که بر اساس نتایج غربالگری تصمیم به سقط بگیرند. در نهایت، تصمیمگیری در این مورد بر اساس ارزیابیهای دقیق پزشکی و مشاورههای لازم صورت میگیرد و تنها در موارد خاصی که خطرات جدی برای جنین و مادر وجود داشته باشد، امکان سقط قانونی و تحت نظارت پزشک وجود دارد.
