«خسرو و شیرین» بر پله سوم

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، منظومه «خسرو و شیرین» اثر نظامی گنجوی با تصحیح بهروز ثروتیان، به تازگی توسط انتشارات امیرکبیر به چاپ سوم رسیده است.

مجموعه پنج گنج نظامی با تصحیح بهروز ثروتیان از جمله آثار انتشارات امیرکبیر است که به تازگی و طی روزهای گذشته عناوین «اقبالنامه»، «مخزن الاسرار» و «هفت پیکر» از آن، تجدیدچاپ شده و با نسخه های چاپ چهارم وارد بازار نشر شده‌اند.

جمال‌الدین ابومحمد الیاس بن یوسف معروف به نظامی گنجوی، سال 535 هجری قمری در شهر گنجه متولد شده و معاصر خاقانی است. نظامی علاوه بر شعر و ادب، بر دانش‌های رایج روزگار خود احاطه و اشراف داشت و تسلطش بر نجوم، علوم اسلامی و زبان عربی را می‌توان در اشعارش مشاهده کرد. معروف ترین اثر نظامی «خمسه» یا «پنج گنج» است که منظومه های «مخزن‌الاسرار»، «خسرو و شیرین»، «لیلی و مجنون»، «هفت پیکر» و «اسکندرنامه» را شامل می شود. نظامی سال 614 هجری قمری در گنجه از دنیا رفت. او را در زمینه داستان‌پردازی، تخیل و قدرت توصیف شاعری متبحر و چیره‌دست می‌دانند.

«خسرو و شیرین» نظامی یکی از منظومه‌های معروف عاشقانه ادبیات کلاسیک فارسی است که شخصیت اصلی آن، دختری به نام شیرین است. شیرین شاهزاده‌ای ارمنی است که بعدها ملکه این‌کشور می‌شود. طرف دیگر داستان هم خسرو شاه ایران قرار دارد که همان خسرو پرویز پادشاه ساسانی است. شیرین در این افسانه و منظومه، با دو ویژگی اخلاقی عشق و تقوا حضور دارد. دو شخصیت مهم دیگر «خسرو و شیرین» هم خسرو، شاپور و فرهاد هستند.

نظامی معتقد است ماجرای «خسرو و شیرین» گاهی افسانه و افسون و گاهی حکایت و داستان است. در محور ماجرا هم شخصیت شیرین قرار دارد و می‌توان آن را افسانه شیرین نامید. این منظومه در قالب مثنوی سروده شده است.

بهروز ثروتیان پژوهشگر ادبی و نظامی شناس، متولد 1316 و درگذشته به سال 1391 است. او مجموعه آثار نظامی را تصحیح کرده و نسخه تصحیح‌اش از «خسرو و شیرین» براساس 14 نسخه خطی ارائه شده است. او اولین‌بار نسخه تصحیح‌شده این‌منظومه را سال 1363 به پایان رساند و نسخه دیگر سال 1383 عرضه شد که تصحیح و شرح مجدد محسوب می‌شد.

چاپ سوم این کتاب، پیش از متن اصلی «خسرو و شیرین»، این عناوین را در بر می‌گیرد: چندنکته درباره تصحیح و شرح مجدد مثنوی، پیشگفتار، یادداشت‌های مربوط به پیشگفتار، ارزیابی نسخه‌ها، علایم قراردادی. در پایان و پس از متن اصلی منظومه هم «تعلیقات خسرو و شیرین» درج شده که از این قرارند: توضیحات و شرح ابیات دشوار، فهرست واژ‌ه‌ها اصطلاحات، اضافات، فهرست منابع.