روزنامه «صدای ایران» شماره 409| آئین همگرایی شیعه علیه سلطه

چهارصدونهمین شماره روزنامه اینترنتی «صدای ایران» رسانه KHAMENEI.IR با عنوان «آئین همگرایی شیعه علیه سلطه» منتشر شد.

نسخه PDF را از اینجا دریافت کنید.

شماره جدید صدای ایران به مناسبت فرارسیدن اربعین حسینی در سرمقاله خود به واکاوی کارکرد‌های هویتی و تمدنی آئین راهپیمایی اربعین پرداخته است:

برخلاف آنچه تصور می‌شود، سنت‌های مبنایی شیعی، محرک و بنیان فرقه‌گرایی نیستند و نخواهند شد. دستگاه پروپاگاندای معاندین و مغرضین همواره سعی دارد این سنت‌ها و آیین‌ها را نشانه و دال فرقه‌گرایی تعریف کند؛ نوعی فرقه‌گرایی که خروجی‌اش به طرد، نفی و تکفیر دیگران می‌انجامد. تشیع، هرچند قرائت خود را به حقیقت نزدیک‌تر می‌داند، اما این قرائت، چون توسط امری خارج از انسان حد می‌خورد، لزوماً منجر به تکفیر و نفی دیگری نمی‌انجامد؛ چیزی که مسامحتاً بشر در جریان‌های تکفیری یا فاشیستی تجربه کرده است. با این تفاصیل و تفاسیر، آیین‌ها و سنت‌های شیعی، مفاهیم و بستر‌هایی برای همگرایی هویتی شیعیان است.

هویتی که بر مبنای پاسخ مشترک به چیستی و کیستی انسان‌ها و البته بر محوریت نهضت بیداری اسلامی عاشورایی شکل گرفته است. ماهیت عاشورایی این آیین‌ها، از جمله راهپیمایی اربعین، نفی سلطه، قلدری، زور و طاغوت است. ماهیت عاشورایی این آیین‌ها، پیشران نهضت حریت و آزادگی است. از منظر جهان‌بینی عاشورایی، قدرت به صرف اینکه در قدرت است و ابزار سلطه را در اختیار دارد، مشروع نیست. صرف قدرت، مشروعیت نمی‌آورد. حتی اگر لازم باشد، باید جلوی چنین سلطه و سیطره‌ای ایستاد و نه گفت. از این جهت، ماهیت عاشورایی هویت‌ها و سنت‌های شیعی، عقربه قطب‌نمای جهان‌بینی توحیدی اوست، برای نه گفتن به طواغیت زمان.

سمت دیگر این سنت‌ها و آیین‌ها، کارکرد اجتماعی آنهاست. این مناسک و آیین‌ها حکم مغناطیسی را دارند که براده‌های پراکنده در زمان و مکان را گرد هم جمع کرده و تشکل و جامعه‌ای خلق می‌کنند که چیزی بیش از مجموع تک‌تک انسان‌های شرکت‌کننده در این مناسک است. جامعه بزرگ‌تری که تصویرش صرفاً جمع جبری ذراتش نیست، بلکه چیزی بیشتر از آن است. این درست نقطه مقابل تعاریف مدرنیستی از جامعه انسانی است که جامعه را حاصل کنار هم قرار گرفتن سلول‌های منفرد انسانی می‌دانند. خروجی این وضعیت، در روی زمین، یک پدیده انسانی محکم و ریشه‌دار است.

از سوی دیگر، شیعیان با حضور و شرکت در این آیین‌ها، خود را وابسته به جامعه بزرگ‌تری می‌بینند. آنها سلول‌ها و ذراتی پراکنده نیستند که به زمین پرتاب شده باشند. بخشی از یک «مایِ» بزرگ‌ترند. چیستی و کیستی‌شان در این مایِ بزرگ‌تر تعریف می‌شود. آیین‌ها و مناسک شیعی، از جمله راهپیمایی اربعین، چون مایعی سیال در خلل و فرج جوامعِ در ظاهر پراکنده، در زمان و مکان جاری شده و شیعیان را نه‌تنها از مکان‌های مختلف، بلکه حتی از زمان‌های مختلف گرد هم می‌آورد و کنار هم قرار می‌دهد. شیعیان از زمان‌ها و مکان‌های مختلف احضار می‌شوند و مایِ آنها بزرگ‌تر و منسجم‌تر شده و در طول زمان جاری می‌شود.

همه اینها مقدمه‌ای بود برای تشریح این مطلب که وقتی چنین پدیده‌ای با ماهیت توحیدی و ضدسلطه عاشورایی ترکیب می‌شود، چه نتیجه‌ای می‌دهد و منافع چه کسانی را به خطر می‌اندازد؟ مگر نه این است که عقربه این دستگاه به سمت ماهیت عاشورایی کربلاست؟ و مگر نه این است که تیغ تیز عاشورا علیه دستگاه یزیدیان است؟! حالا شاید بهتر مشخص شود که چرا این مناسک، و در رأس آنها پدیده عظیم اربعین، چه بستر عظیمی است و چرا حمایت مادی و معنوی از آن، مورد بغض دستگاه شرک و کفر جهانی و پیاده‌نظام نظریه‌پردازان جهان سومی آن است. اربعین، آیین بیداری و نهضت بیداران است و دم‌ودستگاه کفر با هر آنچه که مایه تلنگر انسان غفلت‌زده مدرن را فراهم آورد، سر عناد دارد.