پروژه سرن 3 میلیارد یورو سود خالص اقتصادی ایجاد کرده است
نتایج یک پژوهش بینالمللی درباره بزرگترین پروژه علمی جهان نشان میدهد که سرمایهگذاری در تحقیقات بنیادی، افزون بر گسترش مرزهای دانش، منافع اقتصادی قابل توجهی نیز به همراه دارد؛ بهگونهای که پروژه «برخورددهنده بزرگ هادرونی» (LHC) در سازمان پژوهشی سرن (CERN) تاکنون حدود سه میلیارد یورو سود خالص اقتصادی ایجاد کرده است.
به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو به نقل از از بنیاد ملی علم ایران (INSF)، بر اساس نتایج مطالعهای که به تازگی منتشر شده پژوهشگران برای نخستین بار با استفاده از روش تحلیل هزینه فایده، ارزش اقتصادی پروژه «برخورددهنده بزرگ هادرونی» (LHC) را که مهمترین زیرساخت پژوهشی سازمان سرن به شمار میرود، محاسبه کردهاند.
سازمان سرن، بزرگترین مرکز پژوهشهای فیزیک ذرات جهان با عضویت 25 کشور از جمله ایران و همکاری حدود 15 هزار پژوهشگر، استاد و متخصص از بیش از 80 کشور، به مطالعه ساختار بنیادین جهان و قوانین حاکم بر آن میپردازد و در ادبیات علم، یکی از شاخصترین نمونههای «علم بزرگ» (Big Science) محسوب میشود.
بر پایه این مطالعه، مجموع هزینههای پروژه LHC از سال 1993 تا 2025 با ارزش ثابت سال 2013، حدود 13.5 میلیارد یورو برآورد شده است. در مقابل، مجموع منافع اقتصادی این پروژه به حدود 16.5 میلیارد یورو میرسد که بیانگر ایجاد نزدیک به سه میلیارد یورو سود خالص است.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد که بخش قابل توجهی از منافع پروژه به تربیت نیروی انسانی متخصص اختصاص دارد. حدود 37 هزار دانشجو و پژوهشگر جوان در این پروژه آموزش دیدهاند و تجربه حضور در سرن بهطور متوسط موجب افزایش درآمد آنان در طول دوران فعالیت حرفهای شده است. ارزش اقتصادی این دستاورد حدود 5.5 میلیارد یورو برآورد شده است.
همچنین توسعه فناوریهای پیشرفته برای ساخت تجهیزات مورد نیاز این پروژه، موجب ارتقای توان فنی شرکتهای همکار و ایجاد بیش از 5.4 میلیارد یورو ارزش اقتصادی شده است. تولید دانش علمی، از طریق انتشار مقالات و استفاده پژوهشگران از یافتههای این پروژه، حدود 280 میلیون یورو منفعت اقتصادی به همراه داشته است.
پژوهشگران همچنین آثار فرهنگی و اجتماعی پروژه را نیز در محاسبات خود لحاظ کردهاند. بر اساس این ارزیابی، بازدیدهای عمومی از سرن، استفاده از محتوای علمی، فعالیت در شبکههای اجتماعی و مشارکت شهروندان در برنامههای علمی، حدود 2.1 میلیارد یورو ارزش اقتصادی ایجاد کرده است.
از دیگر بخشهای قابل توجه این پژوهش، محاسبه «ارزش وجودی» پروژه است؛ مفهومی در اقتصاد که نشان میدهد افراد حتی بدون بهرهبرداری مستقیم از یک دارایی یا پروژه، برای حفظ و تداوم آن ارزش قائل هستند و حاضرند برای ادامه فعالیت آن هزینه پرداخت کنند. بر همین اساس، ارزش وجودی پروژه سرن حدود 3.2 میلیارد یورو برآورد شده است.
نویسندگان این مطالعه تأکید کردهاند که در این محاسبات، منافع اقتصادی ناشی از فناوریها و نوآوریهایی که ممکن است در آینده از دل این پروژه پدید آیند، لحاظ نشده است؛ موضوعی که میتواند ارزش واقعی سرمایهگذاری در پژوهشهای بنیادی را به مراتب بیش از برآوردهای فعلی نشان دهد.
این یافتهها بار دیگر بر نقش تحقیقات بنیادی در توسعه علمی، فناوری، اقتصادی و اجتماعی کشورها تأکید میکند و نشان میدهد که سرمایهگذاری در علم، فراتر از تولید دانش، میتواند آثار ماندگار و ارزشآفرینی در حوزههای مختلف به همراه داشته باشد.