اعلام جزئیات آخرین وضعیت ماهواره کوثر در مدار 500 کیلومتری

حسین شهرابی، مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان امید فضا و سازنده ماهواره کوثر در گفت‌و‌گو با خبرنگار فضا و نجوم خبرگزاری تسنیم، با اشاره به حضور خود در محل پرتاب ماهواره در روسیه و روند موفقیت‌آمیز عملیات پرتاب، جزئیات مراحل فنی و آخرین وضعیت دریافت داده‌ها از این ماهواره را تشریح کرد.

تایید عملکرد صحیح پرتابگر و جدایش موفق ماهواره

وی با بیان اینکه خوشبختانه عملیات پرتاب به صورت کامل و مطابق روال از پیش تعیین‌شده انجام شد، گفت: در محل سایت پرتاب، داده‌های تله‌متری مربوط به موشک ماهواره‌بر به صورت لحظه‌ای به ما نمایش داده می‌شد. درواقع تله‌متری‌هایی که بایستی بعد از جدایش، تغییر وضعیت میداد را مشاهده کردیم.

شهرابی گفت: بر اساس این داده‌ها، تمام مراحل پس از جدایش، از جمله باز شدن درب محفظه حمل ماهواره و همچنین عملکرد حسگرهایی که خروج و جابجایی ماهواره به سمت بیرون را نشان می‌دادند، به درستی صورت گرفت.

شهرابی افزود: تا این لحظه هیچ مشکل خاصی در موضوع پرتاب گزارش نشده و از نظر فرآیند پرتاب، همه چیز طبق برنامه پیش رفته است.

اولویت‌های تست‌های مداری؛ از ارتباطات تا پایداری توان

سازنده ماهواره کوثر در تشریح تست‌های زیرسامانه‌ای مورد نظر برای این ماهواره اظهار کرد: اولین اولویت ما اطمینان از برقراری ارتباط دو طرفه با ماهواره است؛ بدین معنا که بتوانیم اطلاعات کافی از ماهواره دریافت کنیم و فرامین لازم را به آن ارسال کنیم.

وی ادامه داد: گام بعدی، اطمینان از پایداری توان ماهواره است. باید مطمئن شویم که در صورت ورود به مُدهای عملیاتی خاص یا خاموش و روشن کردن برخی اجزا، تراز انرژی ماهواره پایدار می‌ماند و دچار مشکل توان نمی‌شویم. پس از آن نوبت به کنترل وضعیت و جهت‌گیری ماهواره می‌رسد تا سمت آن به درستی تنظیم شده و پنل‌ها به سمت زمین بچرخند. این امر هم برای دریافت بهترین حالت انرژی و هم برای مأموریت اصلی ماهواره که تصویربرداری است، حیاتی است.

شهرابی خاطرنشان کرد: البته در بحث اینترنت اشیاء (IoT) که بخشی از ماموریت است، شاید حساسیت جهت‌گیری کمتر از تصویربرداری باشد و حتی در صورت کامل نشدن جهت‌گیری دقیق، بتوان ماموریت را انجام داد اما قطعاً جهت‌گیری کامل، شرایط را بهبود می‌بخشد.

مقایسه با تجربه ماهواره کوثر و رفع نواقص پیشین

سازنده ماهواره کوثر در پاسخ به سوالی مبنی بر مقایسه وضعیت فعلی با تجربیات پیشین در ماهواره «کوثر»، توضیح داد: ما در پروژه کوثر 1 با دو چالش عمده در گام‌های اولیه (ارتباطات و پایداری توان) مواجه بودیم؛ نخست مشکلات مربوط به ایستگاه‌های زمینی که به دلیل عدم مالکیت اختصاصی و استفاده از دسترسی‌های دیگران، مشخصات ایده‌آل مدنظر ما را نداشت. دومین مشکل، وابستگی شدید پایداری توان به وضعیت جهت‌گیری ماهواره بود که باعث می‌شد در صورت جهت‌گیری نامناسب، توان افت کرده و حتی ماهواره خاموش شود.

وی تصریح کرد: خوشبختانه در ماموریت جدید، هر دو وضعیت به طور قابل ملاحظه‌ای بهبود یافته است. اکنون ارتباطات ما با ایستگاه‌های زمینی بسیار عالی است و به دلیل ارتباط با ایستگاه‌های مختلف، حجم داده‌های دریافتی در همین یک هفته پس از پرتاب، شاید به اندازه کل داده‌های دریافتی در دوره چند ماهه ماهواره‌های کوثر 1 و هدهد باشد.

کنترل موفق چرخش‌های ناخواسته و آغاز تثبیت وضعیت

شهرابی با اشاره به آخرین وضعیت داده‌های دریافتی از ماهواره گفت: آخرین و مهم‌ترین خبری که می‌توانم اعلام کنم، موفقیت در مهار چرخش‌های ناخواسته ماهواره است. این چرخش‌ها که معمولاً پس از جدایش از پرتابگر به صورت طبیعی رخ می‌دهد و باعث سرگردانی ماهواره می‌شود، اکنون حذف شده و به حد مطلوب و استاندارد رسیده است.

وی تاکید کرد: گرفتن این چرخش‌های ناخواسته، اولین گام برای ورود به مرحله جهت‌گیری دقیق و کنترل وضعیت ماهواره به سمت زمین است که به لطف خدا این مرحله با موفقیت پشت سر گذاشته شد.

تمجید روس‌ها از تیم جوان ایرانی و انتقاد از غفلت دولت در پوشش ریسک بخش خصوصی

شهرابی با اشاره به تثبیت وضعیت ماهواره اظهار کرد: خوشبختانه توانستیم چرخش‌های ناخواسته را به سطحی پایین‌تر از حد طراحی برسانیم که وضعیتی بسیار عالی محسوب می‌شود.

تمجید تیم پرتاب‌گر روسی از متخصصان جوان ایرانی

مدیرعامل شرکت امید فضا در خصوص حواشی و فضای حاکم بر سایت پرتاب در روسیه گفت: تیم پرتاب‌کننده و مسئولان ماهواره‌بر تعامل بسیار خوبی داشتند و از همکاری با تیم ما ابراز رضایت می‌کردند. نکته جالب توجه برای طرف روسی، میانگین سنی پایین تیم فنی ما بود؛ آن‌ها از اینکه یک تیم جوان توانسته در این سطح کار طراحی ماهواره را با موفقیت انجام دهد، ابراز علاقه زیادی کردند.

وی افزود: از مجموعه شرکت ما، یک تیم پنج نفره برای نظارت بر فرآیند پرتاب در روسیه حضور داشتند.

پیش‌بینی عمر عملیاتی دو ساله ماهواره

سازنده ماهواره کوثر درباره پیش‌بینی عمر مداری این ماهواره توضیح داد: طبق طراحی‌های انجام شده که ابتدا برای کوثر 1 در نظر گرفته بودیم، عمر عملیاتی ماهواره دو سال پیش‌بینی شده است. البته اگر شرایط باتری‌ها مطلوب باشد و بتوانیم به تمام اهداف مدنظر در خصوص مدیریت توان دست یابیم، امیدواریم که این مدت زمان از دو سال نیز فراتر رود.

وی تأکید کرد: ماموریت این ماهواره، تصویربرداری و اینترنت اشیا است.

لزوم اجرای تکالیف قانونی دولت در برنامه هفتم توسعه

شهرابی در بخش دیگری از سخنان خود با عبور از مباحث فنی، به چالش‌های سازمانی و قانونی اشاره کرد و گفت: اکنون باید منتظر باشیم تا تیم فنی کار خود را پیش ببرد، اما از لحاظ سازمانی باید مراقب باشیم تا وظایف قانونی محقق شود. ما بر اساس اسناد بالادستی و قانون برنامه هفتم توسعه، انتظارات مشخصی از دولت، معاونت علمی و سازمان فضایی داریم. قانون‌گذار وظایف این نهادها را در خصوص سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و سایر موضوعات مرتبط با حوزه فضایی به صراحت مشخص کرده است.

وی تصریح کرد: درست است که شما اکنون در مورد نتایج فنی از من گزارش می‌گیرید، اما نکته مهم‌تر این است که موفقیت فضایی تنها به انجام وظایف یک تیم فنی محدود نمی‌شود؛ بلکه تیم‌های دیگر در بدنه دولت نیز وظایفی دارند که بسیار حیاتی است. رسانه‌ها باید از تک‌تک مسئولینی که بر این عرصه اشراف دارند و قانون برای آن‌ها کار تعریف کرده، سوال کنند که آیا وظایفشان را به درستی انجام می‌دهند یا خیر. تنها در صورتی که همه اجزا با هم حرکت کنند، ما به یک زیست‌بوم کامل فضایی خواهیم رسید.

موفقیت پرتاب، تنها نوک کوه یخ است

مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان با تشبیه وضعیت فعلی به کوه یخ گفت: انجام این مأموریت‌ها و خوشحالی‌های ناشی از آن، تنها نوک کوه یخی است که از آب بیرون زده و دیده می‌شود. واقعیت این است که در برنامه هفتم توسعه، دولت موظف شده است که ریسک‌های فناوری بخش خصوصی را پشتیبانی و پوشش دهد اما من هنوز راهکار اجرایی مشخصی برای این موضوع نمی‌بینم.

وی افزود: ان‌شاءالله که این ماهواره به طور کامل موفق می‌شود و مشکلی پیش نمی‌آید، اما صرف‌نظر از نتیجه این پرتاب، اگر راهکار اجرایی برای پوشش ریسک ارائه نشود، آن کار اصلی و زیربنایی که باید برای شکل‌گیری زیست‌بوم فضایی انجام شود، محقق نخواهد شد.

شهرابی با انتقاد از چرخه معیوب برخورد با قوانین حمایتی اظهار کرد: متأسفانه این موضوعات همیشه در هیجانات کار گم می‌شود. قبل از پرتاب وقتی بحث پوشش ریسک را مطرح می‌کنیم، می‌گویند نفوس بد نزنید و احتمال شکست را مطرح نکنید؛ بعد از موفقیت هم می‌گویند حالا که موفق شد، پس نیازی به این بحث‌ها نیست و موضوع رها می‌شود.

وی تاکید کرد: ما نزدیک به سه سال است که قرارداد این پروژه را مطرح کرده‌ایم، اما همچنان بند قانونی برنامه هفتم توسعه که دولت را موظف به پوشش ریسک سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در توسعه منظومه‌ها می‌کند، معطل مانده است. این موضوع نیازمند یک کار جدی و ایجاد راهکار عملی بین معاونت علمی، سازمان فضایی و بخش‌های مختلف دولت است که متأسفانه هنوز انجام نشده است.

شهرابی در پایان خاطرنشان کرد: من این موارد را در حالی مطرح می‌کنم که خوشبختانه شرایط ماهواره خوب و موفقیت‌آمیز است، اما احساس می‌کنم نباید از این نقص قانونی غفلت کنیم. اجرای این بند قانونی یک وظیفه است که باید صرف‌نظر از موفقیت یا عدم موفقیت یک پروژه خاص، پیگیری و عملیاتی شود.