بانکهایی که قانون را دور میزنند / بیش از 462 هزار نفر پشت سد وام فرزندآوری
در حالی که قانون بودجه سال جاری با هدف حمایت از خانواده، اعتبار 85 هزار میلیارد تومانی را برای تسهیلات فرزندآوری پیشبینی کرده است، کارنامه سه ماهه بانکها حکایت از یک کندی نگرانکننده دارد.
تسهیلات فرزندآوری به عنوان یکی از اهرمهای اصلی حمایتی از جوانی جمعیت، طبق قانون بودجه سال جاری تکلیفی است که بانکها موظف به اجرای دقیق آن بر اساس سرفصلهای تعیین شده هستند.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ با این حال، تازهترین آمارها از عملکرد سه ماهه نخست سال جاری نشان میدهد که میان «قانون» تا «اجرا»، فاصلهای معنادار وجود دارد.
مطابق قانون بودجه سال جاری، سقف کل تسهیلات قرضالحسنه ازدواج و فرزندآوری به 435 هزار میلیارد تومان (همت) رسیده است. از این رقم، 350 همت به وام ازدواج و 85 همت به وام فرزندآوری اختصاص یافته است.
بررسی عملکرد 28 بانک عامل در فصل بهار نشان میدهد که در بخش ازدواج، بیش از 122 هزار میلیارد تومان تسهیلات پرداخت شده که نشاندهنده تحقق حدود 35 درصدی بودجه سالانه در سه ماه است؛ عددی که تا حدودی قابل قبول به نظر میرسد.
اما در بخش فرزندآوری، روایت کاملاً متفاوت است. از بودجه 85 همتی مصوب برای کل سال، در سه ماهه نخست تنها 8 هزار و 170 میلیارد تومان پرداخت شده است. به عبارتی، بانکها در این بخش تنها به نزدیک 10 درصد از وظیفه بودجهای خود عمل کردهاند که این عملکرد ضعیف، منجر به تشکیل صفهای طولانی شده است.
حبس متقاضیان در صفهای انتظار
آمارها گویای آن است که در طول سه ماهه ابتدایی سال، تنها 87 هزار و 599 متقاضی موفق به دریافت تسهیلات فرزندآوری شدهاند. در سوی دیگر، 462 هزار و 801 نفر کماکان در صفهای انتظار باقی ماندهاند و هنوز ریالی دریافت نکردهاند!
از «پرداخت صفر» تا صفهای چند ده هزار نفریبررسی جزئیتر عملکرد بانکها، نقاط تاریک و تاملبرانگیزی را آشکار میکند؛ به عنوان مثال:
- بانک سرمایه: عملکرد این بانک در صدر لیست ابهامات قرار دارد؛ جایی که با وجود 718 متقاضی در صف، میزان پرداختی بانک بابت تسهیلات فرزندآوری «صفر» بوده است.
- بانک سپه و ملی: دو بانک بزرگ دولتی نیز اوضاع چندان مساعدی ندارند. در بانک سپه، حدود 57 هزار نفر در انتظار هستند و تنها به 3 هزار و 354 نفر وام پرداخت شده است. در بانک ملی نیز در برابر 14 هزار و 336 فقره پرداختی، بیش از 87 هزار متقاضی همچنان در صفهای طولانی چشمانتظار ماندهاند.
- بانک رفاه کارگران: این بانک با یکی از شلوغترین صفها مواجه است؛ نزدیک به 63 هزار متقاضی در انتظار هستند و در این مدت کمتر از 6 هزار نفر موفق به دریافت وام شدهاند.
- بانکهای قرضالحسنه: بانک مهر ایران با 5 هزار و 405 فقره پرداختی در مقابل 34 هزار و 657 نفر در صف، و بانک رسالت با 1 هزار و 414 پرداختی در مقابل 12 هزار نفر در صف، عملکردی به مراتب ضعیفتر از ظرفیتهای مورد انتظار داشتهاند.
- بانک شهر: در این بانک نیز نسبتها همخوانی ندارد؛ بیش از 10 هزار نفر در صف انتظارند اما کمتر از 1500 نفر وام دریافت کردهاند.
اما در مقابلِ عملکرد ضعیف بانکهای بزرگ دولتی و خصولتی، برخی بانکهای خصوصی توانستهاند توازن منطقیتری برقرار کنند. برای مثال، بانک پارسیان با وجود 1461 نفر در صف، به 2385 نفر وام داده است. بانک سامان نیز به 1912 نفر پرداخت داشته و تنها 605 نفر در صف دارد. همچنین بانک اقتصادنوین با 759 پرداختی و 379 نفر در صف، عملکردی قابل قبول در ایفای تعهدات خود نشان داده است.
الزامات قانونی برای پرداخت وام فرزندآوری
طبق دستورالعمل بانک مرکزی، این تسهیلات با دوره تنفس 6 ماهه و بدون نیاز به سپردهگذاری، به پدر فرزندانی که از تاریخ تولدشان بیش از 2 سال نگذشته باشد، تعلق میگیرد. مبالغ این وام برای سال جاری به شرح زیر است:
- فرزند اول: 440 میلیون ریال (بازپرداخت 3 ساله)
- فرزند دوم: 880 میلیون ریال (بازپرداخت 4 ساله)
- فرزند سوم: 1.320 میلیون ریال (بازپرداخت 5 ساله)
- فرزند چهارم: 1.650 میلیون ریال (بازپرداخت 6 ساله)
- فرزند پنجم و بیشتر: 2.200 میلیون ریال (بازپرداخت 7 ساله)
کندی روند پرداخت در سه ماهه نخست سال، این بیم را ایجاد میکند که با انباشتِ بیشترِ متقاضیان در ماههای آتی، صفهای انتظار به گرههایی ناگشودنی تبدیل شوند که نیازمند ورود جدی نهادهای نظارتی و بانک مرکزی است.
