بنکسی؛ هنرمند میلیون‌دلاری یا خرابکار پرهزینه؟

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از گاردین، سه اثر هنری بنکسی در لندن تاکنون نزدیک به 150 هزار پوند هزینه روی دست مالیات‌دهندگان گذاشته‌اند؛ هزینه‌هایی که شامل تلاش برای پاک کردن آثار، تأمین امنیت و دیگر مخارج مرتبط بوده و انتظار می‌رود این رقم باز هم افزایش پیدا کند.

بیشترین هزینه مربوط به نقاشی دیواری‌ای است که بنکسی در سپتامبر 2025 روی ساختمان دادگاه‌های سلطنتی دادگستری در لندن کشید. بر اساس گزارش بی‌بی‌سی، تلاش برای پاک کردن این اثر و تأمین امنیت محل تاکنون بیش از 85 هزار پوند هزینه داشته است.

این نقاشی، قاضی‌ای را نشان می‌داد که کلاه‌گیس قضایی بر سر دارد و با چکش قضاوت خود، معترضی را کتک می‌زند. بنکسی با انتشار تصویری از این اثر در وب‌سایت و حساب اینستاگرامش، تأیید کرد که نقاشی متعلق به اوست.

وزارت دادگستری بریتانیا در پاسخ به درخواست دسترسی به اطلاعات، به بی‌بی‌سی اعلام کرد که 50 هزار پوند برای تلاش جهت پاک کردن رنگ از دیوار ساختمان ثبت‌شده تاریخی در کری استریت هزینه شده است. همچنین 35 هزار پوند دیگر صرف اضافه‌کاری کارکنان و تأمین امنیت محل شده است.

سرویس دادگاه‌ها و محاکم بریتانیا اعلام کرد: «دادگاه‌های سلطنتی دادگستری یک ساختمان ثبت‌شده تاریخی است و سرویس دادگاه‌ها و محاکم بریتانیا موظف است ویژگی‌ها و سیمای اصلی آن را حفظ کند.»

این هزینه‌ها بار دیگر بحث درباره این موضوع را به راه انداخته است که آثار بنکسی، به‌ویژه زمانی که روی ساختمان‌های تاریخی ظاهر می‌شوند، خرابکاری هستند یا هنر عمومی ارزشمند.

این هنرمند که در دهه 1990 از دل صحنه گرافیتی شهر بریستول ظهور کرد، اکنون یکی از مشهورترین هنرمندان خیابانی جهان است. آثار او در حراجی‌ها به قیمت‌هایی بیش از 18 میلیون پوند فروخته شده‌اند.

نیک تیموتی، وزیر سایه دادگستری، هزینه کردن پول مالیات‌دهندگان برای پاک کردن آثار این هنرمند را «رسوایی‌آمیز» توصیف کرد.

او گفت: «دادگاه‌های ما نمادی ملی از عدالت و حاکمیت قانون هستند. باید با خرابکاری بنکسی مقابله شود و او باید هزینه‌هایی را که بر دیگران تحمیل می‌کند، خودش بپردازد.»

اما استل لاوات، منتقد هنری، از آثار بنکسی دفاع کرد و بر مزایای آنها برای گردشگری تأکید داشت.

او به بی‌بی‌سی گفت: «برخی مردم برای دیدن کاخ باکینگهام می‌آیند و برخی دیگر برای دیدن آثار بنکسی. آثار او مردم را به شیوه‌ای کنار هم جمع می‌کند که سیاست ممکن است ما را از هم جدا کند. او شبیه فلوت‌زن افسانه‌ای یا جارچی شهر است.»

او افزود: «وقتی یک نقاشی دیواری روی ساختمان شما ظاهر می‌شود، حضور جمعیت می‌تواند کمی ترسناک باشد، اما بنکسی هنر را در دسترس همه قرار می‌دهد، چون برای دیدن آن نیازی به پرداخت هزینه ورود به گالری نیست.»

تلاش‌های اولیه برای پاک کردن نقاشی دیواری موفقیت‌آمیز نبود و پیمانکاران پس از آن از فناوری لیزر برای پاک‌سازی اثر استفاده کردند. اگر شورای شهر وست‌مینستر نتیجه این کار را ناکافی بداند، باید روش دیگری برای پاک‌سازی انتخاب شود. در نهایت نیز ممکن است سنگ‌های آسیب‌دیده ساختمان برداشته و با سنگ‌های جدید جایگزین شوند.

همچنین درخواست دریافت مجوز برای نصب نرده‌هایی در مقابل دیواری که اثر بنکسی روی آن ظاهر شده بود ارائه شده است. هزینه نصب این نرده‌ها هنوز مشخص نیست.

اثر دوم؛ نزدیک به 60 هزار پوند هزینه

اثر دیگری از بنکسی نیز تقریباً 60 هزار پوند برای شورای شهر وست‌مینستر هزینه داشته است.

مجسمه مردی که پرچمی در دست دارد، ماه آوریل در واترلو پلیس در مرکز لندن و در نزدیکی میدان ترافالگار ظاهر شد. بنکسی با انتشار ویدئویی از نصب شبانه این اثر در اینستاگرام، مسئولیت آن را بر عهده گرفت.

شورای شهر اعلام کرد که تقریباً 60 هزار پوند برای نصب موانع ایمنی، امور اداری و استخدام یک مأمور امنیتی برای مراقبت از این مجسمه هزینه کرده است.

این شورا اعلام کرد: «مالکیت این مجسمه اکنون به‌عنوان مالک زمین، در اختیار شورا قرار دارد. شورا به نماینده هنرمند اطلاع داده است که در حال بررسی گزینه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت است.»

اثر سوم؛ جعبه نگهبانی که 2200 پوند هزینه داشت

در اوت 2024 نیز اثر دیگری از بنکسی روی یک جعبه نگهبانی پلیس لندن ظاهر شد. این هنرمند روی این جعبه که در دهه 1990 و در چارچوب تدابیر امنیتی برای مقابله با ارتش جمهوری‌خواه ایرلند (IRA) نصب شده بود، تصویری از دسته‌ای ماهی پیرانا نقاشی کرد.

این جعبه بعداً با هزینه 2200 پوند از محل برداشته شد و هرگز جایگزین نشد. قرار است این جعبه در ماه نوامبر و هم‌زمان با بازگشایی موزه لندن، در این موزه به نمایش گذاشته شود.

ماجرای سه اثر بنکسی در لندن، بار دیگر یک پرسش قدیمی درباره هنر خیابانی را پیش کشیده است: وقتی یک هنرمند اثر خود را بدون اجازه روی یک ساختمان عمومی خلق می‌کند، آیا ارزش هنری و فرهنگی اثر می‌تواند هزینه‌های پاک‌سازی و نگهداری آن را توجیه کند؟

در مورد بنکسی، پاسخ به این پرسش حتی پیچیده‌تر است؛ زیرا اثری که ممکن است از نگاه یک نهاد عمومی «خرابکاری» باشد، می‌تواند در بازار هنر میلیون‌ها پوند ارزش داشته باشد و هم‌زمان به یک جاذبه گردشگری تبدیل شود.

5959