توصیه امام صادق برای انتخاب دوست

به گزارش مشرق، رفاقت یکی از نیازهای مهم زندگی است و آدم‌ها بخشی از شکل‌گیری اخلاق و شخصیتشان را از دوستانشان می‌گیرند. هر کسی کنار دوستانش رنگ می‌گیرد و کم‌کم شبیه همان‌ها می‌شود؛ برای همین، انتخاب دوست فقط یک کار احساسی نیست، بلکه تصمیمی مهم برای حال و آینده انسان است. دوست خوب می‌تواند آرامش و رشد به زندگی بیاورد و دوست نادرست می‌تواند انسان را از مسیرش دور کند.

اما برای اینکه رابطه‌های سالم و ماندگار داشته باشیم، لازم است معیارهایی مشخص برای انتخاب دوست خوب داشته باشیم تا بفهمیم چه‌کسی شایسته همراهی ما هست. بعضی رفتارها نشان می‌دهد که فرد چقدر قابل اعتماد و چقدر در دوستی ثابت‌قدم است. وقتی این نشانه‌ها در کسی دیده شود، می‌توان مطمئن‌تر وارد رابطه دوستی شد و اگر نباشد، بهتر است فاصله‌ای سنجیده نگه داشت تا از آسیب‌های احتمالی دور بمانیم.

حضرت امام جعفر صادق علیه السلام دو معیار را برای انتخاب دوست معرف می‌کنند: 1. نماز اول وقت 2. نیکی به برادران چه در سختی و تنگدستی، چه هنگام آسایش و گشایش. ایشان دراین‌باره می‌فرماید:«برادران خود را با این دو صفت امتحان کنید، اگر این دو را داشتند به دوستی و رفاقت خود با آنها ادامه بدهید وگرنه از آنان دوری کنید، دوری کنید، دوری کنید.»، تکرار سه‌باره «دوری کنید» نشان‌دهنده این است که موضوع، مسئله‌ای عادی و ساده نیست، بلکه هشدار جدی برای حفظ سلامت روحی، اخلاقی و حتی آینده انسان است.

ویژگی نخست، مراقبت بر نماز اول وقت است. کسی که در برابر فرمان الهی سست نیست و برای انجام آن شتاب می‌کند، نشان می‌دهد که دلش به یاد خدا زنده است و نظم معنوی در زندگی‌اش جریان دارد. دوست چنین فردی بودن، یعنی قرار گرفتن کنار کسی که محور زندگی‌اش حق است. این صفت نشانه تعهد، انضباط درونی و سلامت روح است و معلوم است که معاشرت با چنین فردی انسان را به‌سمت نور و پاکی می‌کشاند.

معیار دوم، نیکی به برادران ایمانی در همه حالات است؛ چه هنگام سختی و تنگدستی و چه زمان گشایش و آسایش. این ویژگی گویای روح بزرگ، وفاداری و اخلاص است. کسی که محبت و کمک خود را به شرایط وابسته نمی‌کند، دوست واقعی است. او در روز نیاز کنار تو می‌ایستد و در روز فراخی یادت را فراموش نمی‌کند، چنین دوستی سرمایه‌ای است که در فراز و نشیب‌های زندگی، انسان را تنها نمی‌گذارد.

این دو معیار در واقع مکمل یکدیگرند: پیوند با خدا و پیوند با خلق. اولین معیار، نشانه سلامت رابطه ما با پروردگار است و معیار دوم، نشانه سلامت فرد در ارتباط با مردم. کسی که نماز اول‌وقت را سبک نمی‌شمارد، وفادارتر، آرام‌تر و قابل اعتمادتر است و کسی که خیرخواه و اهل‌کمک باشد، رفیقی است که زندگی را برای اطرافیان روشن‌تر می‌کند، کنار هم، این دو نشانه تصویری روشن از یک دوست سالم و قابل تکیه ارائه می‌دهند.

حقیقت این است که انسان با دوستانش شناخته می‌شود و اخلاق، رفتار و مسیر زندگی‌اش به‌طور طبیعی از آنان اثر می‌گیرد، بنابراین توجه به این دو معیار، هم سلامت روحی و اخلاقی ما را حفظ می‌کند و هم مسیر رشدمان را فراهم و بهتر می‌کند. رفاقتی که بر پایه ایمان، وفاداری و نیکی باشد، به‌جای آن‌که باری بر دوش انسان باشد، نعمتی است که ما را به‌سوی کمال می‌برد.