شما هم دعوتید به این میهمانی؟!

مشرق - به خواست خدای متعال، همزمان با آغاز ماه مبارک رمضان، همه روزه مجموعه‌ای از احادیث موضوعی اهل‌بیت علیهم‌السلام با نام «ره‌توشه معرفت» تقدیم مخاطبین می‌شود. امیدواریم از نظرات و پیشنهادهای سازنده‌تان برخوردار شویم.

سخن از سور و سات و سفره و میهمانی کریمانه است: "هو شهر دعیتم فیه الی ضیاف الله، و جعلتم فیه من أهل کرام الله؛ ماهی است که در آن به میهمانی خدا دعوت گشته اید و از اهل کرامت خدا قرار داده شده‌اید. میهمانی الهی در این مقطع زمانی، و غذاهای معنوی ویژه‌ای که خداوند برای پذیرایی از میهمانانش فراهم ساخته، ریشه تحولات ژرف معنوی‌ای است که در این ماه با فضیلت، بر زندگی انسان سایه می‌افکنند، و سفره‌ای است گسترده برای همگان که هر کس، می‌تواند از برکات بی‌شمار آن برخوردار شود. معنای میهمانی خدا: سوال این است که؛ مگر همه مردم در همه اوقات، میهمانان خدا نیستند که بر سر سفره الهی فرود آمده‌اند؟ و سوال دوم اینکه؛ پایه میهمانی، همان خوردنی و آشامیدنی‌ای است که میزبان برای میهمان فراهم می‌کند. پس، این چه ضیافتی است که پرهیز از خوردن و آشامیدن، نخستین شرط آن است؟ پاسخ این سؤال‌ها آنکه؛ انسان از نگاه اسلام، ترکیبی از جسم و جان است. همانگونه که جسم انسان برای تداوم وجود خویش نیازمند غذاهای مادی است، هویت و حقیقت انسانی او نیز نیازمند غذاهای معنوی از سنخ خود است. روشن است که خداوند سبحان، میهمانی رمضان را برای پذیرایی از جسم و وجود مادی دوستانش فراهم نساخته است؛ چرا که بدنهای آنان، مثل همگان، در ضیافت همیشگی خدایند، و به تعبیر سعدی شیرازی: ادیم زمین، سفره عام اوست چه دشمن بر این خوان یغما، چه دوست (1) و این همه در حالی است که اغلب دشمنان خدا از این سفره گسترده، بیش از دیگران بهره میبرند. تن را رها کن! اینجا میهمانی جان‌هاست ارزش پذیرایی از جسم و تأمین خواسته‌های مادی، هرگز به پای تأمین نیازهای معنوی نمی‌رسد، به خصوص که قرآن کریم تصریح می‌کند: اگر بیم آن نبود که همه مردم به کفر بگروند، کافر به بالاترین امکانات مادی، نایل می‌شد: «و لو لا أن یکون الناس أم واحد لجعلنا لمن یکفر بالرحمن لبیوتهم سقفا من فض و معارج علیها یظهرون * و لبیوتهم أبوابا و سررا علیها یتکئون * و زخرفا و ان کل ذ لک لما متع الحیو الدنیا و الأخر عند ربک للمتقین»(2)؛ اگر بیم آن نبود که مردم (در، گمراهی) امت واحد شوند، برای خانه‌های کسانی که به خداوند کافر می‌شوند، سقف‌هایی از نقره و نردبان‌هایی قرار می‌دادیم که از آن بالا بروند* و برای خانه‌هایشان درها و تخت‌هایی که بر آن تکیه زنند، قرار می‌دادیم * و [نیز] انواع زیورها را. همانا همه اینها کالای زندگی دنیایی است و سرای آخرت نزد پروردگارت برای تقواپیشگان است. در حدیثی از پیامبر اکرم (ص) نیز آمده است: «لو أن الدنیا کانت تعدل عند الله عز و جل جناح بعوض، ما سقی الکافر، و الفاجر منها شرب من ماء (3)؛ اگر نبود این که دنیا در نزد خدا برابر با بال پشهای هم نیست، هرگز در آن، یک جرعه آب نیز به کافر و فاجر نمی‌نوشاند! هدیه ی میزبان چیست؟ خدای متعال در میهمان سرای رمضان، جانها و روحهای دوستانش را به ضیافت فرا خوانده است، نه بدنها و وجود مادی آنان را، و این، ضیافتی است که جز او، کسی ارزش آن را نمی‌داند. از این رو خدای سبحان فرموده است: «الصوم لی و أنا أجزی به؛ روزه، از آن من است و من خود، پاداش آن را می‌دهم. از سوی دیگر، شرایط و آداب این میهمانی، باید هماهنگ با ضیافت جان باشد و طعام و نوشیدنی آن، هماهنگ با ضیافت روح و هدف از آن نیز پدید آوردن تحول روحی و تجدید حیات معنوی انسان و تقویت بنیه روانی او. شباهت ضیافت رمضان و ضیافت بهشت

عالم ربانی مرحوم شیخ رضا (فرزند فقیه و فیلسوف و عارف بزرگوار، شیخ محمدحسین اصفهانی) در الرسال المجدی در شرح این سخن پیامبر اکرم (ص) که: «در این ماه، به میهمانی الهی دعوت گشته‌اید و از اهل کرامت الهی قرار داده شده‌اید»، چه زیبا نوشته است که: بدان! این میهمانی، پذیرایی از جسم نیست و بدن تو به این میهمانی دعوت نشده است؛ چرا که تو در ماه رمضان، در همان خانهای ساکن هستی که در ماه شعبان ساکن بودی و غذای تو، همان نان و آبگوشتی است که در ماههای دیگر سال می‌خوردی، [با این تفاوت که] در روزهای این ماه، از خوردن آن منع شده‌ای؛ بلکه روح توست که میهمان این ضیافت است و به منزل و غذایی دیگر دعوت شده است که روحانی و هماهنگ با روح است. دعوت به ماه رمضان، دعوت به بهشت است و غذاهای این میهمانی نیز از نوع غذاهای بهشتی است. هر دو، میهمان خانه خدایند؛ لیکن نام میهمانسرا در این جا «ماه رمضان» است و نامش در آنجا «غرفه‌های بهشتی». اینجا غیب است و آنجا مشهود و عیان؛ اینجا تسبیح و تهلیل است و آنجا چشمه سلسبیل؛ اینجا نعمتهای پوشیده و اندوخته هستند و آنجا «میوه ای از آنچه برمیگزینند * و گوشت بریان پرندها ی که میل دارند»(4) شراب طهور در زندگی دنیا، محبت خداست و بهترین زمانی که برای فراهم ساختن آن مغتنم است، همین ضیافتی است که ساقی‌اش، همان میزبانش است. (5)

---------- منابع: 1- بوستان سعدی، ص 3. 2- الزخرف، آیه 33 35. 3- الأمالی، طوسی، 531 / 1162، مکارم الأخلاق: 2/368/2661، تنبیه الخواطر: 2/56، تحف العقول:40، الأمالی، صدوق: 305/348، التمحیص: 49/79؛ سنن الترمذی: 4/560/2320، المستدرک علی الصحیحین: 4/342/7848، کنز العمال: 3/195/6132. 4- واقعه، آیه20 و 21. 5- اشاره است به حدیث امام صادق (علیهالسلام) در مورد آیه مذکور، که فرمود: «آنان را از هر چیزی جز خدا پاک میسازد؛ چرا که هر کس به چیزی از موجودات، آلوده گردد، پاک نیست، مگر به خدای متعال.» مجمع البیان:10/623. جامع الدرر (نوشته عالم ربانی و استاد اخلاق حج الاسلام والمسلمین حاج سیدحسین فاطمی رضوان الله تعالی علیه): 335 337 به نقل از رساله مجدیه