طرح اعتبار ملی ایرانیان میتواند یارانه را به سفره مردم منتقل کند
طرح «اعتبار ملی ایرانیان» در صورت تمرکز بر کالاهای اساسی، میتواند جایگزین کمهزینهتری برای یارانه باشد.
پیمان فلسفی، در گفت وگو با خبرنگار اقتصادی تسنیم اظهار داشت: یکی از چالشهای جدی نظام یارانهای کشور در دهههای اخیر، فاصله گرفتن یارانه از مصرف واقعی خانوارها بوده و طرح «اعتبار ملی ایرانیان» در اصل با هدف کاهش همین فاصله طراحی شده است.
تکنرخی شدن ارز و یک تصمیم حمایتی بهموقع برای دانشبنیانهاوی افزود: این طرح نسبت به سیاستهای نقدی، جهتگیری مشخصتری دارد، چراکه یارانه مستقیماً برای تأمین کالاهای اساسی تعریف شده و اجازه نمیدهد منابع حمایتی در مسیرهایی غیر از معیشت خانوار هزینه شود.
فلسفی تصریح کرد: پرداخت یارانه نقدی در شرایط تورمی عملاً اثرگذاری خود را در مدت کوتاهی از دست میدهد و تجربه نشان داده است که افزایش عددی پرداختها، بدون اصلاح سازوکار مصرف، به تشدید تورم منجر میشود.
وی افزود: اعتبار کالایی، برخلاف یارانه نقدی، تقاضا را به سمت کالاهای ضروری هدایت میکند و همین موضوع باعث میشود فشار تورمی کمتری به اقتصاد وارد شود، بهویژه در شرایطی که بخش مهمی از جامعه با نااطمینانی معیشتی مواجه است.
این نماینده مجلس گفت: یکی از مزیتهای مهم طرح اعتبار ملی ایرانیان این است که الگوی حمایت را از «پرداخت پول» به «تضمین دسترسی به کالا» تغییر میدهد و این تغییر پارادایم، در اقتصاد کشاورزی و امنیت غذایی اهمیت راهبردی دارد. وی ادامه داد: زمانی که دولت تضمین میکند خانوارهای هدف به اقلام اساسی مانند برنج، روغن، گوشت، لبنیات و سایر کالاهای ضروری دسترسی داشته باشند، بخش قابل توجهی از فشار معیشتی کاهش مییابد، حتی اگر نوسانات قیمتی در سایر بخشهای بازار وجود داشته باشد.
فلسفی تأکید کرد: قدرت خرید واقعی به معنای توان خرید کالاهای ضروری است، نه افزایش عددی درآمد و از این منظر طرح اعتبار ملی ایرانیان میتواند بهویژه برای پنج دهک اول جامعه مؤثر باشد. وی افزود: وقتی بخشی از سبد غذایی خانوار از طریق اعتبار تضمین میشود، خانوار میتواند منابع نقدی محدود خود را برای سایر هزینههای ضروری مانند مسکن، آموزش یا درمان مدیریت کند و این موضوع عملاً به افزایش رفاه نسبی منجر میشود.
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس با اشاره به نگرانیها درباره اثر تورمی این طرح اظهار کرد: اگر اعتبار خارج از چارچوب کالاهای اساسی تعریف شود یا منابع آن ناپایدار باشد، میتواند اثر معکوس داشته باشد، اما در صورت اجرای هدفمند، احتمال سرریز تورمی آن بهمراتب کمتر از یارانه نقدی است.
وی اضافه کرد: نظارت دقیق بر شبکه توزیع، جلوگیری از سوءاستفاده فروشگاهی و اطمینان از تحویل واقعی کالا به مصرفکننده، شرط اصلی موفقیت این طرح است. فلسفی گفت: از منظر بخش کشاورزی، اعتبار ملی ایرانیان میتواند به تثبیت تقاضا برای محصولات اساسی داخلی کمک کند و نوعی پیوند پایدار میان مصرفکننده و تولیدکننده ایجاد کند. وی افزود زمانی که تولیدکننده اطمینان داشته باشد تقاضای مؤثر برای محصولاتش وجود دارد، برنامهریزی تولید، افزایش بهرهوری و حتی کنترل نسبی قیمتها امکانپذیرتر میشود و این موضوع به امنیت غذایی کشور کمک میکند.
نماینده مجلس در ادامه با اشاره به تداوم ارز ترجیحی و افزایش سقف آن به 10 میلیارد دلار گفت تجربه نشان داده است که ارز ترجیحی، بدون کنترل دقیق زنجیره واردات و توزیع، لزوماً به بهبود معیشت مردم منجر نمیشود و در بسیاری از موارد موجب رانت و اتلاف منابع شده است. فلسفی افزود اگر قرار است منابع ارزی محدود کشور صرف حمایت معیشتی شود، اثربخشی آن زمانی بیشتر است که این منابع در قالب سیاستهای هدفمند مانند اعتبار کالایی و حمایت از مصرفکننده نهایی بهکار گرفته شود، نه صرفاً افزایش حجم ارز ترجیحی. وی تصریح کرد، ترکیب اصلاح نظام ارزی، حمایت اعتباری از مصرفکننده و تقویت تولید داخلی، میتواند مسیر پایدارتری برای حمایت از معیشت مردم در سال آینده باشد.