غزل فروغ فرخزاد در دانشگاه شیراز با رویکرد فرم‌شناسانه بازخوانی شد

به گزارش خبرگزاری مهر، نشست تخصصی «رفرم در غزل فارسی» با محوریت «خوانش فرم‌شناسانه تک‌غزل فروغ فرخزاد» با سخنرانی پیمان سلیمانی، شاعر، پژوهشگر ادبی و مدرس دانشگاه، در مرکز پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز برگزار شد.

این نشست به همت انجمن ادبی «درنگ» و با همکاری مرکز پژوهش‌های زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز برگزار شد و در آن، سلیمانی با رویکردی پژوهشی، مفهوم «رفرم» در غزل معاصر را واکاوی و جایگاه تک‌غزل فروغ فرخزاد را در روند تحول غزل فارسی بررسی کرد.

رفرم در غزل، تحول در زبان و شیوه تولید معناست

سلیمانی در آغاز سخنان خود با تشریح مفاهیمی همچون «فرم»، «شکل ذهنی شعر» و «رفرم»، تفاوت میان دگرگونی در ساختار درونی شعر و نوآوری در قالب را تبیین کرد. وی با تأکید بر اینکه رفرم در غزل بیش از آنکه به تغییر وزن و قافیه مربوط باشد، به تحول در مناسبات زبان، تصویر و شیوه تولید معنا بازمی‌گردد، گفت: تغییرات فرمی در شعر از دل روابط زبانی و ساختار متن شکل می‌گیرد.

بازخوانی تطبیقی غزل فروغ با آثار شاعران کلاسیک و معاصر

این پژوهشگر ادبی در ادامه، غزل فروغ فرخزاد را در کنار آثاری از اوحدی مراغی، هلالی جغتایی، هوشنگ ابتهاج و سیمین بهبهانی مورد بررسی تطبیقی قرار داد و با تحلیل ساختار تصاویر، شبکه تقابل‌های معنایی، نقش ردیف و کارکرد زبان، تفاوت رویکرد فروغ با سنت غزل فارسی را واکاوی کرد.

بخش اصلی نشست نیز به خوانش فرم‌شناسانه ابیات این غزل اختصاص یافت؛ جایی که سلیمانی با بهره‌گیری از مفاهیمی چون آشنایی‌زدایی، برجسته‌سازی، هم‌نشینی واژگان، تقابل‌های ساختاری و نسبت فابولا و سوژه، نحوه شکل‌گیری سازمان درونی غزل و تولید معنا از خلال روابط زبانی و تصویری را تشریح کرد.

غزل فروغ آغازگر غزل نو نیست

سلیمانی در پایان سخنان خود با اشاره به دیدگاه‌های مطرح درباره جایگاه این اثر گفت: برخلاف نظر برخی پژوهشگران، این غزل را نمی‌توان آغازگر غزل نو دانست، اما بی‌تردید یکی از شاخص‌ترین تجربه‌های رفرم در غزل معاصر فارسی است که امکان‌های تازه‌ای برای خوانش و بازاندیشی در سنت غزل فراهم کرده است. در بخش پایانی این نشست نیز محسن رضوی، مجتبی صادقی، بهنام خسروانی، احمد ایزدی، محمود برزین، جواد فرج‌پور، زری قهارترس، مرتضی رستمی و احتشام سلیمانی به شعرخوانی پرداختند.