قیمت گاز در داخل کشور یک پنجم هزینه تولید آن است

گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو_ ندا زارعی: بر اساس اطلاعات منتشر شده توسط اندیشکده سولوشن، تولید و تامین هر مترمکعب گاز طبیعی در کشور در پنج سال گذشته به طور میانگین حدود 5.4 سنت هزینه داشته است. حدود 43 درصد از این 5.4 سنت مربوط به هزینه تولید از میادین پارس جنوبی و سایر میادین گازی، 20 درصد مربوط به هزینه‌های سرمایه‌ای و جاری پالایشگاه‌ها و مابقی هزینه‌ها از انتقال تا خرده فروشی و حدود 20 درصد نیز هزینه سربار پالایش تا خرده فروشی است.

با توجه به اینکه یک دلار برابر است با 100 سنت، اگر میانگین نرخ ارز در پنج سال 1397 الی 1401 را حدود 21 هزار و 500 تومان درنظر بگیریم، برای تولید هر مترمکعب گاز در کشور حدود هزار و 200 تومان، معادل 12 هزار ریال هزینه شده است.

بر اساس این گزارش هر مترمکعب گاز طبیعی در کشور به طور میانگین با قیمت 1.1 سنت به فروش رفته است. اگر همچنان میانگین قیمت دلار را 21 هزار و 500 تومان درنظر بگیریم، مصرف‌کنندگان تنها 236 تومان از هزینه تولید را پرداخت می‌کنند. یعنی فقط یک پنجم از هزینه‌ای که برای تولید گاز صرف شده، از مصرف‌کننده دریافت می‌شود و 80 درصد از هزینه‌های تولید برای این حامل انرژی توسط دولت پرداخت می‌شود.

با این وجود نه تنها هیچ سودی از طریق فروش گاز به بخش‌های داخلی کشور، عاید دولت نمی‌شود بلکه باید حدود هزار تومان از هزینه مورد نیاز برای تولید هر مترمکعب گاز را هم پرداخت کند.

تقریبا دو سوم از گاز تولیدی در کشور در بخش خانگی و نیروگاهی مصرف می‌شود. قیمت گاز فروخته شده به این بخش‌ها به ترتیب برابر است با 1 و صفر سنت. یعنی عملا این دو بخش برای مصرف گاز خود هزینه‌ای پرداخت نمی‌کنند و دولت 60 درصد از گاز تولیدی خود را به صورت رایگان در اختیار این بخش‌ها قرار می‌دهد. نکته‌ای که باید به آن توجه کرد این است که مجموع هزینه‌های جاری و سرمایه‌ای انجام شده از گذشته تا به حال با هدف رسیدن به ظرفیت روزانه فعلی حدود 1 میلیارد مترمکعبی انجام شده است. اما در حال حاضر با توجه به نیاز سرمایه گذاری 71 میلیارد دلاری اعلام شده برای توسعه ظرفیت فعلی تولید به حدود 1.5 میلیارد مترمکعب، هزینه تمام شده هر مترمکعب گاز با افزایش حدود 3 سنتی از حدود 5.4 سنت به حداقل 8.3 سنت افزایش پیدا خواهد کرد.

در سال 1401، با وجود اینکه هزینه تولید هر مترمکعب گاز همچنان 5.4 سنت (1200 تومان) بوده است، این گاز در داخل کشور با قیمت 2.17 سنت / مترمکعب به فروش رسیده است. اگر میانگین نرخ ارز در سال 1401 را 40 هزارتومان درنظر بگیریم، قیمت هر مترمکعب گاز در داخل کشور برابر است با 870 تومان. با اینکه در سال 1401 قیمت گاز در داخل کشور افزایش یافته است، اما همچنان حدود 300 تومان کمتر از هزینه فروش آن است.

بر اساس نمودار بالا، 65 درصد از گاز تولیدی در کشور توسط بخش نیروگاهی و خانگی مصرف می‌شود. نگاهی به مبالغ پرداختی این دو بخش در مقابل میزان گازی که مصرف می‌کند نشان از قیمت بسیار پایین یا به اصطلاح رایگان گاز برای این دو بخش دارد. هزینه پرداخت شده توسط این دو بخش برای مصرف گاز در مجموع 0.5 سنت یعنی یک دهم هزینه تولید است.