معیشت؛ آزمون صداقت دولت
رئیسجمهور، مسعود پزشکیان صریح گفته است:
«اولویت اول دولت، تأمین معیشت مردم و کاستن از فشار اقتصادی بر زندگی آنهاست.»
سخنگوی دولت نیز بارها تأکید کرده که هدف دولت، «تضمین یک زیست شرافتمندانه برای مردم از مسیر تأمین کالاهای اساسی و تقویت اعتبار معیشتی خانوارها» است.» این جملات نه شعار انتخاباتیاند و نه وعدهای تزئینی؛ امروز به معیار اصلی قضاوت افکار عمومی تبدیل شدهاند. جامعهای که زیر فشار تورم مزمن، کاهش قدرت خرید و نااطمینانی اقتصادی قرار دارد، دیگر با نیتخوانی قانع نمیشود؛ مردم نتیجه را در سفره خود میسنجند.
گرانی ها قبلا «سالانه» و «ماهانه» بود ولی اکنون به «روزانه و حتی ساعتی» رسیده است. اما این وضعیت بیشتر محصول کسری بودجه مزمن، بیانضباطی مالی، ناترازی نظام بانکی و تعلل در اصلاحات سخت است و باید منصف بود؛ دولت پزشکیان میراثدار مسائل انباشتهای است که در یک یا دو سال شکل نگرفتهاند، اما رویکردش در اولویتدادن به معیشت و گفتوگوی صادقانه با مردم نشانهای از بازگشت عقلانیت به سیاستگذاری اقتصادی است.
دکتر پزشکیان از همان ماههای نخست رئیس جمهوری، تیم اقتصادی خود را مأمور مهار ناترازیها، شفافسازی بودجه و کاهش وابستگی به درآمدهای ناپایدار کرده است. این مسیر هرچند پرهزینه و زمانبر است، اما نشان از اراده واقعی برای بازسازی بنیانهای معیشتی جامعه دارد؛ ارادهای که با مشارکت مردم و همراهی کارشناسان میتواند به ثبات پایدار و اعتماد متقابل منجر شود.
سفره، زبان بیواسطه اقتصاد است؛ اگر کوچک میشود، یعنی سیاستها هنوز به مقصد نرسیدهاند، حتی اگر نیتها درست باشد. از منظر اصولگرایی نیز حفظ ثبات اجتماعی بدون توجه جدی به معیشت ممکن نیست.
تجربههای گذشته نشان داده فشار اقتصادی انباشته، اگر بیپاسخ بماند، میتواند به نارضایتیهای عمیق اجتماعی منجر شود؛ نارضایتیهایی که نه ساخته دشمن، بلکه ناشی از بیپاسخی به مطالبات داخلی است. در این میان، مردم باید هوشیار باشند و نگذارند دشمن از نگرانیهای واقعی آنان سوءاستفاده کند. اعتراض اقتصادی طبیعی است، اما هر رفتار افراطی یا هدایتشده میتواند اعتماد عمومی را تضعیف کند. جامعهای که نقد خود را مسوولانه بیان کند، هم دولت را به پاسخگویی وادار میکند و هم از ثمره اصلاحات بهره میبرد؛ دولتی که دستکم در نیت و مسیر، به درستی گام برداشته و معیشت مردم را در اولویت قرار داده است.
انتظار جامعه هم از دولت روشن است: شفافیت در بودجه، پرهیز از وعدههای غیرقابل تحقق، مهار واقعی تورم، حتی اگر پرهزینه باشد و پاسخگویی صادقانه درباره آنچه ممکن است و آنچه نیست. مردم تحمل سختی را دارند، اما تحمل ابهام را نه.
اگر تأمین معیشت و «زیست شرافتمندانه» واقعاً اولویت است، باید در تصمیمهای سخت هم خود را نشان دهد؛ در بودجه، در نظام بانکی، در سیاست ارزی و در مقابله با رانت. در غیر این صورت، فاصله میان گفتار و واقعیت بیشتر میشود؛ و این فاصله، پرهزینهترین شکاف برای هر دولت است.
معیشت، آزمون صداقت است