نخستین بیمارستان وقفی تهران کجا بود؟

میرزا عیسی تفرشی معروف به «میرزاعیسی وزیر» یکی از رجال بانفوذ و نیکوکار دوره قاجار بود که با حکم ناصرالدین‌شاه به مسند وزارت تهران یا همان نایب‌الحکومه تهران نشاند. او به واسطه ثروتی که از پدر به ارث برده بود و نفوذی که در دربار ناصری داشت همواره بانی کار‌های خیر و عام‌المنفعه می‌شد و با ساخت مسجد، مدرسه و بیمارستانی در محله شیخ هادی و خیابان وحدت اسلامی امروزی نامش را در تاریخ پایتخت ماندگار کرد.

به گزارش همشهری آنلاین، علیرضا زمانی، تهران پژوه، میرزا عیسی وزیر را بانی ساخت نخستین بیمارستان وقفی پایتخت می‌داند و می‌گوید: «در برخی از منابع مکتوب از بیمارستان نجمیه به عنوان نخستین بیمارستان وقفی پایتخت نام می‌بردند در حالی که بیمارستان وزیری در سال 1308 شمسی و طبق وصیت میرزا عیسی وزیر از ثلث اموالش ساخته و در سال 1275 شمسی وقف درمان بیماران تهرانی شد.»

ساخت نخستین بیمارستان وقفی تهران فراز و فرود‌های بسیاری داشته و دلیل آن تغییر مناصب حکومتی میرزا عیسی وزیر بوده است. زمانی در باره حیات سیاسی نخستین بانی ساخت بیمارستان وقفی در پایتخت می‌گوید: «در سال 1250 شمسی که ناصرالدین شاه به سفر عتبات رفت، میرزاعیسی، وزیر تهران بود که قحطی عمومی سراسر ایران را فرا گرفت و قیمت نان و خواربار به یکباره در تهران افزایش پیدا کرد. مخالفان میرزاعیسی که فرصت را مناسب دیدند، اشعاری علیه او ساخته و بر سر زبان‌ها انداختند. این ترفند موثر بود و حکم عزل میرزاعیسی صادر شد، اما 20 سال بعد و با مرگ محمدابراهیم خان وزیرنظام، دوباره به وزارت تهران رسید که باز هم بخت یارش نبود و بیماری وبا در تهران شیوع پیدا کرد. هر روز عده زیادی از مردم تهران به مرض وبا از پای درمی‌آمدند، اما میرزاعیسی وزیر در تهران ماند تا به داد مردم برسد که در نهایت خودش بر اثر ابتلا به وبا درگذشت.»

زمانی معتقد است نخستین بیمارستان وقفی تهران بعد از مرگ میرزا عیسی وزیر و طبق وصیت او ساخته شده است: «میرزاعیسی وزیر قبل از مرگش به شیخ هادی نجم‌آبادی، از روحانیان محبوب و بانفوذ آن روزگار وصیت کرده بود که با ثلث اموالش مسجد و مدرسه و بیمارستانی در تهران بسازد. شیخ هادی هم در 1275شمسی از ثلث اموال میرزاعیسی بنای بیمارستانی را در محله شیخ هادی بنیان کرد که این بیمارستان در سال1279 شمسی در 2 بخش داخلی و جراحی کارش را آغاز کرد و به «بیمارستان وزیری» مشهور شد. این بیمارستان مدتی وابسته به مدرسه عالی طب تهران بود که فرانسوی‌ها آن را اداره می‌کردند و به دلیل کمبود بودجه تعطیل شد، اما در سال 1299 شمسی دوباره گشایش یافت و به صورت درمانگاه فعالیت کرد. در سال 1355 وزارت بهداری وقت بیمارستان وزیری را به بهانه ساخت بیمارستانی جدید تخریب کرد، اما این بنا تا سال 1360 متروکه ماند تا اینکه تعدادی از پزشکان و افراد خاندان نجم آبادی بخشی از آن را بازسازی کردند.»

برخی منابع مکتوب از درمانگاه فیه‌مافی هم به عنوان نخستین درمانگاه وقفی تهران نام برده اند، اما علیرضا زمانی معتقد است درمانگاه خیریه محمد، ولی فرمانفرمایان در سال 1328شمسی و دو دهه قبل از درمانگاه فیه‌مافی در محله یافت‌آباد ساخته شده و باید از آن به عنوان نخستین درمانگاه وقفی در جغرافیای فعلی تهران نام برد.

ماجرای پلمب بیمارستان لولاگر چیست؟

حذف غربالگری بازهم قربانی گرفت