نگاهی به اِشکالهای گفتاری و نوشتاری امروز
درباره درست خواندن و گفتن و نوشتن، تاکنون بسیار گفتهاند و نوشتهاند و شنیدهایم و خواندهایم؛ ولی کافی نیست. پاسداشت زبان فارسی و برطرف کردن اشکالها، نمیتواند به چندنوشته، برنامه، کتاب و جزوه منحصر باشد؛ بدین منظور بر آن شدیم تا برخی اشکالهای رایج امروزی را که در گفتار و نوشتار مردم، فراوان دیده و شنیده میشود، یادآوری و اصلاح کنیم.
دکتر هادی انصاری، تحصیلکرده دکترای زبان و ادبیات فارسی، در مقاله خود با عنوان «درست بنویسیم و درست بخوانیم» که آن را در اختیار ایسنا قرار داده است، مینویسد: درباره درست خواندن و گفتن و نوشتن، تاکنون بسیار گفتهاند و نوشتهاند و شنیدهایم و خواندهایم؛ ولی کافی نیست. پاسداشت زبان فارسی و برطرف کردن اشکالها، نمیتواند به چندنوشته، برنامه، کتاب و جزوه منحصر باشد و اگر هر روز هم یادآوری شود، تکراری نخواهد بود و تأثیرخود را خواهد گذاشت.
مُنجی / ناجی
مُنجی و ناجی هر دو از ریشهی (نَجا یَنجو نَجاه) است. این فعل در عربی معنی زیادی از جمله رستگاری دارد. ناجی اسم فاعل است (ثلاثی مجرد است و لازم) یعنی رستگار شده، رهاشده، رهیده، نجات یافته؛ مقابل هالِک. مُنجی اسم فاعل ازباب (اِنجا) است (باب اِفعال است و متعدی) یعنی نجات بخش، نجاتدهنده و رهایی بخش مقابل مُهلِک. گاهی به جای منُجی، ناجی میگویند و مینویسند. با این توضیح باید گفت: امام زمان - عج - مُنجیِ ماست؛ نه ناجی ما.
مُؤَرخ / مورخ
مُؤرِخ از واژه هایی است که از همان ابتدا اشتباه تلفظ شده؛ یعنی به جای همزه، باحرف (و) خوانده شده است. مُؤرخ اسم فاعل از باب تفعیل، از ریشهی (أ ر خ) مصدرش در فارسی تاریخ خوانده میشود. واژههای مؤدب، مؤسس و مؤلف نیز چنینند یعنی همزه دارند و کُرسی همزه شان (ؤ) است. این واژه باید مؤرخ نوشته و (مُ / أَر / رِخ) خوانده شود؛ نه مُوَ رخ.
مُهَیمِن / مَهیمَن
مُهَیمِن از ریشهی هَیمَنَه است. هَیمَنَه در عربی به معنی آمین گفتن و مُراقب کسی بودن است. امروزه به معنای هیبت و اُبُهَت به کار میرود. مُهَیمِن از صفات حضرت حق است؛ یعنی نگهدارنده و مراقب. گاهی به اشتباه، (مَهیمَن) مینویسند و میخوانند که نادرست است.
میلیون، میلیارد / ملیون، ملیارد
واژههای میلیون و میلیارد واژههای فرانسویاند (million - milliard) در نوشتن آن به فارسی باید (ی) نوشته شود. گاهی با اشتباه، مِلیون و مِلیارد خوانده و نوشته میشود که نادرست است و باید میلیون ومیلیارد نوشته شوند.
انتهای پیام