آنچه که از ابعاد ناپیدای «غربالگری جنین» نمیدانیم / آئیننامه «حفظ و مراقبت از جنین سالم» چه میگوید؟
در دهه های گذشته تقریبا تمام مادران باردار غریالگری جنین را انجان داده اند؛ در حالیکه این طرح ابتدا در کشورهای پیشرفته روی مادرانی اجرا شد که سابقه بیماری صعب العلاج و تولد فرزند مسئله دار را داشته اند؛ با این حال گوبا وزارت بهداشت با ابلاغ آئین نامه «حفظ و مراقبت از جنین سالم» بخش اعظم مادران و حنین های سالم را از خطرات غربالگری اعم از تابش پرتوها و اشعههای مخرب تصویربرداری های پرشکی...
به گزارش خبرنگار اجتماعی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ یکی از هزینه هایی که در دهه های گذشته به متولیان بهداشت و درمان کشور تحمیل می شد هزینه غربالگری جنین مادران باردار بود که گذشته از صرف زمان مشکلات دیگری برای متولیان حوزه بهداشت و درمان رقم می زد.
این در حالیست که طرح غربالگری جنین با نگاهی به آنچه که در کشورهای پیشرفته اتفاق افتاده بود در کشور ما پی گرفته شد؛ اما نکته حائز اهمیت آن این بود که غربالگری در این کشورها روی آن دسته از جنین هایی انجام می شد که قرار بود از پدران و مادرانی به دنبا بیایند که در سوابق پزشکی آنها بیماری های صعب العلاجی ثبت و ضبط بود و یا خطرات تولد نوزاد مسئله دار تحت تاثیر فاکتورهایی چون بیماری های خونی، سابقه ازدواج قامیلی و... در زمان بارداری مادر حس می شد؛ اما طرح غربالگری در واقع با هدف اطمینان از سالم به دنیا آمدن جنین صورت می گرفت.
اما کشور ما در اجرای غربالگری به اصطلاح «کالولیک تر از پاپ» شده بود و در واقع تمام مادران باردار از کانال غربالگری می گذشتند در حالیکه در سوابق خانوادگی اکثریت قریب به اتفاق آنها تولد نوزاد مسئله دار وجود نداشت.
حال مشکل غربالگری تنها به صرف هزینه های ریالی و زمانی محدود نمی شد و آنچه که در هاله ای از ابهام بود تاثیرات انواع عکس برداری ها، سونوگرافی ها و آزمایشات روی مادرانی بود که قاطبه آنها از ضرر و زیان اقدامات پزشکی یاد شده بخوبی آگاه بودند. با این وجود پیدا نبود که این اقدامات که تحت عنوان طرح غربالگری اجرا می شد چه تاثیرات سوءیی روی جنین و حتی مادر بر جای می گذاشت و با اینکه در دهه های گذشته تقریبا تمام کودکان از کانال غربالگری گذشته اند اما هنوز هیچ پژوهشگری روی تاثیرات مخرب احتمالی غربالگری متمرکز نشده است تا یقینا اثبات شود غربالگری جنین اگر مشکلی را مرتفع می کند دست کم مشکلات دیگری به مادر و کودک تحمیل نکند و به اصطلاح، جامعه هدف این طرح، از سوی دیگر بام پائین نیفتد!
اما گویا در ماه های گذشته متولیان بهداشت و درمان کشور ار مبدأ وزارت بهداشت روی این موضوع متمرکز شده اند و دستورالعملی تحت عنوان «دستورالعمل حفظ و مراقبت از جنین سالم» را به حوزه های متولی غربالگری ابلاغ کرده اند که بر همین نکات صحه می گذارد.
استانداردسازی و هدفمند با ابلاغ آئین نامه «حفظ و مراقبت از جنین سالم»
با این حال خلاصه ای از آنچه که منطق پزشکی در رابطه با غربالگری جنین می گوید در گفت و گوی امروز «ایسنا» با یکی از مسئولان وزارت بهداشت، آمده است.
دکتر صابر جباری، رییس اداره جوانی جمعیت وزارت بهداشت در رابطه با ابلاغ دستورالعمل «حفظ و مراقبت از جنین سالم» که توسط وزیر بهداشت ابلاغ شده، گفته است: ماده 53 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت که این دستورالعمل با توجه به آن ابلاغ شده است، درباره بررسی ناهنجاریهای کروموزومی جنین در مادران باردار است که بر اساس این دستورالعمل؛ استانداردسازی و هدفمند میشود.
وی افزود: پیش از ابلاغ دستورالعمل، فرایند به گونهای بود که بهورزان و مراقبین سلامت، مادران باردار را شناسایی میکردند و برای غربالگری به مراتب بالاتر ارجاع میدادند که این شیوه در نظام شبکه بود. در حال حاضر این کار با استانداردهای دقیقتری توسط متخصصین زنان اجرایی میشود. پیش از اجرای این دستورالعمل، غربالگری اجباری و الزامی بود، اما اکنون بر اساس قانون اختیاری است و باید بر اساس درخواست یکی از والدین و تشخیص پزشک زنان صورت گیرد. جباری ادامه داد: براساس دستورالعمل مذکور، مادران باردار کمتر از 35 سال که سابقه تولد فرزند دارای مشکلات ژنتیکی و سندروم داون ندارند نیاز به غربالگری ندارند، اما مادران بالای 35 سال و کسانی که سابقه زایمان فرزندی با مشکلات ژنتیکی یا سندروم داون دارند، میبایست تحت غربالگری قرار گیرند که با مراجعه به کلیه متخصصین زنان و زایمان در کل کشور بر اساس این دستورالعمل میتوانند خدمت غربالگری را دریافت کنند. رییس اداره جوانی جمعیت وزارت بهداشت با اشاره به اینکه انجام غربالگریها پیش از اجرای این دستورالعمل هم رایگان نبوده است، اظهار کرد: در واقع بیمهها هم دیگر تنها خدمات غربالگری مشمول بیمه را بر اساس این دستورالعمل به خانمهای بالای 35 سال و کسانی که سابقه زایمان فرزندی با مشکلات ژنتیکی یا سندروم داون دارند، ارائه میدهند و خارج این دستورالعمل اگر قرار باشد خدمتی ارائه شود باید هزینه آن به شکل آزاد محاسبه شود. او در پاسخ به این سوال که در صورتی که جنین حاصل ازدواج فامیلی باشد، اما مادر اولین بارداری را تجربه کند و کمتر از 35 سال هم سن داشته باشد بازهم مشمول این دستورالعمل نخواهد شد؟، گفت: اگر ازدواج فامیلی باشد آزمایشهایی قبل و بعد از ازدواج دارند که بر اساس دستورالعملهای دیگری به آن موضوع رسیدگی میشود. وی افزود: در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت کلید واژهای داریم به نام «حق حیات جنین» و این یعنی وقتی نطفه شکل میگیرد، نباید شی پنداری صورت گیرد که فکر کنیم اختیار آن با پدر یا مادر است. هیچ کجای دنیا در ادیان هم به این صورت نیست و سقط جنین به صورت عمدی کاری ناپسند است. در کشور ما که مسلمان هم هستیم بعد از شکلگیری نطفه ولو جنین زیر 4 ماه باشد باز هم سقط حرام است. او به ابعاد قانونی این موضوع اشاره کرد و ادامه داد: در قانون جدید مباشرت یا معاونت در سقط جنین جرمانگاری میشود و برای فرد خاطی جرایم سنگین در نظر گرفته میشود؛ از جمله اینکه اگر فردی که در سقط دست داشته جزو گروه پزشکی باشد پروانه پزشکیاش حتی با یکبار سقط جنین عمدی، باطل میشود. با انتشار خبر هدفمند کردن غربالگری در روزهای پایانی سال گذشته باز برخی از رسانه ها و کارشناسان بدون آگاهی از کلیت تصمیم دستگاه های مسئول که از مدت ها قبل روی این موضوع کار کرده بودند، مطالب خلاق واقعی منتشر کردند و از حذف کامل غربالگری خبر دادند که این رویکرد به مذاق رسانه های خارج از کشور خوش آمد. بطور مثال در روز 27 فروردین سال جاری یکی از رسانه های داخلی کشور در مطلبی با تیتر «حذف غربالگری جنین و خسارتهای جبران ناپذیر و سیاه شدن زندگی کودکان فردا / تولد کودکان دارای نقص ژنتیکی و عضو» می نویسد: «دستورالعمل حذف غربالگری جنین از سوی وزارت بهداشت اعلام شده است، این موضوع باعث بحث و چالشهای زیادی شده خصوصا که این موضوع میتواند تولد نوزادانی با احتمال بیماریهای خاص و ناتوانکننده را افرایش دهد. در روز 29 خرداد ماه 1401 یعنی دو روز بعد از موضع گیری رسانه هایی از این دست که صورت مسئله را به درستی درک نکرده بودند، دکتر صابر جباری سرپرست اداره جوانی جمعیت و مسئول دبیرخانه قرارگاه سلامت و جوانی جمعیت وزارت بهداشت در واکنش به این دست از رویکردهای رسانه ای میگوید: در راستای حفظ سلامت مادر و جنین در ماده 53 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، نحوه استانداردسازی چگونگی تجویز و عملکرد پزشکان و اصلاح روشهای غربالگری و تشخیصی به خوبی مشخص و معین شده است. وی در ادامه گفت: در این ماده قانون، هدف اصلی حفظ سلامت مادر و جنین است؛ به نحوی که با ارجاع غیر کارشناسانه و انجام اعمال تهاجمی جان مادر و به ویژه جنین به خطر نیافتد. به گزارش دانا، طی چند ماه گذشته دایه های مهربانتر از مادر بر این طبل کوبیدند و در واقع سرنا را از سر گشادش زدند، اما امروز با ابلاغ شدن این آئین نامه به روشنی ابعاد ناپیدای طرح روشن شد و وزارت بهداشت با ابلاغ آئین نامه «حفظ و مراقبت از جنین سالم» بخش اعظم مادران و جنین های سالم را از خطرات غربالگری اعم از تابش پرتوها و اشعه های مضر تصویربرداری های پرشکی و..، معاف کرده است و این اقدام می تواند نوبدبخش برخورداری از نسلی سالم و پویا در آینده باشد. انتهای پیام /
