اعمال مخصوص شب قدر

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان؛ شب قدر همان شبی است که در تمام سال شبی به خوبی و فضیلت آن نمی‌رسد و عمل در آن بهتر است از عمل در هزار ماه و در آن شب تقدیر امور سال مشخص می‌شود. اعمال مخصوص شب قدر بر دو نوع است؛ یکی آن‌که در هر سه شب باید انجام داد و دیگر آن‌هایی که مخصوص هر شب است. اعمالی است که در هر سه شب باید انجام داد و آن چند عمل است. اول: غسل علامه مجلسی فرموده بهتر است غسل این شبها در هنگام غروب آفتاب انجام گیرد که نماز شام را با غسل بخواند. دوم: دو رکعت نماز که در هر رکعت پس از سوره «حمد»، هفت مرتبه «توحید» خوانده و پس از فراغت از نماز هفتاد مرتبه بگوید، أستغفر الله و أتوب الیه. در روایت نبوی است: که از جای برنخیزد تا خدا او و پدر و مادرش را بیامرزد. سوم: قرآن مجید را باز کند و در برابر خود گرفته و بگوید: اللهم انی أسألک بکتابک المنزل و ما فیه و فیه اسمک الأکبر و أسماؤک الحسنی و ما یخاف و یرجی أن تجعلنی من عتقائک من النار. خدایا از تو درخواست می‌کنم به حق کتاب نازل شده‌ات و آنچه در آن است و در آن است نام بزرگترت، و نام های نیکوترت و آنچه بیم انگیز است و امیدبخش، اینکه مرا از آزادشدگان از آتش دوزخ قرار دهی. سپس هر حاجتی که دارد بخواهد. اللهم بحق هذا القرآن و بحق من أرسلته به و بحق کل مؤمن مدحته فیه و بحقک علیهم فلا أحد أعرف بحقک منک خدایا به حق این قرآن، و به حق کسی که آن را بر او فرستادی و به حق هر مؤمنی که او را در قرآن ستودی و به حق خود بر آنان، پس احدی شناساتر از تو به حق تو نیست چهارم: قرآن به سرگرفتن در شب قدر و خدا را به چهارده معصوم سوگند دادن. پنجم: زیارت امام حسین علیه السلام در شب قدر. ششم: این شبها را احیا بدارد، روایت شده هرکه شب قدر را احیا بدارد، گناهانش آمرزیده می شود. هرچند به شماره ستارگان آسمان و سنگینی کوه ها و پیمانه دریاها باشد. هفتم: صد رکعت نماز بجا آورد که فضلیت بسیار دارد و بهتر آن است که در هر رکعت پس از سوره «حمد»، ده مرتبه «توحید» بخواند. هشتم: این دعا را بخواند: اللهم انی أمسیت لک عبدا داخرا لا أملک لنفسی نفعا و لا ضرا و لا أصرف عنها سوءا أشهد بذلک علی نفسی و أعترف لک بضعف قوتی و قل حیلتی فصل علی محمد و آل محمد و أنجز لی ما وعدتنی و جمیع المؤمنین و المؤمنات من المغفر فی هذه اللیل و أتمم علی ما آتیتنی فانی عبدک المسکین المستکین الضعیف الفقیر المهین اللهم لا تجعلنی ناسیا لذکرک فیما أولیتنی و لا [غافلا] لاحسانک فیما أعطیتنی و لا آیسا من اجابتک و ان أبطأت عنی فی سراء [کنت] أو ضراء أو شد أو رخاء أو عافی أو بلاء أو بؤس أو نعماء انک سمیع الدعاء خدایا شام کردم درحالی که برای تو تنها بنده کوچک و خواری هستم که برای خویش سود و زیانی را به دست ندارم و نمی توانم از خود پیش آمد بدی را بازگردانم، به این امر بر خویش گواهی می دهم، و در پیشگاهت به ناتوانی و کمی چاره ام اعتراف می کنم، خدایا بر محمد و خاندان محمد درود فرست، و آنچه را به من و همه مردان و زنان مؤمن، از آمرزش در این شب وعده دادی وفا کن، و آنچه را به من عنایت فرموده ای کامل ساز، که من بنده بیچاره، درمانده، ناتوان، تهیدست خوار توام. خدایا مرا فراموش کننده ذکرت قرار مده در آنچه سزاوار آنم فرمودی، و نه فراموش کننده احسانت در آنچه عطایم نمودی، و نه ناامید از اجابتت، گرچه مدت زمانی طولانی گردد، چه در خوشی یا ناخوشی، یا سختی، یا آسانی، یا عافیت، یا بلا، یا تنگدستی، یا در نعمت همانا تو شنونده دعایی. این دعا را کفعمی از امام زین العابدین علیه السلام روایت کرده که در این شبها، در حال قیام و قعود و رکوع و سجود می‌خواندند. علامه مجلسی فرموده: بهترین اعمال در این شبها، درخواست آمرزش و دعا است برای حوائج دنیا و آخرت خود، و پدر و مادر و خویشان، و برادران و خواهران مؤمن، چه آنان که زنده اند، و چه آنان که از دنیا رفته اند، و خواندن اذکار، و صلوات بر محمد و آل محمد علیهم السلام به هر اندازه که بتواند و در بعضی از روایات وارد شده: دعای جوشن کبیر را در این سه شب بخواند. اعمال مخصوص شب نوزدهم رمضان شب نوزدهم رمضان: این شب با عظمت آغاز شب های قدر است و شب قدر آن شبی است که در طول سال، شبی به خوبی و فضلیت آن یافت نمی شود. عمل در این شب از عمل در طول هزار ماه بهتر است و تقدیر امور سال در این شب صورت می گیرد و فرشتگان و روح که اعظم فرشتگان الهی است، در این شب به اذن پروردگار به زمین فرود می آیند و به محضر امام زمان (عج) می رسند و آنچه را که برای هر فرد مقدر شده بر آن حضرت عرضه می دارند. در اعمال این شب آمده است؛ اول: صد مرتبه أستغفر الله ربی و أتوب الیه دوم: صد مرتبه اللهم العن قتل أمیر المؤمنین سوم: بخواند: اللهم اجعل فیما تقضی و تقدر من الأمر المحتوم و فیما تفرق من الأمر الحکیم فی لیل القدر و فی القضاء الذی لا یرد و لا یبدل أن تکتبنی من حجاج بیتک الحرام المبرور حجهم المشکور سعیهم المغفور ذنوبهم المکفر عنهم سیئاتهم و اجعل فیما تقضی و تقدر أن تطیل عمری و توسع علی فی رزقی و تفعل بی کذا و کذا و بجای این کلمه حاجت خود را ذکر کند اعمال مخصوص شب بیست و یکم رمضان فضیلتش زیادتر از شب نوزدهم است و باید اعمال آن شب را از غسل و احیاء و زیارت و نماز هفت قل هوالله و قرآن بر سر گرفتن و صد رکعت نماز و دعای جوشن کبیر و غیره در این شب به عمل آورد و در روایات تاکید شده در غسل و احیاء و جد و جهد در عبادت در این شب و شب بیست و سیم و آنکه شب قدر یکی از این دو شب است و در چند روایت است که از معصوم سؤال کردند که معین فرمایید که شب قدر کدامیک از این دو شب است، تعیین نکردند. بلکه فرمودند ما ایسر لیلتین فیما تطلب یا آنکه فرمودند ما علیک ان تفعل خیرا فی لیلتین و نحو ذلک وقال شیخنا الصدوق فیما املی علی المشایخ فی مجلس واحد من مذهب الامامی و من احیی هاتین اللیلتین بمذاکر العلم فهو افضل اعمال مخصوص شب بیست و سوم رمضان اول: خواندن سوره عنکبوت و روم که حضرت صادق علیه السلام قسم یاد فرموده که خواننده این دو سوره در این شب از اهل بهشت است. دوم: خواندن سوره حم دخان سوم: خواندن سوره قدر هزار مرتبه چهارم: آنکه تکرار کند در این شب بلکه در تمام اوقات دعای فرج را. پنجم: بخواند: اللهم امدد لی فی عمری و أوسع لی فی رزقی و أصح لی جسمی و بلغنی أملی و ان کنت من الأشقیاء فامحنی من الأشقیاء و اکتبنی من السعداء فانک قلت فی کتابک المنزل علی نبیک المرسل صلواتک علیه و آله یمحو الله ما یشاء و یثبت و عنده أم الکتاب ششم: بخواند: اللهم اجعل فیما تقضی و فیما تقدر من الأمر المحتوم و فیما تفرق من الأمر الحکیم فی لیل القدر من القضاء الذی لا یرد و لا یبدل أن تکتبنی من حجاج بیتک الحرام فی عامی هذا المبرور حجهم المشکور سعیهم المغفور ذنوبهم المکفر عنهم سیئاتهم و اجعل فیما تقضی و تقدر أن تطیل عمری و توسع لی فی رزقی هفتم: بخواند این دعا را که در اقبال است: یا باطنا فی ظهوره و یا ظاهرا فی بطونه و یا باطنا لیس یخفی و یا ظاهرا لیس یری یا موصوفا لا یبلغ بکینونته موصوف و لا حد محدود و یا غائبا [غائب] غیر مفقود و یا شاهدا [شاهد] غیر مشهود یطلب فیصاب و لا یخلو [لم یخل] منه السماوات و الأرض و ما بینهما طرف [طرف] عین لا یدرک بکیف [بکیف] و لا یؤین بأین [بأین] و لا بحیث [بحیث] أنت نور النور و رب الأرباب أحطت بجمیع الأمور سبحان من لیس کمثله شیء و هو السمیع البصیر سبحان من هو هکذا و لا هکذا غیره پس دعا می‌کنی به آنچه بخواهی. هشتم: آنکه غیر از غسل اول شب غسلی نیز در آخر شب کند و بدان که از برای غسل و احیاء این شب و زیارت امام حسین علیه السلام و صد رکعت نماز فضیلت بسیار و تاکید شده شیخ در تهذیب روایت کرده از ابوبصیر از حضرت صادق علیه السلام که فرمود در شبی که امید می رود شب قدر باشد، صد رکعت نماز کن. بخوان در هر رکعت قل هوالله احد را ده مرتبه. گفتم فدایت شوم اگر قوت نداشته باشم، ایستاده بجا آورم؟ فرمود: نشسته بجا آور. گفتم اگر قوت نداشته باشم، نشسته بجا آورم؟ فرمود: بجا آور به همان حالی که به قفا خفته ای در فراش خود. و از دعائم الاسلام روایت است که حضرت رسول صلی الله علیه و آله در دهه آخر ماه رمضان رخت خواب خود را جمع می کرد و کمر همت خود را محکم می بست برای عبادت و در شب بیست و سیم اهل خود را بیدار می کرد و آنها را که خواب ربوده بود آب به صورتشان می‌پاشید و حضرت فاطمه صلوات الله علیها نمی گذاشت در این شب احدی از اهلش بخوابد و علاج می فرمود خواب آنها را به کمی طعام و مهیا می کرد آنها را برای احیای آن شب از روز. یعنی امر می فرمود که روز را خواب و استراحت کنند که شب خوابشان نبرد و احیا بدارند و می‌فرمود محروم کسی است که از خیر امشب محروم بماند و روایت شده که حضرت صادق علیه السلام سخت مریض شده بود، چون شب بیست و سوم ماه رمضان شد موالی خود را امر فرمود که حرکتش دادند، به مسجد بردند و آن شب را در مسجد بود تا به صبح علامه مجلسی (ره) فرموده که هر مقدار قرآن که ممکن باشد در این شب بخواند و دعاهای صحیفه کامله را بخواند. خصوصا دعای مکارم الاخلاق و دعای توبه و روزهای این شبها را نیز باید حرمت داشت و به عبادت و تلاوت و دعا به سر آورد؛ زیرا که در احادیث معتبره وارد شده است که روز قدر در فضیلت مثل شب قدر است.