وضعیت تاسف‌بار منطقه گردشگری دریاچه ارومیه؛ ساحل غرق در زباله و کمبود امکانات بهداشتی پای مدعی‌العموم را باز کرد

افزایش نسبی حجم آب دریاچه ارومیه و بازگشت تدریجی گردشگران به سواحل آن، امید‌ها برای جان‌گرفتن دوباره یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های کشور را افزایش داده است؛ اما هم‌زمان، کمبود امکانات رفاهی برای گردشگران و تهدید‌های ناشی از رهاسازی پسماند و توقف خودرو‌ها روی پل دریاچه چالش‌هایی محسوب می‌شوند که به درستی مدیریت نشده و مشکلاتی را برای گردشگران به وجود آورده‌اند.

وضعیت تاسف‌بار اطراف دریاچه اگر بهبود نیابد این ظرفیت گردشگری را پس از احیا دوباره به کام مرگ می‌کشاند، انباشت زباله و کمبود امکانات بهداشتی در محدوده‌های گردشگرپذیر مدیریت دریاچه را به موضوعی مرتبط با حقوق عامه بدل کرده است؛ به همین دلیل خبرگزاری میزان در گفت‌وگو با رئیس‌کل دادگستری آذربایجان‌غربی و مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان غربی رویکرد‌ها و برنامه‌های تدوین شده برای ساماندهی به این جاذبه توریستی را بررسی کرده است.

اقدامات دستگاه قضا برای اصلاح مدیریت دریاچه ارومیه

ناصرعتباتی، رئیس‌کل دادگستری آذربایجان‌غربی در گفت‌و‌گو با میزان درباره افزایش حضور شهروندان و گردشگران، و نظارت و بر خدمات عمومی و تهدید بهداشتی محیط در دریاچه ارومیه تاکید کرد و گفت: دستگاه قضایی استان در قالب پویش‌های اجتماعی و با مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد، به دنبال استفاده از احکام جایگزین حبس برای فعالیت‌های عام‌المنفعه در حوزه نظافت و بهداشت محیط است. پیشنهادی برای به‌کارگیری داوطلبانه برخی زندانیان رأی‌باز در پاک‌سازی محدوده دریاچه ارومیه ارائه شده است. این افراد می‌توانند با هماهنگی مدیریت زندان، بخشی از وقت هفتگی خود را به جمع‌آوری زباله و پاک‌سازی حاشیه دریاچه اختصاص دهند.

عتباتی تاکید کرد: این رویکرد، اگرچه در ظاهر یک اقدام قضایی - اجتماعی برای کاهش آسیب‌های محیطی است، اما در سطحی عمیق‌تر نشان می‌دهد مسئله دریاچه ارومیه دیگر صرفاً یک بحران زیست‌محیطی نیست، بلکه به یک مسئله حقوق عامه و حکمرانی محلی تبدیل شده است. به بیان دیگر، افزایش حضور مردم در این منطقه، بار مسئولیت دستگاه‌های اجرایی را در تأمین حداقل‌های رفاهی و بهداشتی سنگین‌تر کرده است.

رئیس‌کل دادگستری استان تصریح کرد: در مجموعه فرمانداری ارومیه نیز دستوراتی برای ایجاد زیرساخت‌های بهداشتی، جمع‌آوری زباله و ارائه خدمات اولیه صادر شده و بخشی از این اقدامات آغاز شده است. امکانات موجود، به‌ویژه در حوزه سرویس‌های بهداشتی، هنوز با نیاز واقعی منطقه فاصله زیادی دارد. چند چشمه سرویس بهداشتی ایجاد شده، اما این تعداد برای حجم مراجعه‌کنندگان اصلاً کافی نیست.

رئیس‌کل دادگستری آذربایجان‌غربی افزود: مدیریت حاشیه دریاچه نکته‌ای مهم است و از آنجا که سال‌هایی که دریاچه ارومیه در وضعیت نامناسب‌تری قرار داشت، حضور مردم و گردشگران محدود بوده است، اما اکنون با بهبود نسبی وضعیت دریاچه، تأخیر در توسعه امکانات می‌تواند خود به عامل جدیدی برای آلودگی، انباشت زباله و تهدید سلامت عمومی بدل شود.

عتباتی بیان کرد: بازدید‌هایی از منطقه گردشگری دریاچه انجام شده و پیگیری‌ها ادامه دارد. دستگاه قضایی قصد دارد نقش نظارتی و مطالبه‌گر خود را در قبال دستگاه‌های متولی پررنگ‌تر کند.

میراث فرهنگی چه اقداماتی انجام داده است؟

در این زمینه مرتضی صفری، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان غربی نیز در گفت‌و‌گو با میزان ضمن اشاره به بهبود شرایط آبی دریاچه ارومیه در سال جاری، گفت: حجم آب دریاچه در مقایسه با مرداد سال گذشته افزایش قابل توجهی یافته و به حدود چهار و نیم میلیارد مترمکعب رسیده است؛ این در حالی است که در مرداد سال گذشته، میزان آب موجود در دریاچه بسیار اندک بود.

وی بارش‌های مناسب سال آبی جاری، در کنار اقداماتی مانند لایروبی رودخانه‌های منتهی به دریاچه و مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی را از جمله رویکرد‌های شکل گرفته دانست و بیان کرد: توسعه کشت محصولات کم‌آب‌بر، در بهبود نسبی شرایط مؤثر بوده است. با این همه تداوم بارش‌ها در سال‌های آینده و استمرار برنامه‌های احیایی، روند بازگشت آب به دریاچه ارومیه را تقویت می‌کند.

صفری افزود: بهبود وضعیت دریاچه، به‌ویژه در فصل تابستان، بار دیگر نگاه گردشگران را به سوی سواحل ارومیه معطوف کرده است. استقبال مردم از این محدوده در مقایسه با سال‌های اخیر افزایش یافته و حضور گردشگران، ضرورت تقویت فوری زیرساخت‌های رفاهی، خدماتی و محیط‌زیستی را دوچندان کرده است.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان غربی تاکید کرد: مجموعه خدماتی و رفاهی مستقر در کنار کشتی آرتمیا، با امکاناتی از جمله نمازخانه، فروشگاه و 16 چشمه سرویس بهداشتی، به گردشگران خدمات‌رسانی می‌کند. همچنین با افزایش مراجعه مردم در هفته‌های اخیر، 9 چشمه سرویس بهداشتی پرتابل نیز در محدوده ساحل و اطراف پل دریاچه افزوده شده است.

صفری از آماده‌سازی یک کمپ گردشگری در بخش دیگری از سواحل دریاچه خبر داد و افزود: این مجموعه شامل حدود 13 تا 14 آلاچیق، نزدیک به 40 سکوی استراحت، 12 چشمه سرویس بهداشتی و نمازخانه است و برای ایجاد مدیریت واحد و جلوگیری از پراکندگی مسئولیت‌ها، بهره‌برداری از آن به شهرداری واگذار شده است.

وی رونق گردشگری در سواحل دریاچه ارومیه را مورد بررسی قرار داد و افزود: افزایش حضور مسافران تنها به معنای رونق گردشگری نیست؛ بلکه مسئولیت حفاظت از محیط‌زیست شکننده دریاچه را نیز سنگین‌تر می‌کند.

مدیرکل میراث فرهنگی آذربایجان غربی با تأکید بر ضرورت مشارکت شهروندان و گردشگران در حفاظت از این پهنه طبیعی، خواستار خودداری جدی از رهاکردن زباله و پسماند در حاشیه دریاچه شد.

صفری تصریح کرد: پسماند علاوه بر مخدوش‌کردن منظر طبیعی و آرامش سواحل، به اکوسیستم منطقه و سلامت افرادی که برای تفریح و بهره‌مندی از هوای آزاد به این محدوده مراجعه می‌کنند، آسیب می‌زند. بر همین اساس، مدیریت پسماند تولیدشده در سواحل نیز به شهرداری ارومیه سپرده شده است.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان غربی بیان کرد: یکی دیگر از چالش‌های روز‌های اوج سفر، توقف خودرو‌ها روی پل دریاچه ارومیه است؛ که می‌تواند خطرآفرین باشد و در روز‌های پنجشنبه و جمعه، با افزایش حجم سفرها، مشکلات ترافیکی و ایمنی ایجاد می‌کند. برای این منظور جلساتی برگزارش شده بر ضرورت مدیریت تردد از سوی پلیس راه تأکید شده است. گردشگران باید از ظرفیت پارکینگ موجود در محدوده کشتی آرتمیا استفاده کنند.