پلنگ را دوره کردند و کشتند!

جوان: پلنگ سرگردان قائمشهر کشته فرهنگ ما شد، فرهنگ دوره‌کردن! تصاویر و فیلم‌هایی که روز گذشته از پلنگ قائمشهر منتشر شد، یک جنبه بد از فرهنگ ما را بار دیگر گوشزد کرد؛ مردمی که پلنگ درمانده را دوره کرده، دنبالش می‌دوند و وقتی هم که پلنگ برای دفاع از خودش ژست حمله می‌گیرد، با تفنگ می‌کشندش! تناقضات رفتاری بعضی از ما باعث شده‌است که به گربه‌ها و سگ‌های ولگرد غذا بدهیم و تیمارشان کنیم، بعد پلنگ نادر را با دوره‌کردن بکشیم. اگر پلنگ قائمشهر دوره نمی‌شد، راه خودش را می‌گرفت و به زادگاهش می‌رفت یا در نهایت فرصتی فراهم می‌شد تا مأموران محیط‌زیست با تفنگ مخصوص زنده‌گیری و بیهوشش کنند. فیلم منتشر شده پس از زنده‌گیری پلنگ هم یک تلخی دیگر بود؛ تعداد حاضران که پشت قفس پلنگ راه می‌رفتند، انگار به تشییع جنازه رفته بودند! کمبود امکانات برای زنده‌گیری و مدیریت ناصحیح در حضور به موقع، از دیگر نتایجی بود که دیروز ماجرای پلنگ قائمشهر عیان کرد. داستان همیشگی حیوانی هراسان و گم کرده راه که وارد محدوده زیست انسانی شده، دیروز در قائمشهر تکرار شد. رفتار نامناسب مردم و هجوم آوردن به سمت یک قلاده پلنگ موجب شد تا این حیوان هم به غریزه خود متوسل و در نهایت هم با تیر دوره‌کنندگان کشته شود. هرازگاهی خبری راجع به دوره کردن یک حیوان از سوی عده‌ای که علاقه زیادی هم به فیلم گرفتن از رفتار وحشت‌زده حیوانات دارند، منتشر می‌شود. قربانی نهایی هم همان حیوان وحشت‌زده است که به محیط انسانی پناه می‌آورد؛ بسیاری از همین افراد از هیچ محبت بیجایی به گربه‌ها و سگ‌های ولگرد دریغ نمی‌کنند.

تعقیب و گریز 6 ساعته علاقه به فیلم گرفتن از حیوانات وحشی باعث‌شده بسیاری از افراد با بی‌توجهی کامل به این حیوانات نزدیک شوند. به طور نمونه یک گردشگر در استان سمنان موفق به فیلم گرفتن از یک قلاده پلنگ ایرانی از فاصله دو متری شده‌است. پلنگ هم پس از مشاهده این گردشگر به وی حمله نکرد و به مسیر خود ادامه داد. دیدن چنین فیلم‌هایی بسیاری را ترغیب می‌کند که از ناآگاهی به حیوانات نزدیک شوند. غافل از اینکه این حیوانات در خارج از محیط خود و با دیدن افراد زیاد، رفتاری خارج از انتظار انجام می‌دهند. روز گذشته یک قلاده پلنگ در یکی از خیابان‌های قائمشهر مشاهده شد. با نزدیک شدن و هجوم مردم، پلنگ به بالای ساختمان یک بانک پناه برد. مأموران محیط‌زیست، آتش‌نشانی و نیروی انتظامی برای به دام انداختن این حیوان در محل حضور یافتند و پلنگ هم با وحشت از شلوغ شدن اطرافش، مدام در حال فرار بود. مطابق یک روایت این پلنگ در نهایت با شلیک دو گلوله جنگی کشته شد ولی منطبق بر یک روایت دیگر از ماجرا، پس از حدود شش ساعت از فرار و گریز این حیوان در شهر با اصابت یک دارت بیهوشی زنده‌گیری شد. در حالی که به گفته کارشناسان استفاده از روش بیهوشی در شرایطی که حیوان استرس بالایی دارد، برای زنده‌گیری مناسب نیست، یعنی کاری که باید در همان یک ساعت نخست انجام شود، شش ساعت طول کشید و در نهایت باعث مرگ حیوان شد.

تنها یک تفنگ بیهوشی در کل مازندران! سهیل اولادزاد، فعال محیط‌زیست با انتقاد از وضعیت تجهیزات مورد نیاز برای زنده‌گیری و امداد رسانی به حیوانات به خبرگزاری فارس گفت: در استان پهناور و مهمی از لحاظ محیط‌زیستی مانند استان مازندران تنها یک تفنگ بیهوشی وجود دارد! افزون بر این با توجه به نحوه عملکرد به نظر می‌رسد نیروهای امدادی برای انجام چنین عملیاتی آموزش‌های لازم را ندیده‌اند. درباره اینکه این پلنگ از محیط‌طبیعی به قائمشهر وارد شده یا از خانه اطراف افرادی فراری شده‌است اطلاعاتی ضد و نقیض منتشر شده‌است. فرمانده یگان محیط‌زیست مازندران تأکید داشته که این پلنگ وحشی بوده و از طبیعت وارد شهر شده‌است، اما روابط عمومی محیط‌زیست این استان اعلام کرده که براساس شواهد این پلنگ در خانه کسی بوده و از خانه فرار کرده‌است. فیلم منتشر شده از انتقال این پلنگ هم در نوع خود جالب است. پلنگ در پشت یک خودرو حمل می‌شود و تعداد زیادی از افراد هم که اکثراً موبایل به دست هستند، پشت خودرو شبیه به وضعیت تشییع جنازه در حرکتند! پلنگ با توجه به غریزه‌ای که دارد وحشی محسوب می‌شود، اما تنها برای دفاع از خود حمله می‌کند. پلنگ هرگز به انسان به عنوان طعمه نگاه نمی‌کند. شکار بی‌رویه و غیرمجاز حیواناتی که غذای پلنگ محسوب می‌شوند هم موجب خروج این حیوان از محیط زندگی خود و ورود به محیط انسانی شده‌است.

کمتر از 500 قلاده پلنگ داریم اطلاعات تارنمای مؤسسه تخصصی مطالعات پلنگ آسیایی هم حاکی از این است که برخی از موارد حمله پلنگ به انسان به دنبال کنجکاوی‌های افراد برای دیدن پلنگ و نزدیک شدن به طعمه آن اتفاق افتاده‌است، این در حالی است که حتی حیوانات گوشتخوار اهلی نیز از غذای خود دفاع می‌کنند. به گفته آرزو صانعی، مدیر عامل این مؤسسه تخصصی، در صورت مشاهده پلنگ نباید حرکات سریع و هیجانی انجام داد. در بیشتر مناطق ایران، پلنگ قادر به تشخیص اسلحه‌های موجود است و در صورتی که فرد بهنگام رو‌در‌رویی با حیوان بخواهد از اسلحه استفاده کند یا آن را حرکت دهد، با مقابله حیوان مواجه می‌شود. سازمان حفاظت محیط‌زیست از سال 1394 برای حفاظت از پلنگ در برابر شکار و تعرض کشاورزان و دامداران، پرداخت خسارت به این قشر را در دستور کار قرار داد. در صورت تلف شدن دام‌ها یا زخمی‌شدن دامداران بر اثر حمله پلنگ، خسارت پرداخت می‌شود تا دامداران در صورت مواجهه با پلنگی که به دامشان حمله کرده، نسبت به شکار یا آسیب رساندن به این حیوان اقدامی نکنند. برای پیشگیری از شکار این حیوان نیز قانون، مجازات‌هایی مشخص کرده‌است. تا سال 94 جریمه کشتن این حیوان فقط 5 میلیون تومان بود که در سال 95 با افزایش 16 برابری به 80 میلیون تومان رسید. پلنگ ایرانی با تعداد کمتر از 500 قلاده، از گونه‌های جانوری است که اتحادیه جهانی محافظت از طبیعت آن را در رده حیوانات در معرض خطر قرار داده‌است. همه اینها مانع کشتار پلنگ در قائمشهر نشد. در معرض انقراض بودن و بی‌مبالاتی مسئولان و کمبود امکانات به کنار، آنچه قبل از همه اینها پلنگ سرگردان را کشت، فرهنگ غلط دوره کردن و تماشا کردن و فیلمبرداری کردن است.