آتش در دل نبض اقتصادی رشت / پیله بازار چگونه در آتش سوخت؟

به گزارش مشرق، رشت به شب‌های روشن و بیدارش معروف است اما پنجشنبه شب و بامداد جمعه 18 و 19 دی لهیب آتش بود که سراسر شهر را روشن می‌کرد.

از غروب شهر ملتهب بود. جمعیت زیادی از معترضین در خیابان‌های رشت بودند و بسیاری احتمال وقوع حادثه را می‌دادند اما شاید به ذهن هیچ‌کس خطور نمی‌کرد که این حادثه در بازار رشت جایی که برای ساکنان رشت نبض اقتصادی شهر است، رقم بخورد.

بازار رشت هویتی اصیل برای مردم این شهر دارد، هویتی مستقل و موجودیتی زنده (بازار بزرگ آتش گرفته است)، خبر که دهان به دهان چرخید برخی مردم و کسبه به سمت بازار رفتند اما باز هم هیچ‌کس نمی‌توانست ابعاد فاجعه را تصور کند.

ساعت حدود 2 بامداد جمعه بود که دیگر تعدادی از مردم به بازار رسیدند و فاجعه را از نزدیک دیدند.

فضا به شدت آشفته بود، مردم در بازار می‌دویدند و سعی داشتند به مغازه‌داران در جمع‌آوری اجناسشان کمک کنند. کسبه مبهوت این شعله‌های سربه فلک کشیده، اجناسشان را از مغازه‌ها جمع می‌کردند و دست به دست به نقطه‌ای دیگر منتقل می‌کردند.

در آن بلبشو و جنجال درست نمی‌شد فهمید آتش به کدام راسته‌ها و کاروانسراها تسری پیدا کرده اما آنچه مشخص بود از آتش گرفتن بسیاری از حجره‌ها خبر می‌داد.

آتش مهار ناپذیر به نظر می‌آمد، مغازه به مغازه به سرعت جلو می‌آمد و هر لحظه نزدیک‌تر و نزدیک‌تر می‌شد. سرعت آتش گرفتن و ارتفاع شعله‌ها که تا آسمان می‌رفت. دیگر حتی فرصت فکر به هیچ‌چیز دیگری نبود.

ماشین‌های آتش‌نشانی به سختی و با مکافات راهشان را از دل کوچه‌های تنگ بازار باز می‌کردند اما آتش منتظر نمی‌ماند، شعله می‌کشید و می‌سوزاند و تخریب می‌کرد.

حجره‌ها و مغازه‌ها دومینو وار در دل آتش می‌افتادند خیلی هم سریع آتش به مغازه کناری و روبرویی سرایت می‌کرد.

لحظات نفس گیری بود و همه با دلهره و با سرعت به این سو و آن سو می‌دویدند اما آتش سریعتر از تلاش‌های مردم بود.

بازار رشت معماری قدیمی دارد، کاروانسراها، حجره‌ها و مغازه‌ها به هم چسبیده‌اند و سایه‌بانهایی از جنس ایرانیت و حلب دارند تا از باران‌های همیشگی در امان بمانند و همین‌ها هم دلیل سرایت سریع آتش بود.

در آن لحظات توان‌فرسا تمام تلاش آتش‌نشانان و مردم این بود که آتش به راسته کتابفروشان نرسد که خیلی زود به این راسته هم سرایت کرد.

چند مغازه توانستند پیش از رسیدن آتش با کمک مردم اجناسشان را به نقطه‌ای دیگر کمی دورتر از مغازه خود منتقل کنند اما حجم شعله و آتش، نشان از تخریب و سوختن مغازه‌های بسیاری داشت.

کمی آنسوتر در خیابان شریعتی که به بازار منتهی می‌شود هم فاجعه کمتر از بازار نبود. مسجد مجتهد که پشت آن به بازار متصل است آتش گرفته بود، تمام مغازه‌های کناری این مسجد در خیابان اصلی سوخته بودند. پارچه و پرده فروشی، فرش فروشی بزرگ و بقیه مغازه‌ها کاملا سوخته بودند و همه اجناسشان خاکستر شده بود.

دود سیاه تمام خیابان را گرفته بود و هرکجا را نگاه می‌کردی شعله آتش و ماشین آتش نشانی دیده می‌شد، تو گویی میانه میدان جنگ ایستاده‌ای که بیرحمانه و بدون قاعده بمباران شده است.

آتش از کجا شروع شده بود؟ چه کسی می‌توانست بازار را آتش بزند؟ اما آتش از بازار شروع نشده بود.

به گفته سخنگوی شورای شهر رشت آتش در اصل از مسجد حاج مجتهد آغاز شده و دومینو وار به مغازه‌های کناری و سپس به پشت مسجد یعنی بازار و کاروانسراهای آن سرایت کرد.

مهیار سماکچی در گفت‌وگویی توضیح داد که این حادثه از مسجد حاج مجتهد شروع شد. تقریبا ساعت 9 شب پنجشنبه، این مسجد را آتش زدند و به مغازه‌های پشت سرایت کرد.

او گفت: پس از اینکه مردم متوجه آتش سوزی شدند سعی کردند آتش را خاموش کنند و حتی آتش نشانی هم آمد اما عده‌ای با قمه آنها را تهدید کردند و اجازه ندادند آتش را خاموش کنند.

سماکچی در توضیح علت سرایت آتش گفت: وقتی آتش به پشت مغازه‌ها و سقف آنها رسید دیگر مهار ناشدنی شدو از آنجایی که سقف مغازه‌ها به هم‌متصل است آتش خیلی زودتر سرایت کرد.

رئیس کمسیون عمران شورای شهر از سوخته شدن کامل سرای ملک که از قدیمی ترین سراهای بازار است خبر داد و گفت: اکثر کاروانسراهای بازار قدمت 100 الی 150 ساله دارند. طاقی کوچک که عمده فروشان پوشاک بودند، پاساژهای لباس فروشی و عمده فروشان اسباب بازی فروشان و کارگاه‌های طلا سازی همه کامل سوختند.

سماکچی ادامه داد: راسته طناب فروشان و قیصره فخر هم کامل سوختند که اکثر عمده فروشان آنجا بودند. تمام این عمده فروشان انبارشان همانجا بود و کامل از بین رفت، راسته کتابفروشان بازار هم با خاک یکسان شد مغازه آنها هم 2 الی سه طبقه پر از جنس بود.

او همچنین خبر داد که کاروانسرای اعتباری که انبار برنج بود هم در این آتش سوزی تخریب شد و برآورد کرد که حدود 400 باب مغازه و انبار سوخت و همه هم بافت قدیمی شهر رشت بود.

رئیس سابق اتحادیه خوار و بار فروشان رشت گفت: در آن شب در آن واحد 28 الی 30 مکان در سطح رشت آتش گرفته بود و آتش نشانان از ساعت یک شب تمرکزشان را روی بازار گذاشتند.

سماکچی این آتش سوزی را از لحاظ تعداد مغازه‌ها و حجم آن بی‌سابقه‌ترین آتش سوزی عنوان کرد که طبق برآوردها تقریبا 30 همت خسارت وارد شده‌است.

او گفت: با بیمه‌ها، اداره مالیات و شهرداری مذاکراتی شده که مقداری از خسارات کسبه جبران شود و قسمت‌های سوخته بازار حتی قابل ترمیم نیست و باید از نو ساخته شود.

سماکچی در پایان در پاسخ به این سوال که آیا مشخص شده چه افرادی و چند نفر باعث این آتش سوزی شده‌اند؟ گفت: دوربین‌های شهری همه سوخته‌اند و چیزی مشخص نیست، اما گویی مواد آتش‌زا روی سقف مسجد مجتهد پرتاب شده و حتی وقتی آتش‌نشانان رسیدند عده‌ای با کناره قمه آتش‌نشانان را ضرب و شتم کردند و یا با قمه شلنگ آتش‌نشانی را پاره کردند.

شهر رشت لحظات سختی را از سر گذراند اما آتش زدن بازار رشت که هویت این شهر هم بحساب می‌آید و خسارتی که کسبه متحمل شدند چیزی فرای اتفاق‌های دیگر بود.

اکنون دیگر برخی از کاروانسراهای قدیمی بازار در آتش سوختند و حتی نمی‌توان میزان خرابی در آن را به تصویر کشید.