آلودگی هایی که جان ساکنان حاشیه خزر را تهدید می کند
عضو هیئت علمی پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی، با بیان اینکه زندگی مردم ارتباط مستقیمی با وضعیت بهروز شده دریاچه خزر دارد، تصریح کرد: هر اتفاقی که برای دریای خزر بیفتد، مستقیم و غیر مستقیم بر زندگی مردم اثرگذار است.
دریای خزر یکی از آبهای مهمی است که توسط جمهوری اسلامی ایران، ترکمنستان، قزاقستان، روسیه و جمهوری آذربایجان احاطه شده است. دریای خزر بین دو قاره آسیا و اروپا قرار گرفته و هم از نظر منابع بیولوزیکی و هم از حیث اقتصادی نقش محوری برای کشورهای منطقه سواحل این دریا بازی میکند.
امروزه تقریبا تمام پژوهشهای علمی و تخصصی در عرصه آلودگیهای زیستمحیطی بازتابدهنده واقعیات ناگواری از آلودگیهای زیستمحیطی در این ابر پهنه آبی و بسته کره زمین است.
کشورهای ساحلی دریای خزر باید با آگاهی از اثرات مخرب آلودگی ناشی از منابع مختلف فعالیتهای انسانی، تصمیم خود را برای حفظ منابع زنده دریای خزر بگیرند تا این گنجینه ارزشمند برای نسلهای حاضر و آینده حفظ شود و ساکنان آینده این منطقه نیز از وجود آن بهره ببرند.
دکتر مهدی عاشورنیا در گفتوگو با ایسنا، دریای خزر را یک عامل حیاتی و تاثیرگذار در زیستبوم منطقه دانست و اظهار کرد: دریای خزر بزرگترین دریاچه آب شور دنیاست و آلودگیهایی که سالهای سال گریبانگیر این حوضه آبی شده، زمینه انسانساز دارد.
وی دریای خزر را یک اکوسیستم بزرگ دانست و افزود: از نگاه زیستمحیطی کلیه رودخانهها و منابع آبی متصل به دریای خزر و مردمی که در اطراف این حوضه آبی زندگی میکنند، بخشی از اکوسیستم بزرگ خزر را تشکیل میدهد.
عضو هیئت علمی گروه پایش منابع آب پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی، با بیان اینکه زندگی مردم ارتباط مستقیمی با وضعیت روز دریاچه خزر دارد، تصریح کرد: هر اتفاقی که در تاریخ برای نقاط جمعیتی حاشیه دریای خزر رخ داده، مستقیم و غیر مستقیم بر وضعیت این دریاچه اثرگذار بوده است. از جمله میتوان تاثیرات جنگ و مسائل اقتصادی، جمعیتی و مهاجرتی ناشی از آن را بر تغییرات وضعیت دریای خزر شاهد آورد.
عاشورنیا، یکی از بزرگترین مشکلات قرن اخیر دریای خزر را آلودگی دانست و عنوان کرد: این دریاچه از طرف شمال تحت تاثیر آلودگیهای نفتی ناشی از استخراج نفت قرار داشته؛ این آلودگیها مستقیما وارد آب شده و حیات آبزیان را مورد تهدید گسترده قرار میدهد.
وی رفتارهای غیر اصولی انسانی را عامل آلودگی دریای خزر از طرف حوضه آبریز جنوب دانست و بیان کرد: آلودگیهای صنعتی، کشاورزی و انسانی با ورود به دریا تاثیر مستقیم بر روی زندگی جانوران و آبزیان این حوضه میگذارد. این در حالی است که جانداران و آبزیان دریای خزر پیوند اساسی با اقتصاد مردم حاشیه دریای خزر دارد.
عضو هیئت علمی پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی، با بیان اینکه سالهاست آلودگیهای رودخانههای آبریز دریای خزر تخمریزی و تکثیر ماهیان را دچار مشکل کرده است، یادآور شد: ماهیان دیگر برای تخمریزی به دریای خزر نمیآیند و لذا ناچار به تکثیر مصنوعی برخی از گونهها به منظور حفظ گردش زیستی و جلوگیری از انقراض آنان هستیم. همچنین نسل فکهای خزری به دلیل آلودگی وسیع سواحل در حال نابود شدن است. همه این آلودگیها به شکل مستقیم و غیر مستقیم توسط انسان وارد دریای خزر شده است.
وی با بیان اینکه زندگی مردم با حال دریای خزر ارتباط دارد، خاطرنشان کرد: برای نجات دریای خزر از آلودگیها باید یک اراده جمعی حاکم باشد. در گذشته تنها دو کشور ایران و اتحاد جماهیر شوروی در اطراف خزر بودند، اما اکنون با پنج کشور در حاشیه این دریاچه که هرکدام دارای منافع و قوانین داخلی جداگانه هستند، هماهنگی جهت مدیریت زیستی این حوضه آبی سختتر شده است.
عضو هیئت علمی گروه پایش منابع آب پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی، با اشاره به مسائل زیستمحیطی دریای خزر، اظهار کرد: دریای خزر به واسطه عدم ارتباط با آبهای آزاد با شوری کمتری مواجه است و ورودی کلیه رودخانههای تامینکننده آب این دریا، آب شیرین است. ورود آب شیرین به دریای خزر و تبخیر ناشی از گرمای هوا موجب شده سطح نمک دریا تغییر نکند؛ البته در صورت پدیدههایی مانند انتقال آب این دریا و کاهش شدید دبی آب ورودی و افزایش حجم تبخیر ممکن است در درازمدت با افزایش شوری آب مواجه شویم.
وی از جمله مشکلات دریای خزر را نوسان تراز آبی دانست و گفت: سطح آب دریای خزر در سیکلهای چند دههای تغییر میکند و گاهی با بالا آمدن تراز آب و گاهی با پایین رفتن آب مواجه بوده ایم. بالا آمدن سطح آب در دهه 70 موجب شد تعدادی از روستاهای شمال ایران در قسمت جنوبی دریای خزر دچار آبگرفتگی شوند و اکنون شاهد کم شدم سطح آب هستیم.
عاشورنیا، دریای خزر را نیازمند مدیریت یکپارچه حوضه آبی دانست و متذکر شد: تاثیرات زیست محیطی این دریاچه بر حوضه آبریز حاشیه خود شامل حیطههای متنوعی است که لازم است از نظرات سایر متخصصان مرتبط با این حوزه علمی استفاده شود. ضمن اینکه در حیطه تصمیمسازی باید از نتایج تحقیقات علمی زیستمحیطی در تصمیمگیریهای کلان در کشورهای حاشیه دریای خزر بهره گرفته شود. در گام نخست نیز باید از طریق سیاستهای مدیریتی میزان ورود آلایندهها به دریای خزر را از طریق جمعآوری و تصفیه پسابهای انسانی و صنعتی و کشاورزی و مدیریت آبهای خاکستری کاهش داده و سپس با فرهنگ سازی از سطح مدارس مسئولیتپذیری افراد جامعه را نسبت به مشکلات آلودگی منابع آب افزایش داد.
انتهای پیام
