روایتی از حال و هوای پیادهروی اربعین در قاب بازی موبایلی
بازی «کودکان اربعین» تلاش کرده در کنار سرگرمی، مخاطب را با بخشی از تاریخ و فرهنگ دینی، از جمله روایت شهادت امام علی (ع) در مسجد کوفه و ماجرای خونخواهی مختار ثقفی برای شهدای کربلا، آشنا کند.
به گزارش خبرنگار مهر، صنعت بازیهای موبایلی ایران در سالهای اخیر رشد زیادی داشته است. علاوه بر افزایش تعداد بازیها، چیزی که بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته، کیفیت تولید و محتوای این آثار است. بازیهای موبایلی امروز دیگر تنها ابزاری برای سرگرمی نیستند، بلکه میتوانند در کنار ایجاد سرگرمی برای مخاطب، مفاهیم فرهنگی، تاریخی و اجتماعی را نیز منتقل کنند. به همین دلیل، در سالهای اخیر توجه بیشتری به ظرفیت بازیها برای آموزش غیرمستقیم و انتقال فرهنگ، هویت، سبک زندگی، آیینها و حافظه فرهنگی شده است. در صنعت بازیسازی ایران، در سالهای گذشته تلاشهایی برای روایت فرهنگ عاشورا، موکبداری و پیادهروی اربعین در قالب بازیهای موبایلی صورت گرفته. هرچند تعداد این آثار زیاد نیست، اما برخی از آنها تلاش کردند تجربهای نزدیک به حالوهوای این آیین را برای مخاطب، بهویژه کودکان و نوجوانان، بازسازی کنند.
یکی از این نمونهها، بازی موبایلی «کودکان اربعین» است که توسط مرکز نوآوری و دانشبنیان بازی و سرگرمیهای ایرانی اسلامی مِهاد طراحی و تولید شده است. این بازی روایت خود را از آمادگی برای سفر اربعین آغاز میکند و بازیکن را در مسیر حرکت از مرز ایران تا نجف، طریقالحسین و کربلا همراه دو شخصیت اصلی قرار میدهد. بازیکن در جریان مراحل مختلف بازی، با بخشی از آداب و مناسک این سفر، از آمادهسازی وسایل و عبور از مرز گرفته تا خدمترسانی به زائران، آشنا میشود و فضای پیادهروی اربعین را از میان مراحل بازی تجربه میکند.
تجربهای از مراحل سفر اربعین؛ از آمادهسازی وسایل ضروری تا هدایت زائران
داستان بازی با دو کودک به نامهای سعید و زهرا شروع میشود. این دو تصمیم گرفتند که به نیابت از کسانی که امکان حضور در پیادهروی اربعین را نداشتهاند، راهی سفر کربلا شوند. این دو شخصیت، با نام «کاروان کودکان اربعین» سفر خود را شروع میکنند و بازیکن از همان ابتدای مسیر در کنار این دو شخصیت قرار میگیرد و مراحل مختلف این سفر را همراه آنها پیش میبرد. گیمپلی بازی از آمادگی برای سفر آغاز میشود. در نخستین مرحله، بازیکن باید به سعید و زهرا کمک کند وسایل مورد نیاز خود را برای پیادهروی اربعین انتخاب کنند. هدف این است که تنها وسایل ضروری و متناسب با ظرفیت کولهپشتی آماده شود؛ انتخاب وسایل غیرضروری یا سنگین باعث کاهش امتیاز میشود و بازیکن باید آن مرحله را دوباره انجام دهد.
پس از آماده کردن وسایل، مرحله بعدی به جمعآوری هزینه مورد نیاز سفر اختصاص دارد. با عبور از این بخش، کاروان به مرز ایران و عراق میرسد. در این مرحله، بازیکن باید زائرانی را که گذرنامه دارند از گیت مرزی عبور دهد و افرادی را که مدارک لازم را همراه ندارند، برگرداند. بعد از عبور از مرز، نوبت به هدایت زائران به وسایل نقلیه میرسد. بازیکن باید با توجه به مقصد هر زائر، افرادی را که قصد زیارت نجف دارند سوار اتوبوسهای نجف کند و زائران عازم کربلا را به خودروهای مسیر کربلا ببرد. به این ترتیب، روند بازی همزمان با کاروان، مراحل مختلف سفر اربعین را در قالب فعالیتهای تعاملی به بازیکن نشان میدهد.
میانپردههایی برای روایت تاریخ و آیین پیادهروی اربعین
یکی از بخشهای بازی «کودکان اربعین»، میانپردههای سینمایی آن است که پس از گذراندن دو یا سه مرحله از بازی نمایش داده میشود. این میانپردهها تلاش میکنند اطلاعات تاریخی و دینی مرتبط با مسیر زیارت را نیز به مخاطب کودک و نوجوان منتقل کنند. برای مثال، پس از آنکه زائران سوار اتوبوسهای مقصد خود میشوند، کاروانی که سعید و زهرا همراه آن هستند وارد شهر نجف میشود. در این بخش درباره جایگاه شهر نجف، احترام زائران به بارگاه امام علی (ع) و همچنین نحوه شهادت ایشان توضیحاتی ارائه میدهد. در ادامه، مخاطب با قبرستان وادیالسلام در نجف آشنا میشود، مکانی که در روایتهای دینی از آن بهعنوان یکی از مهمترین قبرستانهای جهان اسلام یاد شده و مدفن برخی پیامبران و شخصیتهای بزرگ است.
بازی در ادامه به معرفی برخی اماکن مهم شهر کوفه نیز پرداخته است. در این بخش، مسجد کوفه و اتفاقات تاریخی مرتبط با آن، از جمله شهادت امیرالمومنین (ع) در محراب این مسجد، برای بازیکن روایت میشود. همچنین به آرامگاه مختار ثقفی و نقش او در خونخواهی شهدای کربلا اشاره میشود. مسجد سهله نیز یکی دیگر از مکانهایی است که در این میانپردهها معرفی میشود، مسجدی که در فرهنگ و باورهای اسلامی، محل عبادت پیامبرانی مانند حضرت ابراهیم، حضرت خضر و حضرت ادریس معرفی شده. پس از زیارت نجف و انجام چند مرحله مانند ساخت پازل حرم امام علی (ع) و مسجد کوفه، میانپرده دیگری نمایش داده میشود که مسیر طریقالحسین را روایت میکند و به نمایش موکبهای مسیر پیادهروی اربعین، خدمترسانی به زائران و مهماننوازی مردم عراق میپردازد. در بخشهایی از بازی نیز احادیثی از ائمه درباره فضیلت زیارت اربعین و اهمیت پیادهروی اربعین نمایش داده میشود تا در کنار تجربه بازی، بخشی از مفاهیم دینی نیز به مخاطب منتقل شود.
بازسازی حالوهوای پیادهروی اربعین با تصویرسازی ساده و زنده
یکی از بخشهایی که در بازی «کودکان اربعین» قابل توجه است، تصویرسازی مسیر سفر از مرز ایران تا نجف و کربلاست. طراحان بازی تلاش کردهاند با استفاده از گرافیک ساده اما زیبا، رنگهای گرم و سبک نقاشی دیجیتال کودکانه، فضای معنوی و حالوهوای پیادهروی اربعین را بازسازی کنند. از هوای خشک و گرم عراق گرفته تا موکبها، حضور زائران و نمایش حرم امام حسین (ع) و بسیاری از المانهای دیگر بصری در خدمت انتقال حس این سفر قرار گرفتهاند. سبک طراحی کودکانه، در کنار استفاده از رنگهایی مانند سبز، طلایی، قهوهای و آبی فیروزهای، توانسته فضای آرام، معنوی و متناسب با موضوع اربعین ایجاد کند.
یکی از نقاط قوت بازی، یکدست بودن طراحی گرافیکی آن است. شخصیتها، محیطها، درختها، آسمان، گنبدها و دیگر عناصر بازی همگی با یک سبک مشخص طراحی شدهاند، همچنین طراحی چهرههای کودکانه، رنگهای ملایم باعث شده فضای بازی برای مخاطب کودک مناسب باشد. البته در بخشهایی از طراحی میتوان به مواردی برای بهتر شدن تصاویر اشاره کرد. برخی محیطها از نظر عمق تصویر و ایجاد حس سهبعدی میتوانند قویتر باشند و استفاده بیشتر از سایهپردازی، نورپردازی هدفمند و جزئیات پسزمینه میتواند فضاها را زندهتر کند. همچنین در بعضی بخشها، مانند محیط موکبها، اضافه کردن جزئیاتی مانند حضور بیشتر زائران و پرچمها میتواند حس شلوغی و زنده بودن مسیر اربعین را بهتر منتقل کند.
بازسازی حالوهوای اربعین با جلوههای صوتی
جلوههای صوتی از بخشهایی است که به خوبی در این بازی به کار گرفته شده و توانسته نقش مهمی در بازنمایی فضای واقعی پیادهروی اربعین داشته باشد. استفاده از موسیقیها و نوحههایی که مخاطبان در مسیر طریقالحسین و موکبهای عراقی زیاد شنیدهاند، نواهایی مانند «توی این جاده عاشق زیاد»، «هل بیکم یا زواری هل بیکم» و همچنین نوای مداحی «حسین» از حیدر البیاتی شنیده میشود که به خوبی توانسته حالوهوای اربعین و شور و عشق حرکت زائران در مسیر کربلا را به مخاطب منتقل کند. علاوه بر موسیقی و مداحی، صداگذاریهایی در بخش آموزش مراحل بازی نیز دیده میشود. در جریان بازی، علاوه بر توضیحات نوشتاری، راهنمای صوتی نیز بازیکن را همراهی میکند و به او توضیح میدهد که در هر مرحله باید چه کاری انجام دهد.
در سالهای اخیر، چندین بازی موبایلی با موضوع اربعین، پیادهروی این ایام و فرهنگ موکبداری تولید شده؛ اما «کودکان اربعین» تلاش کرده تجربهای متفاوت و البته نزدیکتر به فضای این سفر معنوی را برای مخاطب ایجاد کند. در این بازی، بازیکن همراه دو شخصیت اصلی، سعید و زهرا، مسیر اربعین را تجربه میکند؛ از آماده کردن وسایل سفر و حرکت به سمت مرز عراق گرفته تا رسیدن به نجف و حضور در مسیر طریقالحسین. در بخشهایی از بازی، بازیکن تنها یک مشاهدهگر نیست، بلکه در کارهایی مانند آمادهسازی موکب، خدمترسانی به زائران و حتی برپایی نماز جماعت مشارکت میکند. همین تعامل باعث شده مفاهیمی مانند همکاری و تعامل خدمت به زائران اباعبدالله (ع) و فضای آیینی اربعین، در قالب تجربهای ساده برای کودکان و نوجوانان روایت شود.
