نمودارسازی غلط از تورم برای خالی کردن دل مردم
یادادشت مهمان _ سید مصطفی موسوی نژاد کارشناس اقتصادی روزنامه دنیای اقتصاد در گزارشی، تورم سال آینده را در 3سناریو پیشبینی کرده است. این روزنامه مدعی شده است که در صورت تداوم جنگ، نرخ تورم به 123% خواهد رسید، اما اگر شرایط نه جنگ نه صلح ادامه پیدا کند، تورم به 88.9% خواهد رسید و در صورتی که توافق شود، تورم به 49.7% کاهش خواهد یافت.
اما بررسی محاسبات این روزنامه نشان میدهد که مبنای محاسبات تورم در سه سناریوی فوق، بسیار سادهانگارانه و غلط است. در ادامه به بررسی سناریوها و سپس نقد آنها میپردازیم:
سناریوی تداوم جنگ: این روزنامه مدعی شده است که تورم در صورت تداوم جنگ به 123% میرسد. نحوه محاسبه این روش نیز اینگونه بیان کرده که تورم دو ماه پایانی سال را که بصورت میانگین 7.5% بوده در نظر گرفته و فرض کرده اگر جنگ ادامه پیدا کند، تورم ماهانه 8% خواهد بود و بدین ترتیب نرخ تورم به 8% خواهد رسید.
نقد این سناریو: اشکال واضح این تحلیل آنجاست که در این دو ماه، نرخ تورم ماهانه بدلیل آزادسازی ارز و حذف ارز ترجیحی و ارز نیما رخ داده است. ضمن اینکه تورم مربوط به افزایش تقاضا در ماه مبارک رمضان و عید نوروز نیز بر این شرایط افزوده شده بود. بنابراین این ماهها تورم منطقی حاکم نبوده که بتوان آن را مبنای تورم ماههای آینده نیز درنظر گرفت.
سناریوی نه جنگ نه صلح: در این تحلیل، میانگین تورم ماهانه در چهار ماه منتهی به بهمن 1404 برابر با 4.4 درصد بوده که میتواند بهعنوان مبنایی برای سناریوی «نه جنگ، نه صلح» و تورم ماهانه 5 درصد مورد استفاده قرار گیرد.
نقد این سناریو: اولا هم در تحلیل این سناریو، هم سناریوی قبلی، شاهد گرد شدن دادهها به سمت بالا بودیم. یعنی میانگین تورم در این حالت با وجود اینکه 4.4درصد بوده، بجای گرد شدن به سمت 4% که نزدیکتر به 4.4% است، به سمت 5% گرد شده است تا سیاهنمایی شرایط بیشتر شود. از سوی دیگر، تورم در این ماهها بیش از آنکه متاثر از شرایط نه جنگ نه صلح باشد، ناشی از تصمیمات غلط اقتصادی و علی الخصوص ارزی بوده است. نرخ تورم کشور از بهمن ماه 1403 که 32% بوده است، بدلیل برخی سیاستهای اشتباه ارزی نظیر حذف ارز تالار اول برای برخی کالاها نظیر حبوبات و تبدیل ارز 70،000 تومانی به ارز 100،000 تومانی برای واردات این کالاها و انتقال کم کم کالاها از تالار اول ارزی به تالار دوم، افزایشی شد. نرخ تورم از 32% در بهمن 1403 به 50% در اسفند 1404 رسیده است. بعنوان مثال اگر تغییرات نرخ ارز را که اثر مستقیم بر نرخ ارز دارد بررسی نماییم، متوجه میشویم افزایش نرخ ارز ارتباطی به شرایط 4 ماه منتهی به بهمن 1404 که این گزارش آن را شرایط نه جنگ نه صلح نامیده نداشته و نرخ ارز از چندین ماه قبل شروع به افزایش کرده بود. این امر در نمودار زیر به وضوح قابل رویت است.
سناریوی توافق: شاید اشتباهترین بخش این گزارش، مربوط به سناریوی توافق باشد. در این سناریو، نرخ تورم مبنا، نرخ تورم دوره برجام درنظر گرفته شده است. دورهای که هیچ تشابهی با شرایط فعلی اقتصاد ایران ندارد. در سال 1395، نرخ رشد نقدینگی در محدوده 23 الی 30 درصد بوده است. امروز نرخ رشد نقدینگی از 40 درصد عبور کرده و همچنان با شتابی فزاینده در حال افزایش است. نرخ ارز در آن دوره ثبات داشته، اما در این دوره شاهد رشد 175 درصدی نرخ ارز از شهریور 1403 هستیم. ناترازیهای انرژی فعلی در آن دوره وجود نداشت. در مجموع باید گفت بخش قابل توجهی از مولفههای اقتصادی در حال حاضر اصلا مشابه سالهای دوره برجام نیست که در صورت رخ دادن توافق، ناگهان تورم ماهانه به محدوده یک درصد سقوط کند و سناریوی نوشته شده توسط این این روزنامه محقق گردد.
مجموعه بررسیهای فوق نشان میدهد که سیاهنمایی از شرایط فعلی و سفیدنمایی کاذب از سناریوی صلح، در این گزارش بشدت موج میزند. امید است رسانهها برای رسیدن به برخی مقاصد سیاسی، تحلیلهای اقتصادی با مبانی نادرست منتشر ننموده و دل مردم را بیجهت خالی نکنند.
