ورشکستگی اقتصاد کوبا

بر اساس بسیاری از منابع و گزارش‌ها، کوبا بدترین لحظه اقتصادی را در تاریخ 67ساله انقلاب کمونیستی خود تجربه می‌کند. درحالی‌که این کشور جزیره‌ای در دهه‌های گذشته دوره‌هایی از مهاجرت گسترده، کمبود مواد غذایی و ناآرامی‌های اجتماعی را تجربه کرده است، اما کوبایی‌ها هرگز چنین فروپاشی کاملی در شبکه امنیت اجتماعی را که رهبران کشور - از جمله فیدل کاسترو - زمانی به آن افتخار می‌کردند، تجربه نکرده‌اند.

«دیوید سی. آدامز» و «فرانسیس روبلز» در گزارشی برای نیویورک‌تایمز نوشتند، «عمر اورلنی پرز»، 64 ساله، اقتصاددان در‌هاوانا، می‌گوید: «من که در آنجا متولد شده‌ام، من که در آنجا زندگی می‌کنم به شما می‌گویم: هرگز اوضاع به بدی الان نبوده است، زیرا عوامل زیادی دست به دست هم داده‌اند.» بعد از دستگیری نیکولاس مادورو، اکنون نگاه‌ها به کوبا دوخته شده است؛ کشوری که از رابطه گرمی با رئیس‌جمهور زندانی [ونزوئلا] برخوردار بود و به نفتی که مادورو برای این کشور می‌فرستاد وابسته بود. ترامپ لزوم اقدام نظامی در در کوبا را رد کرد و افزود که دولت کوبا احتمالا به خودی خود سقوط خواهد کرد. در سال‌های اخیر، کوبایی‌ها شکایت داشتند که سهمیه ماهانه برنج، لوبیا و سایر مواد غذایی اساسی که از کارت‌های سهمیه دولتی دریافت می‌کردند، فقط 10روز دوام می‌آورد. اکنون این کارت‌ها عملا بی‌ارزش هستند؛ زیرا غذا به ندرت در فروشگاه‌های سهمیه دولتی موجود است. مردم برای خرید بنزین، حداقل از سه هفته قبل، باید از یک اپلیکیشن برای ثبت‌نام استفاده کنند تا سهمیه بنزین شامل حالشان شود. یکی از ساکنان هاوانا، پایتخت، گفت که سه ماه پیش به صف بنزین پیوسته و اکنون در صف 5052 قرار دارد.

کمبود بنزین منجر به عدم جمع‌آوری زباله شده که همین امر به نوبه خود منجر به شیوع بیماری‌های ناشی از پشه مانند تب دنگی و چیکونگونیا شده است. یافتن دارو بدون بستگان در خارج از کشور برای ارسال تقریبا غیرممکن است. قطعی برق، وضعیت از قبل تاریک را تشدید کرده، به‌ویژه در استان‌های خارج از پایتخت که می‌توانند 20ساعت در روز بدون برق باشند.

«عمر اورلنی پرز»، اقتصاددان 64ساله در‌هاوانا، گفت هوا تاریک است، مردم بیمار هستند و دارو ندارند. وضعیت اقتصادی در کوبا همیشه دشوار بوده است. این وضعیت به‌ویژه در دورانی در اواسط دهه1990 که به‌عنوان «دوره ویژه» شناخته می‌شود، وحشتناک بود؛ دورانی که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی که کوبا را سرپا نگه داشته بود، فرا رسید. دولت کوبا پیوسته مشکلات اقتصادی خود را به گردن تحریم تجاری چند دهه‌ای ایالات متحده انداخته و ادعا می‌کند این امر توانایی‌اش را برای تجارت در بازار جهانی و کسب درآمد به شدت مورد نیاز، محدود می‌کند. مقامات دولتی می‌گویند تحریم‌های اقتصادی توسط دولت‌های جمهوری‌خواه که غذا و دارو را مستثنی کرده‌اند، اوضاع را حتی دشوارتر کرده است.

کارشناسان می‌گویند که هنوز مشخص نیست سقوط مادورو چه تاثیر بزرگی بر کوبا خواهد داشت. وقتی هوگو چاوز رئیس‌جمهور بود، کوبا را با حدود 90هزار بشکه نفت در روز سرپا نگه می‌داشت. در سه‌ماه آخر سال 2025، کوبا فقط 35هزار بشکه دریافت کرد. قطعی برق ناشی از این امر به صنایعی مانند تولید نیکل آسیب رسانده است؛ زیرا کارخانه‌ها وقتی برق نباشد، خاموش هستند. یکی دیگر از صنایع حیاتی، گردشگری، نیز در سال‌های اخیر آسیب دیده است. اقتصاددانان می‌گویند پیش از همه‌گیری کووید، سالانه چهار‌میلیون نفر از کوبا بازدید می‌کردند؛ این تعداد اکنون به ندرت به 2میلیون نفر می‌رسد.

کارشناسان موافقند که اگرچه سیاست‌های ایالات متحده به کوبا آسیب رسانده است، برنامه‌ریزی ضعیف و سوءمدیریت نیز مقصر مشکلات اقتصادی این کشور هستند. تلاش‌ها برای اجازه فعالیت به مشاغل خصوصی به‌دلیل مقررات دست و پاگیر با شکست مواجه شده است. قیمت‌ها در فروشگاه‌های خصوصی بسیار گزاف است، به‌خصوص برای افرادی که به پول محلی حقوق می‌گیرند. حقوق بازنشستگی ماهانه معمولی 3000پزو، کمتر از 7 دلار است؛ درحالی‌که یک بسته 30عددی تخم‌مرغ 3600 پزو، 8دلار، قیمت دارد.

پرز گفت: «غذا وجود دارد و به وفور هم هست، اما قیمت‌ها باورنکردنی هستند. هیچ کس با حقوق، حتی یک پزشک، به سختی می‌تواند در آن فروشگاه‌ها خرید کند.» حدود یک‌سوم کوبایی‌ها از خارج از کشور کمک اقتصادی دریافت می‌کنند و برخی در بخش خصوصی درآمد دلاری دارند. اما حدود یک‌سوم، به ویژه بازنشستگان، در فقر زندگی می‌کنند. شرایط دشوار زندگی به اعتراضات گسترده خودجوش در سال2021 کمک کرد؛ اما سرکوب شدید دولت، تظاهرات را مهار کرد.

فروپاشی مالی کوبا باعث مهاجرت گسترده شده است. به گفته «خوآن کارلوس آلبیزو - کامپوس»، جمعیت‌شناس کوبایی، حدود 2.75میلیون کوبایی از سال2020 کشور را ترک کرده‌اند. درحالی‌که جمعیت رسمی حدود 9.7میلیون نفر است. برخی از مردم به پخت و پز با هیزم روی آورده‌اند. ریکاردو تورس، اقتصاددان کوبایی که در حال حاضر عضو دانشگاه آمریکایی است، گفت که این کشور 25درصد کمتر از سال 2019 برق تولید می‌کند. تورس افزود: «اقتصاد داخلی در حال سقوط آزاد است.»