اهداف طرح انتقال آب به اراضی دشت سیستان

به گزارش ایسنا، محمدجواد صالحی‌نژاد در نشست خبری اظهار کرد: دولت یازدهم با پیگیری‌هایی که برای انجام خدمات زیربنایی در بخش آب و خاک انجام داد و با عنایت ویژه مقام معظم رهبری از منابع صندوق توسعه ملی، مبالغ قابل توجهی برای زیرساخت‌های بخش کشاورزی غرب، شمال غرب کشور، خوزستان، ایلام و منطقه سیستان و بلوچستان اختصاص یافت که امروزه شاهد دستاوردهای خوبی از این اقدامات هستیم.

وی ادامه داد: طرح انتقال آب به اراضی دشت سیستان در سفر هیات دولت در سال 93 مورد تصویب قرار گرفت. با توجه به شرایط اقلیمی سختی که طی دو دهه گذشته در دشت سیستان واقع در شمال استان سیستان و بلوچستان حاکم بود، طرح انتقال آب به اراضی این دشت از پیشنهادات مسئولان استان بود که مورد تصویب دولت قرار گرفت و با پیگیری‌های وزارت جهاد کشاورزی و ریاست جمهوری و عنایات مقام معظم رهبری موافقت شد در این منطقه مبلغ 500 میلیون دلار از محل صندوق توسعه ملی به این طرح اختصاص داده شود.

وی اضافه کرد: 400 میلیون دلار از این مبلغ برای وزارت جهاد کشاورزی و 100 میلیون دلار نیز برای وزارت نیرو در نظر گرفته شد.

مدیرعامل موسسه جهاد نصر با بیان اینکه مساحت دشت سیستان بالغ بر 200 هزار هکتار است که 150 هزار هکتار آن قابلیت کشاورزی دارد، گفت: منابع تامین آب دشت سیستان از رودخانه هیرمند در کشور افغانستان است که آورد این رودخانه‌ها طی سال‌های مختلف متفاوت است. بطوریکه طی سه دهه گذشته از آمار صفر تا حدود شش، هفت هزار متر مکعب داشته‌ایم.

وجود چهار چاه نیمه در دشت سیستان

به گفته وی، ورودی آب دشت سیستان از رودخانه‌های این منطقه و رودخانه‌های فصلی صورت می‌گیرد. بخشی از این آورده در مخازنی به نام چاه نیمه ذخیره می‌شود. چهار چاه نیمه در دشت سیستان وجود دارد که یکی از آنها برای تامین آب شرب منطقه سیستان تخصیص یافته است. در سال بیش از 150 میلیون متر مکعب آب از چاه نیمه 3 برای آب آشامیدنی در نظر گرفته می‌شود و بطور کل ظرفیت چاه نیمه‌ها حدود یک میلیارد و 460 میلیون متر مکعب است.

صالحی‌نژاد تصریح کرد: چاه نیمه‌های 1، 2 و 3 مجموعا 600 میلیون متر مکعب و چاه نیمه 4 بیش از 800 میلیون متر مکعب آب در خود ذخیره می‌کند. بخشی عمده‌ای از این آب‌ها به دلیل شرایط اقلیمی سخت منطقه تبخیر می‌شود، بطوریکه بیش از 4000 میلیمتر تبخیر سالیانه دارد.

وی افزود: کشاورزی منطقه تا قبل از اجرای این طرح ناپایدار بود و بسته به میزان ورودی آب سطح زیر کشت انجام می‌شد. قرار است با این طرح انتقال آب به اراضی دشت سیستان 400 میلیون متر مکعب آب از چاه نیمه‌های 1، 2، 4 برای این بخش مصرف شود.

طراح انتقال آب به اراضی دشت سیستان اهمیت فنی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی دارد

مدیرعامل موسسه جهاد نصر در ادامه اهداف طرح انتقال آب به اراضی دشت سیستان را تشریح کرد و گفت: هدف از انجام طرح کشاورزی پایدار و بهبود راندمان آبیاری بود. از طرفی تثبیت جمعیت سیستان از لحاظ امنیتی برای کشور مهم است. یعنی این طرح علاوه بر توجیهات فنی و اقتصادی از نظر اجتماعی و امنیتی هم اهمیت بسیاری دارد.

صالحی‌نژاد ادامه داد: در این طرح دو الزام داشتیم، الزام اول این بود که به تمام کسانی که دارای حق‌آبه در دشت سیستان هستند و پراکنده‌اند آب منتقل کنیم و الزام دیگر این بود که تنها می‌توانستیم به 46 هزار هکتار آب دهیم.

همچنین موضوع دیگر حائز اهمیت در این طرح این بود که پراکندگی‌های دشت سیستان را به صورت گروه‌های هم‌آب درآورده و تجمیع صورت گیرد، زیرا اگر می‌خواستیم برای همه کسانی که در دشت پراکنده بودند یک حوضچه قرار دهیم، اعتبار بسیار زیادی نیاز داشتیم. به همین جهت اولین اقدام در این طرح توجه به نظام بهره برداری و پیوست اجتماعی طرح بود.

وی اضافه کرد: بیش از 2080 گروه هم‌آب در دشت سیستان شکل گرفت و محل حوضچه‌ها نیز در این گروه‌ها تعیین شد. همچنین مساحت هر گروه هم‌آب نیز بین 18 تا 20 هکتار است.

به گفته وی، کل دشت سیستان به 16 ناحیه عمرانی در پنج شهرستان تقسیم شد که بیشترین سطح مربوط به شهرستان هامون با مساحت 12 هزار و 400 هکتار در چهار ناحیه عمرانی است و بعد از آن به ترتیب شهرستان هیرمند 12 هزار و 90 هکتار در چهار ناحیه عمرانی، شهرستان نیمروز با مساحت 7700 هکتار در سه ناحیه عمرانی، شهرستان زهک با مساحت 7400 هکتار با سه ناحیه عمرانی و شهرستان زابل با مساحت 6200 هکتار در دو ناحیه عمرانی است.

مدیرعامل موسسه جهاد نصر اظهار کرد: این طرح در نیمه‌های دوم سال 94 به اجرا رفت و مدت آن نیز چهار سال پیش‌بینی شد. از طرفی در سال 97 تکمیل اعتباری برای آن صورت گرفت و 350 میلیون دلار به طرح اضافه شد. تفاوت این طرح با طرح‌های خوزستان و ایلام این است که اقدامات در خصوص شبکه‌های اصلی و فرعی و ایستگاه‌های پمپاژ بر عهده وزارت جهاد کشاورزی است.

آبیاری 27 هزار هکتار اراضی از طریق شبکه تا پایان بهمن ماه

وی با بیان اینکه این طرح بیش از 96 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است، گفت: این طرح در دو بخش صورت گرفت. یکی از این بخش‌ها انتقال آب تا محل حوضچه‌های پنج هکتاری است که منصوبات بیش از 22 هزار هکتار آماده شده است و قرار است 22 هزار هکتار از طریق شبکه آبیاری شود. به عبارت دیگر با همکاری پیمانکاران، مشاورین، توانستیم از 3000 هکتار در کمتر از 40 روز به 22 هزار هکتار برسیم و قرار است تا پایان بهمن ماه 27 هزار هکتار از طریق شبکه آبیاری شود و تا پایان سال نیز 46 هزار هکتار آب را تا قطعات پنج هکتاری برسانیم و کشت بهاره را در دشت سیستان از شبکه آبیاری کنیم.

وی ادامه داد: بخش دوم در این طرح مربوط به آبیاری داخل مزرعه است و در این راستا مطالعات بیش از 12 هزار هکتار از 46 هزار هکتار انجام شده است و تامین لوازم نیز صورت گرفته است.

مدیرعامل موسسه جهاد نصر در ادامه به وضعیت رودخانه‌های غرب و شمال غرب کشور نیز اشاره کرد و گفت: یکی دیگر از طرح‌های زیربنایی بخش کشاورزی که در دولت یازدهم و دوازدهم مورد توجه قرار گرفت و با عنایات مقام معظم رهبری همراه شد و از صندوق توسعه ملی نیز تامین اعتبار شد، اجرای شبکه‌های آبیاری و زهکشی متناظر با شبکه‌های اصلی رودخانه‌های غرب و شمال غرب کشور بود. یعنی همزمان وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی متعهد شدند که شبکه‌های اصلی و فرعی را به منظور مهار و تنظیم آب‌های خروجی از مرزهای غربی انجام دهند.

وی ادامه داد: هدف این طرح در واقع حفظ امنیت مناطق غرب کشور از طریق اشتغالزایی، جلوگیری از مهاجرت، افزایش بهره‌وری از منابع آب و خاک کشور و افزایش سطح زیر کشت محصولات باغی و زراعی، ایجاد زیرساخت‌های لازم برای کشت‌های متراکم و گلخانه‌ای، ایجاد نظام بهره‌برداری مناسب در راستای بالا بردن بهره‌وری و توسعه پایدار بخش کشاورزی بود.

صالحی‌نژاد اضافه کرد: این طرح در سال 93 مصوبه دولت و از سال 94 نیز اجرایی شد و سطح 227 هزار هکتار ابلاغ نهایی طرح در حقیقت هدف اولیه این بود که هفت میلیارد متر مکعب آب مهار شود که نهایتا 5.6 میلیارد متر مکعب از آن نهایی شد و این 5.6 میلیارد متر مکعب به بخش کشاورزی اختصاص داده شد.

تبدیل 162 هزار هکتار اراضی دیم به اراضی آبی

مدیرعامل موسسه جهاد نصر در ادامه به دستاوردهای این طرح اشاره کرد و گفت: یکی از دستاوردهای این طرح این بود که از 227 هزار هکتار اراضی دیم 162 هزار هکتار تبدیل به اراضی آبی شد. همچنین در این طرح برای 200 هزار نفر نیز اشتغال پایدار پیش‌بینی شد و با اجرای این طرح بیش از سه میلیون تن تولید محصولات کشاورزی خواهیم داشت.

انتهای پیام