بنزین روی میز چند دستگاه / چه کسی نسخه نهایی را می‌پیچد؟

«بنزین» امروز یک بیمار نیازمند رسیدگی است؛ تلاش و پشتکار کارکنان، متخصصان و مدیران صنعت نفت و صنعت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی کشور، از چاه‌های نفت تا پالایشگاه‌ها و سیستم توزیع سوخت و حتی روش‌های مبتکرانه مدیریتی برای پایداری سوخت‌رسانی، موجب شده است تأمین بنزین در شرایطی پایدار بماند که در طول سال‌های 1404 و 1405 چندین جنگ تحمیلی، بزرگ و پرهزینه را پشت سر گذاشته‌ایم. در این شرایط، نه‌تنها مصرف سوخت دچار رکود نشده، بلکه شاهد ثبت رکوردهای جدید تقاضای بنزین نیز بوده‌ایم.

درست است که تا امروز، حتی در روزهای بمباران و همچنین در روزهای پرتردد سفرهای تابستانی، هیچ پمپ‌بنزینی با وقفه در سوخت‌رسانی مواجه نشده است، اما «بنزین» بیمار است و نیازمند رسیدگی است تا این پایداری سوخت‌رسانی در ماه‌های آتی با چالش مواجه نشود.

رسیدن متوسط مصرف روزانه بنزین به 135 میلیون لیتر، در شرایطی که تولید پالایشگاهی بین 100 تا 110 میلیون لیتر است و تولید از مسیر بلندینگ، ریفورمیت و سایر روش‌ها نیز حدود 10 میلیون لیتر برآورد می‌شود، نشان‌دهنده شکاف بزرگی میان تأمین و تقاضای بنزین است؛ شکافی که روزبه‌روز عمیق‌تر می‌شود. حتی محدودیت‌های ناشی از جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و دیگر جنگ‌های منطقه و جهان نیز امکان واردات بنزین برای پر کردن بخشی از این شکاف را محدود کرده است.

خطر نگاه جزیره‌ای به مسئله بنزین

در چنین شرایطی، آنچه می‌تواند فاجعه‌آفرین باشد، نگاه جزیره‌ای و بدون متولی واحد به موضوع بنزین است. در حالی که همه چیز از نهایی شدن افزایش تدریجی نرخ سوم بنزین به موازات اصلاح سهمیه نرخ دوم بنزین، به‌منظور برداشتن گام نخست برای اصلاح روند معیوب فعلی حکایت داشت، به نظر می‌رسد سازمان‌های مختلف، طرح‌های خود را برای بنزین بدون توجه به ضرورت وجود یک طرح واحد و ملی در این زمینه کلید زده‌اند.

وزارت اقتصاد متولی انتقال سهمیه کارت سوخت به کارت بانکی شده و مسئولان این وزارتخانه، حتی در جایگاه مجری این طرح، درباره آن مصاحبه و اظهار نظر می‌کنند و از اجرایی شدن این طرح خبر می‌دهند. عده‌ای نیز با شعار پوپولیستی اجرای عدالت در توزیع بنزین، به دنبال درگیر کردن تمامی مردم با فرآیند خرید و فروش بنزین هستند.

طرح بازتوزیع بنزین به هر فرد نیز به رئیس‌جمهور پیشنهاد شده، اما مسعود پزشکیان در نهایت گزینه اصلاح تدریجی قیمت و سهمیه بنزین را انتخاب کرد. با این وجود، طبق شنیده‌ها، طرح بازتوزیع بنزین به هر کد ملی توسط سازمان بهینه‌سازی و راهبرد انرژی در حال پیگیری است.

آنچه مشخص است، طرح کاهش سهمیه بنزین 3000 تومانی از 70 لیتر به 50 لیتر در کارت‌های سوخت شخصی که از ابتدای ماه جاری اجرایی شده، بخش نخست اجرای تدریجی اصلاح قیمت و سهمیه بوده است. در بخش دوم قرار بود نرخ سوم بنزین، یعنی کارت آزاد جایگاه‌ها، افزایش اندکی داشته باشد که این بخش هنوز اجرایی نشده است.

2 طرح جدید و چالش امنیت سامانه سوخت

اما دو طرح انتقال سهمیه کارت سوخت به کارت بانکی که توسط وزارت اقتصاد در حال پیگیری است و طرح بازتوزیع بنزین به هر فرد که توسط سازمان بهینه‌سازی در حال پیگیری است، به‌طور جدی با مشکل تأمین امنیت سایبری سامانه هوشمند سوخت مواجه هستند. بررسی‌ها نشان می‌دهد به همین دلیل بزرگ و مهم امنیتی، این طرح‌ها حداقل در شرایط فعلی قابلیت اجرا ندارند و به نظر می‌رسد بهترین اقدام برای بنزین، بازگشت به طرح اصلاح تدریجی نرخ سوم آن باشد.

در این طرح، نرخ اول، یعنی بنزین 1500 تومانی، و نرخ دوم، یعنی بنزین 3000 تومانی، بدون تغییر باقی می‌مانند و تنها نرخ سوم بنزین که مربوط به کارت آزاد جایگاه‌هاست، به صورت فصلی تغییر خواهد کرد.