تسهیم از مبدأ و آغاز فصل تازه در اقتصاد سینمای ایران

طرح ملی تسهیم از مبدأ فروش بلیت سینما، پس از سال‌ها پیگیری، سرانجام به ایستگاه اجرا رسید تا زنجیره اقتصادی سینمای ایران شکل پیش‌بینی‌پذیرتری به خود بگیرد؛ طرحی که در مراسم رونمایی رسمی آن، اهالی سینما ضمن تاکید بر اهمیت این تغییر بزرگ، خواستار توجه فوری مسئولان به توزیع نقدینگی، حل مشکلات معیشتی و نوسازی سالن‌های فرسوده کشور شدند.

مراسم رونمایی از طرح تسهیم از مبدأ فروش بلیت سینماهای کشور، فقط یک رویداد اداری یا فنی نبود؛ این مراسم در فضای موزه سینما، به صحنه‌ای برای نمایش همزمان حافظه، همدلی و مطالبه قدیمی خانواده سینما تبدیل شد. آیینی که با قرائت قرآن آغاز شد و پس از آن حاضران به احترام سرود ملی جمهوری اسلامی ایران ایستادند، از همان ابتدا حال و هوای رسمی و ملی به خود گرفت.

یاد در آغاز، اقتصاد در ادامه

محمدرضا مقدسیان، مجری برنامه، در آغاز مراسم با یاد اکبر عبدی از جایگاه او در سینمای ایران سخن گفت و بر ضرورت قدرشناسی از هنرمندان در زمان حیاتشان تاکید کرد. سپس کلیپی از نقش‌آفرینی‌های متنوع این بازیگر پیشکسوت پخش شد تا آغاز مراسم، رنگی از احترام به تاریخ و خاطره جمعی سینمای ایران داشته باشد.

پس از آن، حبیب ایل‌بیگی مدیرعامل موسسه سینماشهر روی صحنه آمد و سخنانش را با گرامیداشت یاد رهبر شهید، شهدای جنگ اخیر و نیز درگذشت اکبر عبدی آغاز کرد. او سپس رونمایی از طرح تسهیم از مبدأ را نقطه‌ای مهم در مسیر مدیریت سینما دانست و تاکید کرد که این طرح فقط یک سازوکار مالی تازه نیست، بلکه آغاز فصلی جدید در حکمرانی هوشمند اقتصاد سینما به شمار می‌رود.

ایل‌بیگی با اشاره به اینکه این طرح حاصل همدلی سازمان سینمایی، صنوف، سینماداران، تهیه‌کنندگان و دفاتر پخش است، آن را الگویی نوین بر پایه شفافیت، اعتماد متقابل، انضباط مالی و فناوری‌های نوین توصیف کرد. به گفته او، تقویت اعتماد میان حلقه‌های زنجیره اکران، امنیت سرمایه‌گذاری را بالا می‌برد و بازگشت سرمایه را برای فعالان این حوزه قابل پیش‌بینی‌تر می‌کند.

از مطالبه صنفی تا سازوکار اجرایی

در ادامه مراسم، کلیپی از دیدگاه برخی اهالی سینما درباره مشکلات ناشی از نبود این طرح پخش شد؛ موضوعی که نشان می‌داد مسئله تسهیم از مبدأ مدت‌ها به عنوان یک مطالبه جدی در میان بخش‌های مختلف سینما مطرح بوده است.

همایون اسعدیان، مدیرعامل خانه سینما، در سخنانی صریح این طرح را اقدامی بدیهی اما بسیار دیرهنگام توصیف کرد. او با تاکید بر اینکه پول باید در زمان مناسب تقسیم شود، گفت این تصمیم می‌تواند به تولید سینما کمک فوری کند و به تهیه‌کنندگان برای آغاز پروژه‌های جدید دلگرمی بدهد. اسعدیان همچنین با اشاره به مقاومت برخی سینماداران در برابر این تغییر، از تلاش‌های سازمان سینمایی و موسسه سینماشهر قدردانی کرد.

سید ضیا هاشمی، رئیس صنف تهیه‌کنندگان سینما نیز این طرح را تا حدی مهم دانست که به گفته او باید روز ملی تسهیم نام بگیرد. او ضمن تقدیر از پیگیری‌های مستمر شورای صنفی نمایش و مهدی کرم‌پور، از ضرورت حمایت وزارت فرهنگ از سینماگران سخن گفت و تاکید کرد که مشکلات مالی سینما در دوران بحران‌های اخیر، از جمله دوران کرونا و شرایط پرتنش سال‌های گذشته، همچنان پابرجاست.

صدای هشدار درباره اقتصاد فرسوده سینما

منوچهر شاهسواری نیز در سخنان خود با اشاره به سابقه تاریخی مسئله تسهیم در سینمای ایران، این اتفاق را در مجموع خیری مهم دانست اما همزمان هشدار داد که اقتصاد سینمای ایران به شدت آشفته است. او با اشاره به تورم سنگین و تغییر ارزش پول، تاکید کرد که تحقق این طرح به تنهایی کافی نیست و باید برای بنیه اقتصادی سینما نیز چاره‌ای جدی اندیشید.

شاهسواری همچنین به تحولات فناوری و ظهور هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت اگر سینما نتواند با تغییرات نظام اقتصادی و تکنولوژیک همگام شود، با مشکل روبه‌رو خواهد شد. این سخنان نشان داد که نگاه بخشی از مدیران و صنوف حاضر در مراسم، فراتر از یک طرح مالی صرف است و به بازنگری در کلیت زیست‌بوم سینما معطوف شده است.

استقبال سینماداران از شفافیت، با یک هشدار مهم

علی سرتیپی نیز طرح تسهیم از مبدأ را گامی مثبت و شفاف‌ساز خواند و گفت این تصمیم در نهایت به نفع تهیه‌کننده و سینمادار است. او با تاکید بر اینکه شفافیت در فروش‌ها می‌تواند رفتار اقتصادی سینما را اصلاح کند، یادآور شد که در سال‌های گذشته فشارهای مالی سنگینی بر فعالان این حوزه وجود داشته است.

با این حال، سرتیپی بخش مهمی از سخنانش را به وضعیت فرسوده زیرساخت‌های سینمایی اختصاص داد و از نبود حمایت کافی برای نوسازی تجهیزات، صندلی‌ها، پرده‌ها و پروژکتورها انتقاد کرد. او گفت در حالی که هزینه ساخت و تجهیز سالن‌ها به شکل چشمگیری افزایش یافته، کمک‌های دولتی و حمایتی متناسب با این رشد وجود ندارد؛ مسئله‌ای که نشان می‌دهد شفاف‌سازی مالی تنها یکی از حلقه‌های اصلاح اقتصاد سینماست و نه همه آن.

اعتماد، سرمایه فراموش شده

روح‌الله حسینی، معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی، نیز در ادامه مراسم با تاکید بر اهمیت اعتماد در توسعه فرهنگی و اقتصادی، این مفهوم را زیربنای پایداری هر صنعت فرهنگی دانست.

او با اشاره به نقش اعتماد اجتماعی در رشد اقتصادی، تلویحا یادآور شد که سینمای ایران بیش از هر چیز به بازسازی سرمایه اعتماد نیاز دارد؛ سرمایه‌ای که بدون آن نه تولید پایدار می‌ماند و نه گردش مالی سالم شکل می‌گیرد.

در همین راستا، مهدی کرم‌پور، رئیس شورای صنفی نمایش، با اشاره به تلاش‌های صورت گرفته برای اجرای این طرح، از شفافیت به عنوان نوعی قدرت یاد کرد و گفت هرجا روندها روشن باشد، اختلاف میان صنوف کاهش پیدا می‌کند. این جمله در واقع یکی از کلیدی‌ترین پیام‌های مراسم بود؛ اینکه شفافیت، هم ابزار اقتصادی است و هم ابزار همگرایی صنفی.

سخن پایانی از یک مسیر جمعی

در بخش دیگر، مرتضی شایسته و حبیب اسماعیلی نیز با یاد اکبر عبدی و با اشاره به مشکلات دیرینه در پرداخت سهم فروش فیلم‌ها، بر اهمیت اجرای این طرح تاکید کردند. سپس رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی، به عنوان سخنران نهایی پشت تریبون رفت و اعلام کرد که امروز برای سینمای ایران روزی مهم است؛ روزی که حاصل سال‌ها تلاش، پیگیری و ناکامی‌های مکرر در رسیدن به یک سازوکار درست بوده است.

در پخش پایانی فریدزاده با تاکید بر اینکه مهم‌ترین مسئله، شکل‌گیری صحیح زنجیره اقتصادی و صنعتی سینماست، گفت اگر اجزای این زنجیره درست کنار هم قرار بگیرند، اقتصاد سینما نیز منسجم، پایدار و کارآمد خواهد شد. او شفافیت، هم‌افزایی، جذب سرمایه و افزایش بهره‌وری تولید را از مهم‌ترین آثار این طرح دانست و از صنف سینماداران نیز به دلیل همراهی‌شان قدردانی کرد.

جمع‌بندی

مراسم رونمایی از طرح تسهیم از مبدأ، بیش از آنکه فقط آغاز یک سازوکار تازه برای فروش بلیت باشد، نشانه‌ای از تلاش سینمای ایران برای خروج از ابهام‌های اقتصادی و حرکت به سمت شفافیت بود. با این حال، سخنان مطرح شده در این مراسم نشان داد که این طرح تنها نقطه شروع است و اگر قرار باشد اقتصاد سینمای ایران به معنای واقعی اصلاح شود، باید همزمان به بحران زیرساخت، سرمایه‌گذاری، فناوری، بدهی سالن‌ها و بازتعریف رابطه دولت و صنوف نیز توجه شود.

این مراسم در نهایت پیامی روشن داشت: سینمای ایران برای ادامه حیات حرفه‌ای خود، نه فقط به اکران فیلم، بلکه به اعتماد، شفافیت و تصمیم‌های ماندگار نیاز دارد.