فیچ: هزینه‌های 35 میلیارد دلاری نظام سلامت در ایران + عکس

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، موسسه تحقیقاتی فیچ می‌گوید بازار تجهیزات پزشکی ایران دومین بازار بزرگ خاورمیانه و چهارمین بازار از نظر شاخص ریسک به سود است.

فیچ سولوشنز (Fitch solutions) این پیش‌بینی را در جدیدترین گزارش خود از بازار تجهیزات پزشکی ایران و دورنمای آن در پنج سال آینده که در سه‌ماهه سوم سال 2020 منتشرشده مطرح کرده است.

رادار اقتصاد این گزارش که چشم‌انداز بازار تجهیزات پزشکی ایران طی سال‌های 2019 تا 2024 بررسی می‌کند را در چند قسمت منتشر خواهد کرد

در قسمت چهارم این گزارش، نسبت سود به ریسک صنعت تجهیزات پزشکی ایران و ویژگی‌های بخش بهداشت در ایران بررسی شده است.

در این قسمت تخمین زده شده که هزینه سلامت در ایران طی سال 2018 بالغ بر 35.1 میلیارد دلار بوده و سرانه هزینه سلامت نیز در این سال 429.5 دلار بوده است.

مشروح قسمت چهارم گزارش به شرح زیر است:

شاخص سود به ریسک بخش تجهیزات پزشکی

ایران در رتبه چهارم منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا از نظر شاخص ریسک به سود تجهیزات پزشکی قرار دارد. ایران دومین بازار بزرگ تجهیزات پزشکی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا است. جمعیت نسبتا بزرگ کشور مزیت خوبی به بازار تجهیزات پزشکی ایران بخشیده است. رتبه جهانی ایران در این شاخص 56 اعلام شده است. در منطقه، امارات رتبه اول و کویت و عربستان به ترتیب رتبه‌های دوم و سوم را از نظر شاخص ریسک به سود صنعت تجهیزات پزشکی به خود اختصاص داده‌اند.

ویژگی‌های بخش بهداشت و درمان ایران

ایران سومین کشور پرجمعیت در خاورمیانه و شمال آفریقا پس از نیجریه و مصر است. جمعیت این کشور در سال 2018 بالغ بر 81.8 میلیون نفر تخمین زده شده است. نرخ رشد جمعیت این کشور 1.4 درصد است. بسیاری از کشورهای منطقه نرخ رشد بالاتری دارند. حدود 6.2 درصد جمعیت ایران بیش از 65 سال سن دارد. ایران یکی از پایین‌ترین نرخ‌های تولد و یکی از بالاترین نرخ‌های مرگ‌ومیر در منطقه را دارد. نرخ مرگ‌ومیر کودکان در ایران یکی از بالاترین‌ها در منطقه است، هرچند این آمار رو به کاهش است.

بر اساس برآوردها، انتظار داریم مجموع سال‌های زندگی از دست رفته بر اثر مرگ زودرس به دلیل بیماری یا جراحت از 23.4 میلیون در سال 2018 به 31.9 میلیون تا پایان 2030 برسد. به دلیل حرکت جمعیت به سمت پیری، خسارات ناشی از بیماری‌های غیر مسری تا سال 2030 رشد سالانه 2.6 درصدی خواهد داشت. اما به دلیل بهبود شرایط بهداشتی کشور، خسارات ناشی از بیماری‌های مسری کاهش خواهد یافت.

بیماری‌های تنفسی و سرطان در ایران با سرعت قابل‌توجهی رو به افزایش است. سرطان هر سال 2.5 میلیارد دلار هزینه به دولت تحمیل می‌کند که 750 میلیون دلار از آن هزینه‌های مستقیم دارویی است. تقریبا 83 درصد هزینه‌های مستقیم این بیماری‌ها توسط دولت و بقیه توسط بیماران تأمین می‌شود.

در بخش بودجه، دولت حدود 10 درصد درآمد ناشی از اجرای طرح هدفمندسازی یارانه‌ها را به بخش بهداشت اختصاص داده است. یک درصد درآمد ناشی از مالیات ارزش‌افزوده نیز به این بخش اختصاص یافته است.

تأمین اجتماعی

حدود 39.2 میلیون نفر از جمعیت ایران تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار دارند. سازمان تأمین اجتماعی ایران در سال 1975 تأسیس شد تا پوشش بیمه‌ای به کارگران حقوق‌بگیر و کارفرمایان خویش‌فرما ارائه دهد. دولت ایران بدهی سنگین 34 میلیارد دلاری به تأمین اجتماعی دارد که این مسئله باعث بروز اختلال در فعالیت‌های آن شده است. تأمین اجتماعی به دلیل عدم دریافت مطالبات خود از دولت مجبور شده مطالبات شرکت‌های بیمه را با تأخیر پرداخت کند. در فوریه سال 2017 گزارش شد که مراکز پزشکی به دلیل طلب بالای شرکت‌های بیمه از تأمین اجتماعی، از ارائه خدمات به بیماران خودداری می‌کنند.

هزینه‌های سلامت

ما تخمین می‌زنیم کل هزینه‌های سلامت در ایران طی سال 2018 بالغ بر 35.1 میلیارد دلار بوده است. هزینه سلامت سرانه نیز در این سال 429.5 دلار برآورد شده است. هزینه سلامت طی سال‌های اخیر بر اثر تغییر نرخ ارز نوسان زیادی داشته است. بیش از نصف هزینه‌های سلامت در سال 2018 مربوط به بخش عمومی بوده است.

ایران در بازه یک ساله منتهی به مارس 2018 بالغ بر 1.2 میلیارد دلار از محل توریسم سلامت درآمد کسب کرد. بیش از 300 هزار بیمار خارجی در این سال برای درمان به ایران سفر کردند. توریسم سلامت یکی از مهم‌ترین بخش‌های صنعت گردشگری ایران است. سرانه هزینه هر گردشگر در ایران 2،400 دلار بوده است.

زیرساخت‌های پزشکی

بر اساس آمار سال 2018 در ایران 924 بیمارستان وجود دارد. از این تعداد، 773 بیمارستان تحت مالکیت وزارت بهداشت یا سازمان‌های دولتی دیگر قرار دارند. تعداد بیمارستان‌ها در ایران رو به افزایش است و طی سال‌های 2013 تا 2018 رشد سالانه 1.5 درصدی را در این زمینه شاهد بوده‌ایم. تعداد تخت‌های بیمارستانی نیز با رشد سالانه 1.3 درصدی در این مدت مواجه شده است و به 136 هزار و 114 تخت در سال 2018 رسیده است، یعنی 1.7 تخت به ازای هر هزار نفر جمعیت ایران. وضعیت ایران از این نظر بهتر از منطقه خاورمیانه و شمال آفریقاست. متوسط سرانه تخت در این منطقه 1.4 تخت به ازای هر هزار نفر است.

البته بیمارستان‌های ایران عموما قدیمی هستند. تقریبا نصف بیمارستان‌ها بیشتر از 50 سال سن دارند.

بر اساس برآوردهای ما، در مجموع 5.9 میلیون بیمار در سال 2018 در بیمارستان‌های ایران بستری شده‌اند. بستری بیمار طی سال‌های 2013 تا 2018 رشد سالانه 3.4 درصدی داشته است. از هر هزار نفر جمعیت ایران، 71.4 نفر در سال 2018 در بیمارستان بستری شده‌اند. این رقم بسیار بالاتر از نرخ متوسط 63 نفر به ازای هر هزار نفر در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقاست.

تخمین می‌زنیم که در سال 2018 تعداد کل مراجعات بیماران سرپائی به مراکز درمانی بالغ بر 417.9 میلیون مراجعه بوده باشد. مراجعات سرپائی به مراکز درمانی طی سال‌های 2013 تا 2018 رشد سالانه 4.1 درصدی داشته است. نرخ مراجعات سرپائی 5،109 مراجعه به ازای هر هزار نفر بوده است. این رقم برای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا به طور متوسط 3 هزار مراجعه به ازای هر هزار نفر بوده است.

کارکنان بخش بهداشت

تعداد پزشکان فعال در ایران بر اساس آمار سال 2018 بالغ بر 153 هزار و 467 نفر محاسبه شده، یعنی 1.9 پزشک به ازای هر هزار نفر. وضعیت ایران از این نظر بهتر از آمار متوسط منطقه است. در منطقه به طور متوسط برای هر هزار نفر یک پزشک وجود دارد.

همچنین تعداد پرستاران 133 هزار و 38 نفر و تعداد دندان‌پزشک‌ها 38 هزار و 344 نفر برآورد شده است. به ازای هر هزار نفر 1.6 پرستار و 0.5 نفر دندان‌پزشک در ایران فعالیت دارند.

منیع: رادار اقتصاد