"نبردهای فانتوم2"؛ روزی که قوی‌ترین پدافند هوایی منطقه زمینگیر شد

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، مجموعه مستند «نبردهای فانتوم» روایتی از عملیات‌های خلبانان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس است، عملیات‌هایی که توسط فانتوم یا هواپیمای F4 انجام شده و زمینه‌ساز پیروزی‌های بسیار زیادی در نبرد با رژیم بعث عراق شده است.

مستند نبردهای فانتوم ضمن استفاده از تصاویر آرشیوی عملیات‌ها و یا بازسازی آن سراغ بسیاری از خلبانان بازنشسته ارتش رفته است، کسانی که در این عملیات‌ها حضور داشتند و از نزدیک در جریان ریز آن بودند.

فصل اول این مجموعه مستند در سال 1399 ساخته و با استقبال خوبی از سوی مخاطبان همراه شد. به طوری که فصل دوم آن در 3 قسمت، با همکاری خانه مستند تولید و از در قالب نهمین جشنواره تلویزیونی مستند از تلویزیون نیز پخش شد.

سالار بی‌باک تهیه‌کننده این مجموعه مستند در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم درباره تولید فصل دوم این مستند توضیح داد. او در مقدمه صحبت‌های خود گفت: زمانی که نبردهای فانتوم 1 را ساختیم، استقبال بسیار خوبی از سوی مخاطبان همراه شد و به همین دلیل تصمیم گرفتیم ساخت آن را ادامه بدهیم. قرار شد 3 قسمت دیگر از این مجموعه را بسازیم و بخش دیگری از رشادت‌های خلبانان ایران در جریان هشت سال دفاع مقدس را به تصویر بکشیم.

وی ادامه داد: نبردهای فانتوم 2، سه قسمتی است؛ در 2 قسمت از آن به عملیات فانتوم‌ها در بمباران بغداد می‌پردازیم و قسمت سوم نیز روایتی متفاوت از پشتیبانی زمینی از عملیات فانتوم‌ها در ماه‌های ابتدایی جبهه است. باید اشاره کنم که بغداد به عنوان پایتخت عراق، قوی‌ترین پدافند هوایی را در اختیار داشت و شکستن هیمنه پدافندی آنان در بغداد، موفقیت بزرگی به شمار می‌رود. در این 2 قسمت، ماجرای 3 بار حمله به بغداد را به تصویر کشیده‌ایم.

او با اشاره به مستندی که در جشنواره تلویزیونی مستند به نمایش درآمد، گفت: در این قسمت از نبردهای فانتوم 2، یکی از عملیات‌های بمباران بغداد را به تصویر کشیده‌ایم. این عملیات ماجرای همان روزی است که آقایان هوشنگ ازهاری و محمدصدیق قادری به بغداد حمله می‌کنند، موفق به زدن پایگاه‌های دشمن می‌شوند، اما خودشان نیز اسیر می‌شوند. در این مستند، آنها خاطرات خود از روز عملیات در هشتم مهر ماه 1359 و اسارت 10 ساله در عراق و بازگشت به وطن را روایت می‌کنند.

سالار بی‌باک درباره جمع‌آوری تصاویر آرشیوی برای ساخت این مجموعه مستند توضیح داد: باید اشاره کنم که آرشیو ما از جنگ در نیروی هوایی ارتش بسیار کم است. حتی بسیاری از آرشیوهایی که قبلا وجود داشته، به خوبی نگهداری نشده و از بین رفته است. با این حال، سراغ صدا و سیمای همدان و پایگاه نوژه نیز رفتیم. توانستیم تصاویر محدودی از از آنجا نیز تهیه کنیم.

وی تاکید کرد: بیشترین انرژی ما برای پیدا کردن آرشیو گرفته شد؛ حتی آرشیوهایی کوتاه در حد چند ثانیه! البته انتظار اصلی ما از نیروی هوایی ارتش بود و درخواست داشتیم که اگر تصویر آرشیوی در اختیار ندارند، حداقل دستورهای پروازی و نقشه‌ها را در اختیارمان بگذارند. در حقیقت، درست است که تصاویر آرشیوی از بین رفته است، اما این نقشه‌ها وجود داشت و می‌شد که دسترسی از آنها به ما داده می‌شد. با این حال چیزی به ما ندادند.

این مستندساز بیان کرد: در نهایت، به دلیل کمبود تصاویر آرشیوی سراغ مصاحبه‌ها رفتیم. در این بخش، بچه‌های نیروی هوایی بسیار کمک کردند.

تهیه‌کننده مجموعه مستند نبردهای فانتوم 2 درباره شیوه روایی این مستند و ایجاد جذابیت برای مخاطبان نسل جوان گفت: سعی کردیم روایتی بدون اغراق و مبتنی بر اسناد ارائه بدهیم. شاید برخی از مستندهایی که ساخته می‌شد و مخاطب پس می‌زد، به این دلیل بود که آمیخته به اغراق بود. در برخی از آثار، نیروهای ایرانی را همیشه برنده نشان می‌دهند؛ در حالی که عملیات‌هایی هم داشتیم که علیرغم تلاش همه نیروها و امکانات نیروهای مسلح، به شکست ختم می‌شود. ما به این عملیات‌ها نیز پرداختیم تا مخاطب مستند، درک بهتری داشته باشیم.

وی ادامه داد: از سویی دیگر، سعی کردیم کاملا براساس اسناد پیش برویم و هیچ غلطی در روایتگری نداشته باشیم. استفاده از انیمیشن‌های 3 بعدی و 2 بعدی نیز در جذب مخاطب ما را بسیار کمک کرد و به جذابیت آن افزود. البته باید بگویم از آنجا که دستمان برای هزینه‌ها بسیار بسته بود، خیلی انیمیشن 3 بعدی نداشتیم و بخش عمده انیمیشن‌ها، 2 بعدی بود. علاوه بر این، روی جنگ‌افزارها که علاقه نسل جدید است، بیشتر کار کردیم. برای مثال، فانتوم را معرفی کردیم، سلاح‌ها و رادارهایش را معرفی کردیم و سعی کردیم بحث‌های فنی را بیشتر باز کنیم.