هشدار درباره مصادره میراث درمانی ملتها؛ ایران در بریکس برای حفاظت از طبهای سنتی دست به کار شد
مشاور بین الملل مرکز طب ایرانی و مکمل گفت: طبهای سنتی فقط مجموعهای از روشهای درمانی نیستند؛ بخشی از هویت فرهنگی ملتها و حقوق جوامع محلیاند که باید از مصادره و بهرهبرداری بیضابطه محافظت شوند.
نشست اخیر وزرای بهداشت کشورهای عضو بریکس، با تصویب چارچوب راهاندازی کارگروه تخصصی «طب سنتی، مکمل و تلفیقی»، فصل تازهای را در دیپلماسی سلامت کشورهای عضو گشود؛ رویدادی که به گفته مسئولان در شکلگیری اجماع نهایی آن و نیز گنجاندن بندهای مرتبط با حفاظت از حقوق فرهنگی ملتها، نقش فعالی ایفا کرده است.
آرمان زرگران مشاور بین الملل مرکز طب ایرانی و مکمل در گفتوگو با میزان با اشاره به روند برگزاری این نشست گفت: مذاکرات بریکس در حوزه سلامت، تنها محدود به اجلاس حضوری وزرای بهداشت نبود و از حدود دو ماه پیش از اجلاس، نشستهای برخط متعددی در موضوعاتی، چون سلامت روان، شبکههای پژوهشی و طبهای سنتی برگزار شد. در این میان، پیشنهاد هند برای تشکیل کارگروهی تخصصی در زمینه طب سنتی، مکمل و تلفیقی، به یکی از محورهای مهم گفتوگوهای کشورهای عضو تبدیل شد.
وی، تدوین «چارچوب مرجع» را در نشست اخیر وزرای بهداشت کشورهای عضو بریکس مورد بررسی قرار دادو افزود: این کارگروه، در چهار جلسه تخصصی پیگیری شد؛ در حالی که در برنامه اولیه، دو جلسه برای آن پیشبینی شده بود. اهمیت موضوع تا آنجا بود که از چهار روز برنامه نشست وزرای بهداشت بریکس، یک روز به نشست تخصصی طب سنتی، مکمل و تلفیقی و یک روز نیز به نشست کارشناسان عالیرتبه برای نهاییسازی بیانیه مشترک اختصاص یافت.
مشاور بینالملل مرکز طب ایرانی و مکمل افزود: با وجود مشکلات فنی و محدودیتهای دسترسی ایران به پلتفرم برخط نشستها، از جمله تحریم دسترسی از داخل کشور، هیأت ایرانی با همکاری سفارت جمهوری اسلامی ایران در دهلینو و پیگیریهای انجامشده، توانست در مباحث تخصصی حضور مؤثر داشته باشد.
زرگران با اشاره به اختلافنظرهای جدی میان چین و هند بر سر متن سند راهاندازی کارگروه گفت: در آستانه اجلاس حضوری، این نگرانی وجود داشت که به دلیل اختلافات مطرحشده، امکان دستیابی به توافق نهایی از بین برود. با این حال، ایران در گفتوگو با طرف هندی و در جریان مذاکرات اجلاس، برای نزدیککردن دیدگاهها و رفع نقاط اختلاف وارد عمل شد.
وی ادامه داد: در نهایت، در 21 ژوئیه و با نقشآفرینی مستقیم ایران، همراهی هند و حمایت برزیل، اجماع لازم برای تصویب چارچوب مرجع کارگروه شکل گرفت. از آنجا که تصویب اسناد در بریکس نیازمند توافق همه اعضااست، این اجماع اهمیت ویژهای داشت و راه را برای آغاز رسمی فعالیت کارگروه تخصصی طب سنتی، مکمل و تلفیقی هموار کرد و بندی نیز از سوی ایران ارائه و گنجانده شد.
زرگران تصریح کرد: یکی از مهمترین دستاوردهای هیأت ایرانی، افزوده شدن بندی به بیانیه مشترک وزرای بهداشت بریکس بود. پیشنهاد ایران بر بهرسمیتشناختن نقش فرهنگی و هویتی طبهای سنتی و حفاظت از حقوق ملتها، مردمان بومی، جوامع محلی و اجتماعات صاحب این میراث استوار بود؛ موضوعی که میتواند مانعی در برابر مصادره دانشها، فرآوردهها و میراث درمانی جوامع مختلف از سوی دیگران باشد. بیانیه نهایی وزرای بهداشت بریکس، هفت بند مرتبط با طب سنتی را دربر میگیرد و بخشی از اصلاحات و پیشنهادهای ایران نیز در متن آن اعمال شده است. این اسناد، به تنهایی قرار نیست همه مسائل طب سنتی را حل کنند، اما بستری رسمی برای همکاریهای آینده میان کشورها فراهم میسازند.
وی بیان کرد: چشمانداز این کارگروه را شامل انتقال تجربه در قانونگذاری و استانداردسازی، همکاریهای پژوهشی، تعریف طرحها و گرنتهای مشترک، تبادل استاد و دانشجو، برگزاری دورههای تخصصی، همایشها و سمینارهای مشترک و نیز توسعه همکاریهای فناورانه و تجاری دانست. بهویژه در حوزه فرآوردههای طبیعی و گیاهی، تولید مشترک و استفاده از ظرفیتهای نزدیک طب ایرانی و برخی مکاتب درمانی در هند همچنین برند سازیهای مشترک، میتواند زمینهای برای همکاریهای عملیاتی باشد.
مشاور بینالملل مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت ضمن برشمردن جزئیات محورهای پیشنهادی، و ارائه نظر از سوی هئیت ایرانی گفت: برای فعالسازی ظرفیتهای کارگروه تازه تاسیس طب سنتی بریکس، بر سرفصلهایی همچون انتقال تجارب کارآمد و توانمندسازی از طریق کارگاههای تخصصی، تبادل استاد و دانشجو با هدف صدور مکتب طب ایرانی، برگزاری دورههای کوتاهمدت و پروژههای تحقیقاتی مشترک، تجاریسازی و تولید مشترک فرآوردههای طبیعی با بهرهگیری از شباهتهای ساختاری طب ایرانی و طب یونانی هند، و در نهایت ایجاد سازوکارهای مالی مشترک پژوهشی میان نهادهایی، چون مؤسسه نیماد ایران و سازمانهای همتا در کشورهای عضو تاکید کرد که این برنامهها قرار است در دوره میزبانی چین ساختارمند و عملیاتی شوند.
وی با اشاره به میزبانی چین در دوره آینده بریکس گفت: اکنون کارگروه به تصویب رسیده و گام بعدی، معرفی نمایندگان تامالاختیار کشورها، تشکیل جلسات رسمی و تدوین برنامه عملیاتی است. ایران نیز پیشنهادهای مکتوب خود را به دبیرخانه ارائه خواهد کرد تا طب ایرانی بتواند از این فرصت برای تقویت جایگاه بینالمللی، توسعه دیپلماسی سلامت و تأمین منافع ملی استفاده کند.