کربلا را با شمشیر نگرفتند، اربعین را هم با موشک نمیگیرند
سجاد دهقانی
هر سال با نزدیک شدن به اربعین، یک اتفاق تکرار میشود؛ انگار عدهای هنوز تصور میکنند میتوان با ناامن کردن مسیر، بزرگترین اجتماع مردمی جهان را متوقف کرد. یک سال با انفجار، سالی دیگر با تهدید، امسال هم با حملهای که آمریکا و عربستان مواضع حشدالشعبی و حتی یک موکب عزاداری امام حسین (ع) در استان نینوا را هدف قرار دادند و شماری از عزاداران به شهادت رسیدند.
اگر هدف این حملات، ایجاد رعب و کاهش حضور زائران باشد، تجربه دو دهه گذشته پاسخ روشنی به آن داده است؛ این مسیر با خون بسته نمیشود. از روزهایی که داعش جادههای منتهی به کربلا را ناامن کرده بود تا امروز، هر بار که خون بر زمین ریخته، سیل زائران نه کمتر، بلکه پرشمارتر شده است.
شاید طراحان این حملات هنوز اربعین را صرفاً یک مراسم مذهبی میدانند؛ در حالی که اربعین سالهاست از یک مناسک عبادی فراتر رفته و به یک پدیده اجتماعی، فرهنگی و حتی ژئوپلیتیکی تبدیل شده است. میلیونها انسان، بدون اجبار دولتها و فارغ از مرزهای سیاسی، تنها با یک باور مشترک راهی کربلا میشوند؛ همین ویژگی است که آن را برای مخالفانش به یک مسئله امنیتی تبدیل کرده است.
نکته قابل تأمل، نقش مستقیم آمریکاست؛ کشوری که سالها با شعار دفاع از حقوق بشر و آزادیهای مذهبی خود را به جهان معرفی کرده، اما امروز نامش در کنار حمله به موکب عزاداران و زائران حسینی قرار گرفته است. اگر این ادعاها واقعی است، حمله به غیرنظامیان و عزاداران با کدام معیار حقوق بشری قابل توجیه است؟
تاریخ نیز در این زمینه حرف تازهای ندارد. از حمله وهابیها به کربلا در دو قرن پیش تا جنایتهای رژیم بعث و داعش، هیچکدام نتوانستند نام و راه اباعبدالله الحسین (ع) را از حافظه مردم پاک کنند. آنچه ماند، نه قدرت مهاجمان، بلکه خاطره شکست آنان بود.
اشتباه محاسباتی امروز نیز همین است؛ تصور اینکه با حمله نظامی میتوان یک باور را متوقف کرد. اربعین با تبلیغات شکل نگرفته که با بمباران از بین برود. این اجتماع بر پایه اعتقاد مردم است و اعتقاد، برخلاف ساختمان و جاده، با موشک و بمب و پهپاد ویران نمیشود.
اگر هدف از این حملات، ترساندن مردم از حضور در اربعین باشد، تجربه سالهای گذشته نشان داده است که نتیجه دقیقاً برعکس خواهد بود؛ هر بار که خواستند اربعین را خاموش کنند، جمعیتش بیشتر شد و هر بار که خون زائری بر زمین ریخت، میلیونها نفر دیگر همان راه را ادامه دادند.