گزارشی از پشتصحنه برنامه «محفل ستاره ها»/ جایی برای درخشش ستارههای قرآنی
نام «محفل» بهعنوان بزرگترین گردهمایی قرآنی در تلویزیون برای بسیاری آشناست و کمتر کسی است که در ماه رمضان بیننده تلویزیون باشد و با این برنامه آشنایی نداشته باشد. این برنامه با حضور قاریان و حافظان برتر قرآن و همچنین استعدادهای ایران و جهان همراه بوده است.
طبق اعلام روابط عمومی رسانه ملی، به گفته دستاندرکاران، این برنامه طی سه سالی که روی آنتن رفته، بسیاری از افراد، بهخصوص کودکان و نوجوانان را بهسوی تلاوت و حفظ قرآن ترغیب کرده است. این شاید بزرگترین و ارزشمندترین اثر این برنامه باشد؛ اینکه عشق به قرآن را در دل نسل جوان زنده کند. همین اثرگذاری بود که محفلیها را به فکر تولید «محفل ستارهها» انداخت. میزان علاقهمندی این نسل به قرآن، انگیزه تولید این برنامه را قوت بخشید و اولین فصل «محفل ستارهها» برای پخش در ماه شعبان تهیه شد. در ادامه خواننده گزارش پشتصحنه این برنامه در زمان ضبطش (هفته پایانی شهریورماه) خواهید بود.
مجتمع فرهنگی قرآنی در شهرک محلاتی که حالا به محل ثابت ضبط گروه برنامهسازی محفل تبدیل شده، میزبان افرادی است که بهعنوان تماشاچی در استودیوی برنامه «محفل» حضور دارند؛ علاقهمندانی از کوچک و بزرگ که مشتاقانه به استودیو آمدهاند و منتظرند تا برنامه آغاز شود. در سوله بزرگی که ارتفاع آن به 11 متر میرسد و دورتادور صحنه با آیاتی از قرآن، تزئین شده است، هر روز دو برنامه ضبط میشود. هماهنگی 400 تا 500 نفر مهمان کار دشواری است، اما بهنحوی انجام شده که ورود مهمانان با آرامش و نظم خوبی همراه است و عوامل بهخوبی توانستهاند با سکوت، نظم و سرعت از عهده جانمایی مهمانان برآیند.
یکی از عوامل صحنه توضیحاتی را درباره نوع نشستن و نگاه کردن به میزبانها و مجری به تماشاچیها داد. او تأکید کرد که با وجود 17 دوربین در اطراف صحنه هیچ یک از تماشاچیها و بهخصوص آنهایی که پشت میزبانان و داوران نشستهاند، نباید به دوربین نگاه کنند، یا با هم حرف بزنند. کسی هم اجازه ندارد جابهجا شود یا صندلیاش را ترک کند، چون بههرحال تصویرش در یکی از دوربینها ثبت میشود. پس از این تذکرها، چندین بار نحوه صلوات فرستادن تمرین شد و با روشن شدن چراغهای صحنه و ورود مجری و داوران همه آماده ضبط برنامه شدند. برنامه «محفل ستارهها»، مجریمحور نیست. با این حال امیرحسین مدرس که با برنامه «سر سفره خدا» در شبکه پویا حضور دارد، بهنوعی سکاندار برنامه است و در جایگاه خود قرار گرفت. انتخاب احسان مهدی بهعنوان بازیگر - مجری مکمل و امیرحسین مدرس که بچهها سالها با آنها در برنامه «سر سفره خدا» و دیگر برنامههای شبکه پویا همراه بودهاند، وجه کودکانه «محفل» را بیشتر کرده و حالوهوای برنامههای کودک را به «محفل ستارهها» بخشید. ویژگی دیگر این برنامه ترکیب داوران است. با حضور حجتالاسلام روحبخش در کنار حسنین الحلو، حامد شاکرنژاد، حاج احمد ابوالقاسمی و سیدجلال معصومی، فضا برای ارتباط با کودکان و نوجوانان مهیا شده است.
نسخه کودکانه پر از نشاط
مهدی زادهحسین، سردبیر برنامه «محفل ستارهها» درباره شکلگیری این برنامه گفت: با پایان فصل سه و استقبال خوب کودکان و نوجوانان از برنامه «محفل»، تصمیم گرفتیم «محفل ستارهها» را برای گروه سنی 9 تا 12 سال تولید کنیم. پس از بررسیهای گوناگون متوجه شدیم که بیشترین مخاطب سه فصل گذشته «محفل»، خانوادهها و فرزندانشان بودهاند و با پخش «محفل» اشتیاق کودکان به ثبتنام در کانونهای قرآنی افزایش یافته است. همین مسئله سبب شد برنامه «محفل ستارهها» را عملی کرده و محفلی ویژه برای این نسل تولید کنیم.
وی افزود: تقریباً بعد از محرم امسال و پایان اربعین که برنامهسازان فراغت بیشتری پیدا کرده بودند، پیشنهادمان را عملی کردیم و در جلساتی که گروه معارف شبکه سه با شبکه پویا داشت، شکل برنامه را نهایی کردیم. هرچند ضبط برنامه را در 12 روز به پایان میرسانیم، اما تقریباً سه ماه برای این برنامه پیشتولید داشتیم.
زادهحسین خاطرنشان کرد: تجربه کار با کودکان را در سه فصل گذشته داشتیم، اما نیاز بود که از همراهی تهیهکنندگان کودک و نوجوان، کارگردانان، بازیگران، مجریان و مدیران شبکه پویا و نهال هم بهره ببریم تا از میزان علایق و ظرایف این نسل در برنامه استفاده کنیم.
سردبیر «محفل ستارهها» یادآوری کرد: نکته اول این بود که نیازی به تغییر شکل برنامه نبود و همان شیوه و سبک «محفل» را برای کودکان پیاده کردیم. به همین دلیل، شکل «محفل ستارهها» مطابق با همان برنامه «محفل» است.
وی ادامه داد: البته نکته درخور توجه، ترکیب داوران برنامه بود که باید فضا را به سمت حالوهوای کودکانه میبردیم. هرچند تمام داوران «محفل» سابقه کار با کودک را دارند، چون اساس آموزش قرآن از خانواده و از دوران کودکی است.
سردبیر برنامه «محفل ستارهها» درباره ترکیب شرکتکنندگان اولین فصل «محفل ستارهها» گفت: همچنان که 80 درصد مخاطبان «محفل»، کودکان و نوجوانان بودند. در این فصل 40 درصد از شرکتکنندگان، دختر و 60 درصدشان پسر بودند. ما هیچ نگاه جنسیتی به حضور شرکتکنندگان نداشتیم و این ترکیب ماحصل رصد ما از ستارههای قرآنی در برنامه «محفل ستارهها» بود.
زادهحسین در ادامه درخصوص یافتن موضوعات این فصل توضیح داد: ما ابتدا از شرکتکنندگان کودک و نوجوان سه فصل گذشته «محفل» دعوت کردیم تا در «محفل ستارهها» حضور داشته باشند که 25 درصد آنها پیشازاین به برنامه «محفل» آمده بودند و پسازآن طی فراخوانی که در کانونها و مجتمعهای فرهنگی و قرآنی منتشر کردیم، حدود 3000 نفر برای این فصل ثبتنام کردند که درنهایت حدود 59 نفر را برای اجرای تلاوتهایشان انتخاب کردیم.
وی با اشاره به شرکتکنندگان فصل اول اظهار کرد: آنچه افراد را برای ما جذاب میکرد، ویژگیهای آنها در کنار قرآن بود. کودکان و نوجوانان مستعد در حوزههای مختلف ورزشی، هنری، علمی و... برای ما در اولویت بودند و خوشبختانه تعدادشان آنقدر زیاد است که ما را به سمت ساخت فصول بعدی «محفل ستارهها» سوق میدهد.
محفل ستارهها کودکان را به قرآن نزدیک میکند
احمد ابوالقاسمی، قاری و استاد قرآن که از فصل اول، داوری برنامه «محفل» را پذیرفته بود درخصوص فصل کودکان و نوجوان «محفل» گفت: «محفل» اکنون مخاطبان جدی خود را پیدا کرده و از همان فصل اول کودکان از بینندگان پروپاقرص آن بودند و بهطور جدی آن را دنبال میکردند.
وی افزود: تا قبل از این، درصد مشخصی از خانوادهها برای حضور فرزندانشان به کانون های قرآنی مراجعه میکردند، اما «محفل» سبب پیوند خانواده ها با محافل قرآنی شد و اشتیاقی را در وجود عموم مردم ایجاد کرد.
این داور برنامه «محفل ستارهها» اظهار کرد: ایده این برنامه نتیجه فکر خوب عوامل برنامه بوده است و حالا که به روزهای پایانی ضبط برنامه رسیدهایم، متوجه شدیم که چقدر دیر این برنامه را شروع کردیم و همین نگرش مثبت به فعالیتهای قرآنی بچهها که در دلش آموزش هم داریم، هنر بزرگی است که امیدوارم ادامه پیدا کند.
ابوالقاسمی ادامه داد: کار با کودکان همیشه خوب است و به ما روحیه و انگیزه میبخشد. کار قرآنی هیچگاه تعطیل نخواهد شد و نیاز است هر بار به شکلی خلاقانه خودش را بهروز کند.
وی با اشاره به اینکه او و دیگر داوران خود را برای ضبط فصل جدید «محفل» پس از این برنامه آماده میکنند، تصریح کرد: با توجه به استقبال خوبی که از برنامه «محفل» شده، فصل چهارم را برای رمضان امسال تولید میکنیم و با توجه به زمان پخش «محفل ستارهها» در ماه شعبان، فضای شادی را برای کودکان در نظر گرفتهایم.
این قاری باسابقه قرآن یادآوری کرد: در ایام پخش «محفل»، مردم پیامهای زیادی برایم ارسال میکردند و علاقهمند بودند که کودکانشان را به برنامه بیاورند و این نشان میداد که «محفل» در جامعه اثرگذار بوده است. ما نیز که از ابتدا سروکارمان با کودک و نوجوان بوده، این فصل را به علاقهمندان هدیه کردهایم و امیدوارم «محفل ستارهها» برای کودکان و جامعه قرآنی ایجاد انگیزه کند.
توجه به موسیقی و سرود در حفظ قرآن
سیدجلال معصومی از افغانستان که از فصل سوم به جمع داوران «محفل» پیوسته است، از برنامه «محفل» بهعنوان بزرگترین کار قرآنی صداوسیما یاد کرده و گفت: برنامه «محفل» در نوع خودش یک پدیده است و تلاش کرده با ساختاری متفاوت به سراغ موضوعات مذهبی و قرآنی برود که میشود نکات و صحنههای جذاب ماندگاری را از خلال شخصیتهایی که در این برنامه معرفی شدهاند، پیدا کرد.
وی معتقد است: برنامه «محفل» این ظرفیت را داشته که توجه ویژه به نسل جوان کند. حتی در شهر لندن که در آن سکونت دارم، بیشترین تمرکز و سرمایهگذاری من روی نوجوانان و جوانان بوده است تا آنان را با قرآن مأنوس و ارتباطشان را با این کتاب آسمانی تقویت کنم.
این داور با بیان اینکه با ساخت «محفل ستارهها» نگاه جهانی به قرآن گسترش مییابد، گفت: قرآن زبان بینالمللی همه مسلمانان است، به همین دلیل چهرههای کودک و نوجوان قرآنی از روش تدریس کودکانه برای آموزش قرآن برای این سنین استفاده میکنند. یکی از روشهایی که میتواند به این هدف کمک کند، بهرهگیری از وجه موسیقایی قرآن است که من نیز از این روش استفاده و این شیوه را در «محفل ستارهها» هم اجرا میکنم.
معصومی اظهار کرد: همه استادانی که در این برنامه حضور دارند خودشان مدرس قرآن هستند و حتماً شیوه آموزش قرآن را به کودکان آموختهاند و سالهاست که قرآن را از سنین پایین آموزش میدهند. بهره بردن از جنبههای هنری و موسیقایی قرآن برای جذب جوانان بهترین راه برای آموزش قرآن است که در این برنامه تلاش کردهایم با موسیقی و الحان مختلف، تلاوت و حفظ قرآن کریم را در بین مردم رواج دهیم.
دعایی که به سرعت برآورده شد
فرصت دیده شدن یک برنامه در شبکه تخصصی کودک و نوجوان شبکه نهال، فضایی مناسب برای نمایش توانمندیهای شرکتکنندگان و ترویج فرهنگ قرآنی در میان کودکان فراهم آورده است و برنامه محفل ستارهها مهمان این شبکه شده است.
امیرحسین مدرس، مجری برنامه «سرسفره خدا» با اشاره به این موضوع اضافه کرد: پیشنهاد اجرای برنامه «محفل ستارهها» فرصتی طلایی برایم بود که آرزویش را داشتم.
وی افزود: در آخرین برنامهای که در کربلا برای بچهها اجرا کردم از خدا خواستم من را در این مسیر حفظ کند و ازقضا در آن سفر با عوامل برنامه «محفل» همسفر شدم و با خودم گفتم کاش ما هم یک روز به «محفل» برویم.
مجری «سر سفره خدا» در ادامه عنوان کرد: یک هفته پس از بازگشت از سفر، تهیهکننده «محفل» با من تماس گرفت و از طرح «محفل ستارهها» و چگونگی اجرا برای چنین برنامهای در فضای قرآنی صحبت کرد و من باورم نمیشد دعایم اینقدر زود مستجاب شده است.
مدرس یادآوری کرد: بسیاری از برنامه های موفق تلویزیون در دنیا یک نسخه کودکانه هم دارند. با توجه به اینکه استادان قرآنی همیشه تأکید میکنند که قرآن باید از کودکی آموزش داده شود، موضوع حضور کودکان در این برنامه تشویقی برای همه کودکان است تا زندگی خود را با قرآن درآمیزند و با آن رشد کنند.
وی درخصوص تفاوت اجرا در این برنامه گفت: فضای برنامه به شکلی است که امکان بداههگویی ندارم، اما دستم برای اظهار نظر چندان هم بسته نیست، ضمن اینکه در این برنامه باید پلی میان مهمان و داوران باشم تا بچهها در مقابل دوربین و داوران احساس راحتی کنند.
اینجا هم همینی که هستم، هستم
احسان مهدی که همه کودکان او را با اجرا و بازی در «سر سفره خدا» به یاد میآورند، برنامه «محفل» را یک برنامه موفق قرآنی دانست و درخصوص نحوه بازی در یک برنامه قرآنی و تفاوتش با دیگر برنامهها اظهار کرد: در مقابل بچهها فقط باید صداقت داشت و با زبان آنها سخن گفت. همین صداقت و عشقی که به بچهها دارم سبب شده همیشه خودم باشم و درواقع من همینم که میبینید. «سر سفره خدا» یا «محفل ستارهها» برایم فرقی ندارد و همینم و پشت دوربین هم همان کودک شیطان هستم و همان طراوتی را که «در سر سفره خدا» داشتم، اینجا هم دارم و مخاطب آن را حس میکند.
این بازیگر و صداپیشه کودک و نوجوان درخصوص انتخابش برای بازی در «محفل ستارهها» گفت: خودم هم فکرش را نمیکردم که محفلی هم به شبکه پویا بیاید، اما این اتفاق خوب افتاد و از اینکه در یک برنامه شناختهشده قرآنی توفیق حضور دارم، خوشحالم.
مهدی بار دیگر تأکید کرد: بههرحال «سر سفره خدا» هم یک برنامه در ایام مبارک رمضان بود که بیشتر با مفاهیم و محتواهای قرآنی همراه بود. در این برنامه هم موضوع قرآنی است، اما در مقابل داوران و شرکتکنندگان باید تعادلی میان شوخیهایم برقرار و براساس داستانی که میان من و مجری رخ میدهد، فضا را مدیریت کنم.
وی در پایان یادآوری کرد: از همین الأن میگویم که این برنامه حتماً با استقبال بچهها و خانوادهها روبهرو خواهد شد و من خودم کلی از بچهها انرژی گرفتم. حتماً بینندگان شبکه پویا هم از آن خوششان میآید.
جذب افراد مستعد از سراسر ایران
سیدمریم موسویان که از فصل سه محفل به این گروه پیوسته است، اکنون در مقام مشاور و سوژهیاب اجتماعی همراه محفل ستارههاست.
وی درباره نحوه کشف افراد بااستعداد برای این برنامه گفت: مهمترین منبع من اخبار روز از سراسر ایران است و علاوهبر رصد اخبار استانها به دلیل ارتباطی که با محافل قرآنی سراسر کشور دارم از کسانی که مناسب این برنامه هستند، دعوت میکنم.
وی یادآوری کرد: تقریباً تمام مهمانانی که در این برنامه حضور پیدا کردهاند، برایم جالب و اثرگذار بودهاند. سعی کردیم افرادی را انتخاب کنیم که هر یک از آنها داستانی خاص و روایتی منحصربهفرد دارند و ارتباطی عمیق با قرآن کریم برقرار کردهاند.
موسویان از ابوالفضل احمدی، تکواندوکاری از کرمانشاه، امیرعلی دانشمند هفت ساله از شمال ایران که مدالآور مسابقات بینالمللی محاسبات ذهنی بوده، سلما همتیان، نابغه هشتساله قهرمان شطرنج از مشهد و... یاد کرد که هرکدام در کنار شگفتیهایی که در زندگی داشتهاند، حافظ قرآن هم بودهاند.
به گفته این مشاور، ما در هر برنامه دو مهمان داریم که بهترین لحظات را برای مخاطبان شبکه پویا رقم خواهند زد و هر یک از آنها سرگذشتی زیبا را روایت میکنند.
وی درخصوص کشف کودکان مستعد قرآنی گفت: کسانی را که در این برنامه معرفی میکنیم، برای خود ما هم جذاب هستند و حتما برای مردم هم جذاب خواهند بود. وقتی بینندگان میبینند یک کودک قرآنی چقدر در کنار دیگر توفیقات زندگیاش قرآن را هم همراه خودش داشته و به حفظ و قرائت آن توجه کرده، تشویقش میکنند.
موسویان با اشاره به تفاوت مطالعه و استعدادیابی کودکان اظهار کرد: به نظرم کار برای کودکان باید عمیقتر باشد و از این لحاظ من هم دقت زیادی در انتخاب بچهها میکردم. ما به همه استانها فراخوان زدیم و میخواستیم استعدادهای نادیده در دورترین نقاط ایران را به برنامه بیاوریم.
