یزد، شهری آرمیده در دل کویر
یزد - ایرنا - یزد، شهری آرمیده در دل کویر، دیار کهن و تاریخی، دیاری که آن را "عروس کویر" و "مروارید کویر" و "نگین کویر"» خواندهاند.
دیاری که مردمانی سخت کوش دارد که در سایه تلاش، صداقت و درستکاری شهر عام و خاص هستند، یزد، دیاری چهار فصل است، دیاری که مردمان فرهنگ مدارش هنوز هم بر همان سنت نیاکان خود زندگی می کنند، پاک و دیندار.
ریگ و کویر اگر مانعی بوده برای گسترش آن، اما مانع از هنروری و دانش پروری مردمان این دیار نشده است، همین ریگ، سده ها مانع از ورود لشکریان بیگانه بدان شده است، و از این رو دیار یزد، فرهنگی ناب و دست نخورده دارد؛ اگر دیاری کم باران است، اما کاریزگرانی دارد که آب را از اعماق زمین به بالا کشیده و سرسبزش کرده اند؛ و همین ویژگی اقلیمی آنان را بردبار و سخت کوش ساخته و آثار تاریخی اش را سده ها، سالم نگه داشته است.
صنعتگران این سرزمین آموخته اند که از هیچ، همه چیز بسازند و حال که کشاورزی پررونقی ندارند، صنعت و تجارت پر رونقی داشته باشند، سده هاست کالاهای، چین و ماچین و هند و شرق دور که نه در بندرهای ایران که در ساحل کویر ایران تخلیه می شود و به چهارسوی ایران می رود.
به هر روی، دیار یزد دیار تاریخ، فرهنگ، ادب، هنر، صنعت و تجارت است، این را نه ما بلکه تاریخ ایران گواهی میدهد.
پیشینه تاریخی یزد
یزد، دیاری است کهن که نخستین بار یاد آن را در آثار دوره ماد (550 تا 701 پیش از میلاد) می یابیم که گواهی است بر قدمت سه هزار ساله نام آن، هر چند سنگ نگاره هایی از دوره آهن یک، نزدیک به 12 هزار سال پیش را در زمینه کوه ارنان خود دارد.
هرودت تاریخ نگار یونانی بر پایه کتیبههای داریوش، شهر یزد را «ایساتیس» خوانده و نوشته است در عصر اشکانی در قلمرو حکومت مهرداد اول بود و به نام او در این شهر سکه ضرب می شد.
ابن خرداد به در کتاب خود المسالک و الممالک (نگارش 232 ق) به نقل از بطلیموس یونانی، به ذکر نام یزد می پردازد، در همان سده، نام کثه هم در کنار یزد قرار می گیرد، واژه یزد را برگرفته از نام باستانی «یزت» می دانند، اما برخی بر این باورند که شهر یزد در دوره ساسانیان به فرمان یزد گرد اول (421-339 میلادی) بنا شده و نام نخست آن «یزدان گرد» بوده است، برخی هم پیدایش شهر یزد را به عهد پیشدادیان و به جمشید، شاه افسانه ای ایران، میبد را به حضرت سلیمان (ع) و ابرکوه را به زمان حضرت ابراهیم (ع) منسوب کرده اند.
وجود نام های باستانی، مانند مدوار (مادوار)، استهریج، ارنان، مهرپادین، هدش، سانیچ و مهریجرد، پیدا شدن خشت هایی از دوران ماد از درون معبد آناهیتا در چشمه غربال بیز مهریز، سنگ نگاره های کوه ارنان که برخی آن را مربوط به دوره نوسنگی و برخی مربوط به عصر اول آهن میدانند و قدمتی 10 تا 12 هزار ساله برایش متصور هستند، همه گواهی است بر دیرینگی این دیار باستانی در طول تاریخ ایران.
اما «دارالعباده» لقبی که در دوره اسلامی و در سال 504 به شهر یزد داده شد و حتی مدت زمانی در دورهمغولان، اینجا را «دارالعلم» می نامیدند. از دوره کاکوئیان به بعد بویژه در عصر آل مظفر و صفویه رونق تجاری یزد باعث شکوفایی حیات اقتصادی و اجتماعی آن شد؛ و از دوره قاجاریه به بعد، همپای رشد و توسعه ایران، کارگاه ها و کارخانه های تولیدی کوچک و بزرگ در شهر یزد پا گرفت.
هنوز که هنوز است ترمه، حنا، پارچه های رنگارنگ آن باعث اشتهار نام این شهر است؛ و اکنون سال هاست، کارگاه های بزرگ در رشتههای گوناگون صنعت، باعث بلند آوازگی استان یزد در سراسر جهان شده است.
شهر یزد را نخستین شهر خشت خام جهان و دومین شهر تاریخی جهان پس از ونیز ایتالیا دانسته اند.
"پژوهشگر و یزدشناس"
*س_برچسبها_س*