برداشت بی رویه آب در ابرکوه تهدیدی برای منابع آبی است

سیدعلی مشکات روز چهارشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با اشاره به کاهش بارش ها در سال زراعی 1400 - 1399 افزود: برداشت غیرمجاز آب باعث شوری آب برخی چاه های کشاورزی، افزایش عمق برداشت آب و ایجاد فروچاله ها شد.

وی اظهارکرد: کاهش آب سفره های زیرزمینی خطرهایی مانند فرونشست زمین، فروچاله، شق زمین، کاهش حجم آب شیرین و شوری منابع را در پی دارد و هم اکنون علاوه بر این مشکلات آبدهی بیشتر چاه ها نسبت به گذشته کم و روز به روز از دبی چاه ها کاسته می‌شود.

مشکلات خاطرنشان کرد: این شهرستان یکی از چهار دشت ممنوعه بحرانی استان یزد است که با کسری مخزن حدود 1.1 میلیارد مترمکعب روبروست، این در حالی است که 30 درصد چاه های کشاورزی استان در ابرکوه حفر و 92 درصد آب در بخش کشاورزی شهرستان مصرف می شود.

مدیرامور منابع آب ابرکوه با بیان اینکه بهره برداران و کشاورزان سالانه از 755 حلقه چاه فعال مجاز به برداشت حدود 90 میلیون مترمکعب آب هستند، ادامه داد: این میزان استحصال از گذشته تاکنون سبب شد تا دشت ابرکوه پس از دشت یزد - اردکان بیشترین کسری مخزن آب استان را داشته باشد.

دبیر شورای حفاظت منابع آب ابرکوه در ادامه گفت: تجهیز چاه ها به سامانه هوشمند یکی از ابزارهای مدیریت برداشت است که در این راستا 98 درصد چاه های کشاورزی و 56 درصد چاه های صنعتی منطقه مجهز به کنتور یا سامانه حجمی با اندازه گیری میزان پمپاژ آب و محاسبه حجم مصرفی مانع بهره برداری غیراصولی شد و زمینه را برای استفاده بهینه همه ذینفعان از این ماده حیاتی فراهم می‌کند.

وی با بیان اینکه تاکنون42 مورد فروچاله و فرونشست زمین در ابرکوه شناسایی شد، تصریح کرد: از سال 1395، کشاورزان با مشارکت در طرح خاموشی موقت چاه‌های آب کشاورزی در مدیریت برداشت آب مشارکت فعال دارند.

 16 حلقه چاه غیرمجاز در ابرکوه پلمب شد

وی تصریح کرد: در قالب این طرح، خاموشی 30 روزه چاه‌های کشاورزی در سال 1395، 45 روزه در سال 1396، 60 روزه در سال 1397 و اجرای طرح تحویل حجمی آب در سال های 1398 و 1399 همچنان در دستور کار قرار گرفت.

مدیر امور منابع آب ابرکوه با اشاره به لزوم مدیریت برداشت آب در بخش کشاورزی از سوی بهره برداران تصریح کرد: به درخواست این نهاد و با حکم مقام قضایی برداشت این ماده حیاتی از 16 حلقه چاه غیرمجاز در سال 1399 متوقف شد.

مشکات با اشاره به تداوم خشکسالی و افت سطح آب های زیرزمینی به علت کاهش بارندگی و برداشت بی رویه از چاه ها، عمق این سازه ها را 20 تا 65 متر و میزان آبدهی هر حلقه چاه را حدود 2.5 لیتر بر ثانیه ذکر کرد و افزود: بردشت آب از این تعداد چاه با همکاری گروه گشت و بازرسی برای صیانت از منابع آبی تعطیل و با تلاش گروه گشت و بازرسی 13 مورد لوازم حفاری غیرمجاز از سوی ماموران نیز توقیف شد.

مشکات خاطرنشان کرد: با انجام عملیات یادشده، از برداشت سالانه 47 هزار و 500 مترمکعب آب از سفره های آب زیرزمینی جلوگیری شد.

وی با بیان این که این چاه ها در اجرای طرح احیا و تعادل بخشی آب های زیرزمینی پر شد، افزود: این تعداد چاه حدود نیمی از چاه های غیرمجاز شهرستان را تشکیل می دهد.

این مسوول آب منطقه ای شهرستان تصریح کرد: طبق برنامه ریزی ها در آینده نزدیک سایر چاه های غیرمجاز مسدود و ابرکوه تبدیل به معدود شهرستان های بدون چاه غیرمجاز استان یزد می شود.

مدیر امور منابع آب ابرکوه با بیان اینکه عمیق‌ترین چاه‌های یزد مربوط به این شهرستان است، گفت: به دلیل کاهش بارندگی و تداوم خشکسالی با وجود حفر چاه هایی با عمق 300 متر، میزان آبدهی برخی چاه ها به 2 لیتر بر ثانیه کاهش یافت.

دبیر شورای حفاظت منابع آب ابرکوه با بیان اینکه بهترین راهکار استفاده از آب، توسعه طرح های آبیاری نوین و تغییر الگوی کشت است و با قدر دانی از مسوولان جهاد کشاورزی شهرستان که این طرح ها را پیگیری می کنند؛ اضافه کرد: کشاورزان برای اجرای طرح های آبیاری نوین به جهاد کشاورزی مراجعه کنند.

موانعی برای اجرای آبیاری نوین وجود ندارد

پیشتر سرپرست مدیریت جهاد کشاورزی ابرکوه هم گفت: موانعی برای اجرای آبیاری نوین، توسعه و کاشت محصولات کم آبخواه در این شهرستان برای کشاورزان و بهره برداران وجود ندارد و دراجرای این طرح ها همکاری می شود.

علی محمد هوشمند به خبرنگار ایرنا افزود: تلاش این نهاد در سال جاری افزایش تولید با بهره وری آب مجازی بخش کشاورزی است.

وی اظهارکرد: توسعه کاشت محصولات گلخانه، گیاهان دارویی، افزایش اجرای آبیاری نوین و همچنین اصلاح پرورش دام نژادهای پر زادولد سر لوحه کار مدیریت جهاد کشاورزی است.

وی در ادامه با اشاره به لزوم استفاده بهینه از آب در تولید محصول باغی و زراعی گفت: تاکنون پنج هزار و 500 هکتار اراضی زراعی و باغی به آبیاری نوین تجهیز شده است که 2 هزار و 700 هکتار آن مربوط به هفت سال گذشته است.

اراضی قابل کشاورزی ابرکوه به علت کاهش بارندگی، کم آبی و تداوم خشکسالی از 20 هزار هکتار به 15 هزار و800 هکتار در سال های اخیر کاهش یافت و 40 درصد اشتغال مردم وابسته به فعالیت‌های کشاورزی، دامداری و دامپروری است. هشت هزار و 500 خانوار،140 میلیون مترمکعب آب مورد نیاز حوزه کشاورزی را از 684 حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق کشاورزی و همچنین 13 رشته قنات برداشت می کنند.

سالانه 200 هزار تن محصول کشاورزی و دامی در شهرستان ابرکوه تولید و بخشی از آن در بازار استان‌های همجوار و کشورهای حوزه خلیج فارس عرضه می‌شود.

در این شهرستان با توجه به شرایط اقلیمی 50 گونه محصولات کشاورزی با کیفیت مناطق گرمسیری و سردسیری به ارزش 2 هزار میلیارد تومان در سال تولید می شود.

ابرکوه 200 سال قبل 120 رشته قنات داشت که به دلیل کاهش بارندگی در این مدت در 40 سال گذشته این تعداد به 91 رشته کاهش یافت و هم اکنون از این تعداد 13 رشته دایر است.

مرکز این شهرستان 55 هزار نفری در 140 کیلومتری جنوب غربی شهر یزد قرار دارد.

اداره کل هواشناسی استان یزد روز چهارشنبه اعلام کرد: بارش سال زراعی جاری تا پایان فروردین‌ماه (هفت ماهه) امسال43 درصد نسبت به دوره مشابه بلندمدت و 54.7 درصد نسبت به سال گذشته کاهش دارد و هیچ یک از استان‌های کشور در این دوره، بارش بیش از نرمال دریافت نکرد، بیشترین کاهش بارندگی به‌ترتیب در سیستان و بلوچستان، هرمزگان و کرمان با منفی 92.7، 91.4 و 70.2 درصد است.

پیامدهای ناشی از شرایط کم‌بارشی و افزایش دمای هوا در ماه‌های آینده نیازمند توجه به مدیریت بهینه منابع آب و انرژی و حفاظت از عرصه های جنگلی برای پیشگیری از وقوع آتش‌سوزی است.

میزان بارش سالانه در استان 65 میلیمتر و میزان تبخیر آن حدود چهار هزار میلیمتر است و استان در فلات مرکزی ایران در ناحیه گرم و خشک و کم آب با بارندگی کم قرار دارد.

• حوادث طبیعی
• بازار محصولات
• کشاورزی
• ابرکوه
• آبیاری