سهم کمتر از یک درصدی پژوهش از بودجه نظام سلامت

شاهین آخوندزاده در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم به عدم تخصیص بودجه کافی به پژوهش‌های حوزه سلامت اشاره و اظهار کرد: سهم پژوهش از بودجه نظام سلامت در سال 1405، بسیار ناچیز است و عملاً نسبت به سال قبل هیچ رشد قابل توجهی ندارد. متأسفانه وضعیت کلی بودجه پژوهش در وزارت بهداشت مناسب نیست و حتی یک درصد از بودجه نظام سلامت نیز نمی‌شود. این موضوع در کنار سیاستگذاری‌هایی که در حوزه مقالات تولیدی در کشور طی دوره‌های گذشته انجام شده بود، باعث شد به لحاظ جایگاه علمی دچار عقب‌گرد شویم اما الان در این زمینه روند صعودی را پیدا کرده‌ایم اما برگشتن به جایگاه‌های علمی قبلی کشور در منطقه و جهان، کار آسانی نیست.

سهم کمتر از نیم درصدی پژوهش از تولید ناخالص داخلی

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با بیان این‌که متأسفانه بودجه‌ای که برای انجام تحقیقات اختصاص می‌دهیم، نسبت به کشورهای همسایه بسیار کم است، افزود: کشورهای منطقه بین یک و نیم تا دو درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به پژوهش اختصاص می‌دهند؛ آن هم با GDP بزرگ‌تر از کشور ما. کشوری مثل چین حدود 4 درصد، آمریکا حدود 4 درصد و رژیم اشغالگر قدس حدود 6 درصد از تولید ناخالص داخلی خود را صرف تحقیقات می‌کنند بنابراین اگر بخواهیم در مرزهای دانش، به‌ویژه در حوزه علوم پزشکی، همچنین هوش مصنوعی، عملکرد درستی داشته باشیم، باید سهم قابل قبولی از GDP را به پژوهش اختصاص دهیم اما اکنون حتی به اهدافی که در گذشته مطرح می‌شد مثل یک و نیم درصد، دو درصد یا سه درصد هم نزدیک نیستیم. اعتقاد ما این است که با توجه به امکانات کشور، حداقل باید یک درصد از تولید ناخالص داخلی به پژوهش اختصاص یابد که اکنون این میزان کمتر از نیم درصد است.

چرا بودجه بهداشت و درمان بر پژوهش اولویت دارد؟

آخوندزاده درباره علت عدم توجه سیاستگذاران سلامت به موضوع پژوهش و تمرکز بیشتر بر تخصیص بودجه به حوزه درمان گفت: وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی با دانشگاه‌های غیرپزشکی تفاوت ماهوی دارند؛ کار اصلی آن‌ها ارائه خدمات بهداشتی و درمانی است. کوچک‌ترین خلل در این حوزه می‌تواند برای کشور مشکل ایجاد کند، بنابراین طبیعی است که اولویت مدیران نظام سلامت، ابتدا درمان و بهداشت باشد.

او خاطرنشان کرد: با وجود این تفاوت وظایف میان وزارت بهداشت و وزارت علوم، لازم است بدانید که در حال حاضر میانگین خروجی پژوهشی اعضای هیئت علمی وزارت بهداشت، از وزارت علوم بیشتر است. این نشان می‌دهد که ما در حوزه پژوهش به‌صورت بهینه کار می‌کنیم. بخشی از این موضوع به دلیل مزیت ماهیتی حوزه سلامت و بهداشت است، اما در عین حال اعتبارات پژوهشی وزارت بهداشت کمتر از وزارت علوم است.

پژوهش عامل شادابی محیط دانشگاهی کشور

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت درباره اهمیت پژوهش‌های حوزه سلامت بیان کرد: پژوهش در محیط دانشگاه موجب شادابی، اعتمادبه‌نفس و به‌روز ماندن اعضای هیئت علمی می‌شود. استادی که در درمانگاه بیمار ویزیت می‌کند یا در اتاق عمل جراحی انجام می‌دهد، با انجام پژوهش، به‌روزتر و توانمندتر باقی می‌ماند. نکته مهم‌تر این است که در سراسر دنیا، بخش مهمی از پژوهش‌ها برای حل مسائل داخلی هر کشور انجام می‌شود. بسیاری از مشکلات ما در حوزه سلامت نیز نیازمند راه‌حل بومی است و کسی که برای مثال در آمریکای شمالی در حال پژوهش روی یک موضوع است نتایج پژوهش او نمی‌تواند برای ما تصمیم‌سازی کند. بنابراین ما ناچاریم در نظام آموزش پزشکی و بهداشت و درمان خود، پژوهش فعال داشته باشیم و خوشبختانه تا امروز دستاوردهای خوبی نیز به دست آورده‌ایم.

یک نمونه موفق از خودکفایی با انجام پژوهش

وی با بیان این‌که دانشگاه‌های ما فقط مقاله چاپ نمی‌کنند و نیازهای دارو و تجهیزات پزشکی را نیز از طریق پژوهش تأمین می‌کنند، تصریح کرد: این اقدامات ضمن این که در خودکفایی کشور نقش دارد در تأمین پایدار دارو و تجهیزات پزشکی اثرگذار است. به عنوان نمونه، یک محصول که اخیراً توسط یک شرکت دانش‌بنیان حوزه سلامت و محققان دانشگاهی برای مدیریت بیماری ام‌اس تولید شده است، در حالت حداقلی 110 میلیون یورو و در حالت حداکثری حدود 750 میلیون یورو در سال صرفه‌جویی ارزی برای کشور ایجاد کرده است. این تنها در مورد یک بیماری است و نشان‌دهنده توانمندی دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان ما در حوزه پژوهش‌های کاربردی و منتج به محصول است.