مرگبارترین سال کرونایی و تغییر معادله در نرخ رشد جمعیت / کاهش جمعیت در گورستان‌ها شتاب می گیرد

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از یزدرسا، جمعیت از شاخصه های مهم قدرت و اقتدار کشورها تلقی می شود که از جنبه های مختلف جوانی و کهن سالی، میزان نیرو کار و قدرت اقتصادی و مسائل اجتماعی قابل بررسی است.

اخیرا، کاهش رشد جمعیت که از رهگذر انتقال جمعیتی حاصل شده، نگرانی هایی را برای دولتمردان ایجاد کرده است به گونه ای که در سیاست های کلی جمعیت در سال 1393، بر افزایش سطح باروری به بالاتر از سطح جانشینی تاکید شده است.

تجارب سایر کشورها نشان می دهد زمانی که باروری به پایین تر از سطح جانشینی رسیده، برای پیشگیری از سرعت کاهش رشد جمعیت تدابیری اساسی اندیشیده اند. در ایران نیز به منظور جلوگیری از کاهش رشد جمعیت، می توان همگام با بسترسازی برای افزایش سطح باروری، به ارتقاء امید زندگی و جلوگیری از مرگ به ویژه مرگ زودرس توجه کرد.

نرخ رشد جمعیت یعنی تغییرات سالانه در شمار جمعیت یک کشور که متأثر از میزان تولدها، مرگ و میرها و مهاجرت است، هر چند در خصوص مهاجرت آمارهای دقیقی نداریم اما در زمینه موالید و مرگ و میر باید گفت که این دو مؤلفه تأثیر مستقیمی بر موضوع کاهش رشد جمعیت دارند.

در سال 99 به واسطه شیوع کرونا میزان مرگ و میر افزایش یافت و از سوی دیگر شمار موالید کاهش پیدا کرد که این امر تأثیر زیادی بر روی نرخ رشد جمعیت گذاشت به طوری که این نرخ در سال 95، 1.24 درصد بود اما در سال 99 به 0.6 درصد رسیده است!

واقعه فوت یا همان مرگ و میر یکی از مهمترین اقلام ثبتی است که توسط دستگاه هایی چون سازمان ثبت احوال کشور ثبت و نگهداری می شود و بر خلاف شاخصه ای چون مهاجرت قابل اندازه گیری است.

این واقعه با شاخص های کمی و کیفی خاص، در برنامه ریزی ها و شاخص های توسعه یافتگی از جمله شاخص های بهداشتی بسیار موثر و کاربردی است بطوریکه در چند سال اخیر کیفیت ثبت و جایگاه آن مستمرا مورد ارزیابی و سنجش قرار گرفته و بر اساس آن نیز طرح ها و پژوهش های متعددی پایه ریزی و اجرا شده است.

این واقعه در کنار واقعه ولادت، رشد طبیعی جمعیت را تعیین می کند که محاسبه این شاخص می تواند در براورد جمعیت منطقه بسیار کمک کننده باشد.

*نگاهی به آمارهای فوت استان یزد در سال 1399 استان یزد از جمله استان هایی بود که در دوسال شیوع افسارگسیخته ویروس کرونا بسیار بر جان بسیاری از مردمانش افتاد و این ویورس منحوس در پیک های مختلف همپای سایر شهرها قربانیان زیادی گرفت بطوری که در پیک سوم و چهارم یزد قریب سه ماه از وضعیت قرمز خارج نشد و همین امار فوتی های استان را نسبت به سالهای قبل تغییر داد که این پدیده می تواند کاهش جمعیت در نگاه کشور هم اثری زیادی داشته باشد چراکه معتقدیم مشت نشانه خروار است! بر اساس خلاصه وضعیت فوت استان یزد در سال 1399، 7 هزار و 94 واقعه فوت ثبت شده که از این تعداد 3هزار و 945 فقره فوت مردان و 3 هزار و 149 فقره فوت زنان ثبت شده است. میزان نرخ فوت این استان در سال 1399 به نسبت جمعیت به تعداد 6.2 در هر هزار نفر محاسبه شده است. بالاترین نرخ فوت در بین شهرستان های استان مربوط به شهرستان ابرکوه 7.1 فوت به ازای هر هزار نفر می باشد و پایین ترین نرخ نیز مربوط به شهرستان اشکذر با 2.7 فوت به ازای هر هزار می باشد. نسبت جنسی وفات 125.3 (به ازای هر 100 زن، فوت 125.3 مرد به ثبت رسیده است) می باشد. بالاترین نسبت جنسی فوت در بین شهرستان ها مربوط به شهرستان ها مربوط به شهرستان اشکذر با 313.6 (فوت زنان اشکذر به دلیل عدم وجود غسال زن، در یزد ثبت می گردد) و پایین ترین مربوط به شهرستان میبد با 105.1 می باشد. در گروه بندی سنی متوفیان، بیشترین تعداد فوت مربوط به گروه سنی 80 ساله و بیشتر و کمترین تعداد فوت مربوط به گروه سنی 5 تا 9 ساله است که تعداد 118 کودک زیر یکسال در سال 1399 فوت کرده اند.

نرخ وفات در سال 1399، برابر با 6.2 می باشد که نسبت به سال قبل 37.8 افزایش داشته است. بیشترین نرخ وفات مربوط به سال 1399 و کمترین مربوط به سال 1395 با 4.2 درصد می باشد.

پیش بینی می‌شد در سال 1420 الی 1425 نرخ رشد جمعیت صفر شود اما تغییرات سریع نرخ رشد براثر شیوع کرونا، سبک زندگی و مسائل فرهنگی این موضوع را زودتر رقم خواهد زد به طوری که تا 10 سال آینده میزان رشد جمعیت کشور صفر و پس از آن جمعیت کشور کاهش می‌یابد.

با توجه به تجارب جهانی در این موضوع، دو راهکار کلان پیش رو است؛ ابتدا راهبرد قانونی برای حمایت و افزایش فرزندآوری و سپس راهبرد فرهنگی برای ارزش گذاری فرزندآوری در جامعه.

کشورهای موفق دنیا در زمینه مقابله با کاهش جمعیت از جمله روسیه، سنگاپور، دانمارک، ترکیه و غیره با ارائه مشوق‌های اقتصادی و فرهنگی با کاهش جمعیت خود به طور جدی مقابله کردند وشکی نیست کشور ما هم باید از طریق بومی سازی این دو راهکار در این زمینه عمل کنیم.