پیام‌های قرآنی میلاد حضرت عیسی (ع) در روایت پاکدامنی مریم (س)

گروه فرهنگی خبرگزاری تسنیم - مریم مرتضوی: قرآن کریم وقتی از الگو سخن می‌گوید، به دنبال اسطوره‌سازی دور از دسترس نیست؛ بلکه می‌کوشد مسیر را نشان دهد. در این میان، روایت قرآنی از حضرت مریم (س) نه یک گزارش تاریخی صرف، بلکه ترسیم یک قاعده تمدنی است که در آن «پاکدامنی» به عنوان نقطه آغاز و «ارتقای انسانی» به‌عنوان فرجام معرفی می‌شود.

آیه «وَمَریَمَ ابنَتَ عِمرَانَ الَتِی أَحصَنَت فَرجَهَا» دقیقاً از همین نقطه شروع می‌کند: انتخاب آگاهانه انسان پیش از هر موهبت الهی.

واژه «أحصنت» در این آیه، بار معنایی مهمی دارد. قرآن از عفت، تصویری منفعل و انزواطلبانه ارائه نمی‌دهد؛ بلکه آن را همچون دژی مستحکم معرفی می‌کند که انسان با اراده خود در آن پناه می‌گیرد. این نگاه، عفاف را از یک توصیه فردی فراتر می‌برد و به آن جایگاه یک کنش فعال اخلاقی و اجتماعی می‌بخشد.

در جهانی که مرزهای اخلاقی به‌سرعت در حال فرسایش است، این تعبیر قرآنی، بازتعریفی عمیق از مفهوم آزادی ارائه می‌دهد؛ آزادی‌ای که از درون آغاز می‌شود، نه از رهایی بی‌ضابطه بیرونی.

نکته تأمل‌برانگیز آن است که قرآن، بلافاصله پس از اشاره به پاکدامنی حضرت مریم، از «نفخه روح الهی» سخن می‌گوید. این تقدم و تأخر، تصادفی نیست. گویی قرآن می‌خواهد یک قانون همیشگی را یادآوری کند: الطاف ویژه الهی بر بستر انتخاب‌های درست انسان نازل می‌شود. همان منطقی که در آیه «اِنَ اللَهَ لَا یُغَیِرُ مَا بِقَوم حَتَی یُغَیِرُوا مَا بِأَنفُسِهِم» نیز به صراحت بیان شده است. تغییر از درون آغاز می‌شود و برکات، پاسخ این تغییرند.

از همین منظر است که تولد حضرت عیسی (ع) در دامان حضرت مریم (س) فقط یک معجزه زیستی نیست؛ بلکه یک پیام تربیتی و اجتماعی است. قرآن با این روایت، پیوندی مستقیم میان پاکی بستر تربیت و سلامت نسل آینده برقرار می‌کند: «فرزند پاک از دامان پاک برمی‌خیزد» در اینجا نه یک شعار اخلاقی، بلکه یک سنت الهی معرفی می‌شود؛ سنتی که بی‌توجهی به آن، هزینه‌های سنگینی برای جوامع انسانی به همراه داشته است.

تمایز دیگر روایت قرآنی از حضرت مریم، جهانی بودن الگوی اوست. قرآن او را نه فقط برای زنان، بلکه برای «الذین آمنوا» مثال می‌زند. این تعبیر، مرزهای جنسیتی را کنار می‌زند و پیام روشنی دارد: عفت، ایمان، اطاعت و کرامت انسانی، ارزش‌هایی مشترک برای همه انسان‌هاست. شاید به همین دلیل است که نام هیچ زنی در قرآن به اندازه حضرت مریم تکرار نشده و یک سوره کامل به نام او نازل شده است.

در نهایت، یادآوری این نکته ضروری است که قرآن، همواره از پاکان دفاع می‌کند. هنگامی که تهمت، حیثیت حضرت مریم را نشانه رفت، خداوند خود به میدان آمد و با تأکید دوباره بر پاکدامنی او، حقیقت را آشکار کرد.

این پیام، فراتر از یک واقعه تاریخی است: جامعه‌ای که بر مدار عفاف و ایمان حرکت کند، هرچند در مقطعی آماج تهمت و فشار شود، اما در منطق وحی تنها نخواهد ماند.

بازخوانی جایگاه حضرت مریم (س) در قرآن، در واقع بازخوانی یک نقشه راه است که نشان می‌دهد کرامت انسان از کجا آغاز می‌شود و به کجا می‌انجامد. شاید امروز، بیش از هر زمان دیگری، نیازمند فهم دوباره همین مسیر باشیم.