6 تغییر در حمل و نقل 2026؛ از رونق خودروهای برقی تا حمل بار خودران

به گزارش خبرنگار مهر؛ بخش حمل‌ونقل در نخستین روزهای سال 2026 وارد فازی شده است که می‌توان آن را «تغییر پلتفرم» نامید. این تحول بنیادین، شامل حرکت از صنعت خودرو و لجستیک به یک اکوسیستم داده‌محور با نقش‌آفرینی نرم‌افزار، هوش مصنوعی و اتصال شبکه‌ای، به عنوان موتور اصلی، می‌شود. طی سال‌های اخیر برقی‌سازی، خودکارسازی و هوشمندسازی زیرساخت‌ها با سرعت بالا پیش رفته و اکنون جهان در نقطه‌ای قرار دارد که فناوری‌های آزمایشی به‌تدریج از مرحله پایلوت به مرحله استقرار نزدیک می‌شوند. این گذار فقط یک جهش تکنولوژیک نیست؛ بلکه بازتعریف منطق حکمرانی، ایمنی، کسب‌وکار و حتی تجربه روزمره سفر محسوب می‌شود.

آنچه سال 2026 را متمایز می‌کند، هم‌زمانی چند موج گسترده، شامل گسترش رانندگی خودران در مقیاس جهانی، ورود «عامل‌های هوش مصنوعی» به مدیریت حمل‌ونقل عمومی، شکل‌گیری کریدورهای باربری خودران، آغاز عصر تحرک هوایی پیشرفته با «eVTOL» و پهپادهای حامل مسافر، تبدیل خودرو به «پلتفرم اتصال و تجارت» و توسعه باتری‌های جامد در خودروهای برقی می‌شود. مهر در این نوشتار کوتاه، شش روند کلیدی فناورانه این بخش را با نگاه سیاستی و صنعتی مرور می‌کند.

رانندگی خودران از آزمایش به مقیاس

روند نخست، عبور تدریجی خودروهای خودران از مرزهای محدود آزمایشی به حضور گسترده‌تر در جاده‌ها و شهرها محسوب می‌شود. گزارش‌ها نشان می‌دهند که خودروهای خودران تاکنون بیش از 150 میلیون مایل در جاده‌های ایالات متحده پیموده‌اند و خدمات روبوتاکسی در نقاطی از چین و امارات فعال شده است. همین نشانه‌ها تصویری از «واقعیت یافتن» خودروهای خودران و عبور تدریجی این فناوری از فاز آزمایشگاهی ارائه می‌دهد.

هم‌زمان، حرکت قانون‌گذاری نیز در جریان است. در همین راستا، کشورهایی چون آلمان و ژاپن قوانینی را تصویب کرده‌اند که سطوح بالاتری از خودران بودن حمل‌ونقل را امکان‌پذیر می‌کند و انتظار می‌رود بریتانیا نیز به این مسیر بپیوندد. با این حال، چالش اصلی 12 ماه آینده، دیگر اثبات اصل فناوری نیست؛ مسئله این است که بتوان آن را به شکل ایمن، قابل اتکا و مقرون‌به‌صرفه در مقیاس بزرگ پیاده‌سازی کرد.

از منظر راهبردی، معیار موفقیت در سال 2026 «تعداد خودروها» نیست، بلکه بلوغ زنجیره عملیات، شامل استانداردهای ایمنی، سازوکار پاسخ‌گویی در رخدادها، قابلیت پایش لحظه‌ای و هم‌زیستی با انسان در محیط واقعی محسوب می‌شود. اگر این لایه‌ها شکل نگیرد، حتی بهترین الگوریتم‌ها هم در بازار عمومی شکست می‌خورند.

عامل‌های هوش مصنوعی در حمل‌ونقل عمومی

دومین روند، ورود عامل‌های هوش مصنوعی به هسته عملیات حمل‌ونقل عمومی است. داده‌های انتشار یافته بر این نکته تاکید دارند که عامل‌ها نسبت به چت‌بات‌ها یک جهش نسلی محسوب می‌شوند. آن‌ها می‌توانند کارهای چندمرحله‌ای انجام دهند و با سامانه‌های بیرونی مانند زمان‌بندی‌ها، نقاط تماس خدمات مشتری و زیرساخت شهر هوشمند تعامل کنند.

کارکردهای عملی این عامل‌ها در سال 2026 می‌تواند شامل کاهش تأخیر با مسیردهی مجدد، تنظیم پویا و هوشمند کرایه‌ها، پاسخ‌گویی به درخواست‌های شهروندان و پیش‌بینی نیازهای نگهداری پیشگیرانه تجهیزات باشد. پیامد این روند، یک «مدل عملیاتی تطبیقی» است که بهره‌وری را بالا می‌برد و ردپای زیست‌محیطی را کاهش می‌دهد.

با این حال، این تحول یک ریسک ساختاری نیز در بر دارد؛ اگر عامل‌ها به سیستم‌های حساس شهری دسترسی پیدا کنند، موضوعاتی مانند امنیت، کنترل دسترسی، حسابرسی تصمیم‌ها و مسئولیت‌پذیری در برابر خطا، به اولویت نخست تبدیل می‌شوند. در سال 2026، سازمان‌های حمل‌ونقل موفق آن‌هایی خواهند بود که هم‌زمان با استفاده از عامل‌ها، چارچوب‌های حاکمیت داده و پاسخ‌گویی عملیاتی را نیز مستقر کنند.

کریدورهای باربری خودران و بازتعریف لجستیک

در ادامه، سومین روند، شکل‌گیری کریدورهای خودران برای حمل بار است که چیزی شبیه «راهروهای هوشمند» بین بنادر و مناطق فعالیت اقتصادی محسوب می‌شوند. بر اساس برآوردهای صورت گرفته، یک ناوگان خودران قرار است به زودی عملیات آزمایشی خود را در بزرگراه بین‌ایالتی «I-35» آمریکا، در مسیر لاردو تا دالاس آغاز کند و برنامه‌هایی برای ورود کامیون‌های خودران به جاده‌های اتحادیه اروپا و چین نیز در حال پیشرفت است.

به عقیده کارشناسان، منطق اقتصادی این موج روشن است. کمبود رانندگان کامیون‌های سنگین در جهان، به یک گلوگاه مزمن در زنجیره تأمین تبدیل شده و جذب نیروی انسانی با رشد تقاضای حمل بار هم‌گام نشده است. توسعه سامانه‌های حمل و نقل خوردان، در چنین شرایطی از «گزینه جذاب» به «ضرورت عملیاتی» نزدیک می‌شود.

متخصصان بر این باورند که سال 2026 بیش از آنکه سال فراگیر شدن کامیون‌های بی‌راننده باشد، سال طراحی و آزمون کریدورهای امن، یعنی مسیریابی، پایگاه‌های پشتیبانی، نقاط کنترل و هماهنگی با پلیس راه و امداد و استانداردهای تبادل داده میان بازیگران است. اگر کریدورهای نمونه با موفقیت اجرا شوند، بازی لجستیک جهانی وارد فاز جدیدی می‌شود که در آن مزیت رقابتی بیشتر به «زیرساخت و داده» وابسته است و به تعداد ناوگان محدود نمی‌شود.

توسعه «eVTOL» و پهپادهای خودران: آغاز تحرک هوایی پیشرفته

چهارمین روند، آغاز به کار گسترده «eVTOL» و پهپادهای خودران تحویل کالا و حتی حمل مسافر به صورت هوایی است. گزارش‌های منتشر شده به دو نشانه در تأیید این ادعا کلیدی اشاره می‌کنند:

• برنامه «Joby Aviation» برای راه‌اندازی سرویس تاکسی هوایی مبتنی بر پهپاد در امارات
• ساخت هاب‌های پرواز سبک و خودکار

همچنین در کشور چین نیز شرکت «EHang» مجوز نهایی برای ارائه خدمات تجاری حمل مسافر با پهپاد را دریافت کرده و بنا دارد از اوایل سال 2026 توسعه خدمات خود به خاورمیانه و اروپا را دنبال کند. اگر این مسیر عملیاتی شود، با آغاز یک عصر جدید در تحرک هوایی پیشرفته روبه‌رو خواهیم بود.

با این همه، بزرگ‌ترین مانع «eVTOL» نه فناوری پرواز، بلکه «پذیرش و حکمرانی شهری»، شامل ایمنی، مدیریت ترافیک هوایی شهری، استانداردهای پرواز و زیرساخت فرود و نشست است. به عقیده کارشناسان، 2026 سالی است که باید ثابت شود این فناوری می‌تواند از نمایش فناوری به یک سرویس پایدار شهری تبدیل شود.

اتصال «V2X» و تبدیل خودرو به پلتفرم تجارت

پنجمین روند، تبدیل خودرو از یک وسیله به یک پلتفرم شبکه‌ای و تجاری است. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، خودروهای شخصی و تجاری با توان جمع‌آوری داده و محاسبات قدرتمند، به بسترهایی برای اتصال پیشرفته و تجارت تبدیل می‌شوند, این روند پرداخت خودکار پارکینگ، عوارض جاده‌ای و شارژ و همچنین ارائه داده‌های ناشناس درباره ترافیک، شرایط محیطی و الگوهای استفاده برای بازیگرانی مانند ارائه‌دهندگان زیرساخت، بیمه‌گران و تبلیغ‌دهندگان را شامل می‌شود.

همچنین نقش شبکه‌های 5G و ماهواره‌ای در این میان کلیدی است و حتی به نمونه‌هایی مانند امید شرکت بی‌ام‌و برای تقویت اتصال و ایجاد جریان‌های درآمدی جدید از طریق «بازار داده سیار» اشاره شده است. بر همین اساس می‌توان نتیجه گرفت که با باز شدن جریان‌های داده، باید قواعد مالکیت داده، ناشناس‌سازی، رضایت‌گیری و سازوکارهای کسب‌درآمد شفاف شود. در غیر این صورت، مزیت اقتصادی «V2X» به سرعت با بحران اعتماد عمومی مواجه خواهد شد.

جهش باتری‌های حالت‌جامد و آینده خودروهای برقی

ششمین روند، توسعه گسترده باتری‌های جامد و نیمه جامد است؛ نوعی جدید از فناوری که وعده می‌دهد چگالی انرژی بالاتر، ایمنی بیشتر و کاهش مشکل افت عملکرد سلول‌ها را به همراه آورد. متخصصان مدعی هستند که باتری حالت‌جامد انرژی بیشتری در هر کیلوگرم ذخیره می‌کند و پایدارتر است، بنابراین خودروهای برقی می‌توانند سبک‌تر و امن‌تر از گذشته شوند.

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، شرکت‌های مرسدس و استلانتیس قصد دارند در سال 2026 خودروهای مجهز به باتری حالت‌جامد را رونمایی کنند و شرکت «MG» نیز تولید انبوه یک خودرو با طراحی نیمه جامد را در چین از اواخر 2025 آغاز کرده است. هرچند تولید فراگیر باتری‌های مذکور ممکن است تا حدود پنج سال زمان ببرد، اما سال 2026 برای آزمون‌های میدانی و نمونه‌های اولیه، سال تعیین‌کننده‌ای خواهد بود. اگر برد و دوام بهتر شود و دغدغه شارژ کاهش یابد، نرخ پذیرش عمومی بالا می‌رود و سرمایه‌گذاری در زیرساخت شارژ خودروهای برقی نیز الگوی جدیدی پیدا می‌کند.

2026، سال داوری «مقیاس‌پذیری»

در نهایت، مرور و بررسی روندهای مذکور در کنار یکدیگر نشان می‌دهد که حمل‌ونقل در سال 2026 به سمت شبکه‌های یکپارچه و هوشمند حرکت می‌کند؛ شبکه‌هایی که جاده، آسمان، ناوگان عمومی و لجستیک را در یک اکوسیستم داده‌محور به هم متصل می‌کنند. اما در نهایت، برنده‌های این رقابت کسانی نیستند که صرفاً فناوری پیشرفته‌تری دارند؛ برنده‌ها آن‌هایی هستند که می‌توانند فناوری را در مقیاس بالا، با هزینه معقول، ایمنی قابل سنجش و اعتماد عمومی پایدار مستقر کنند.

به بیان دیگر، 2026 سالی است که در آن «فناوری‌های آزمایشگاهی» باید به «عملیات واقعی» تبدیل شوند. اگر عامل‌های هوش مصنوعی بتوانند تاخیرها را کاهش دهند، کریدورهای باربری خودران بتوانند بدون رخدادهای پرهزینه پایدار بمانند، «eVTOL» ها بتوانند در شهرها جایگاه قانونی و عملیاتی پیدا کنند و باتری‌های جدید بتوانند وعده‌های خود را در میدان عمل ثابت کنند، آنگاه نقشه حمل‌ونقل جهانی وارد فصل تازه‌ای می‌شود. فصلی که در آن، ارزش افزوده اصلی دیگر در موتور و بدنه نیست و در داده، اتصال، الگوریتم و حکمرانی هوشمند رقم می‌خورد.