از ادعا تا واقعیت؛ حاشیههای جنجالی کم آبی در سیستان و بلوچستان
زاهدان- ایرنا - کمبود آب در سیستان و بلوچستان مشکلی دیرینه است اما این روزها با انتشار فیلمی از نماینده مردم چابهار در فضای مجازی این مشکل وارد حاشیه هایی پر سر و صدا و تکان دهنده شد که تعجب افکار عمومی و مسئولان را در پی داشت.
به گزارش ایرنا کمبود آب در سیستان و بلوچستان مشکلی دیرینه است که در چند ماه اخیر در کنار خبر غرق شدن چند کودک و یا آسیب دیدن آنان توسط تمساح بسیار پررنگ تر از گذشته شد و مورد توجه رسانه های مختلف قرار گرفت اما از روز سه شنبه با انتشار فیلمی از نماینده مردم چابهار در فضای مجازی این مشکل وارد حاشیه هایی پر سر و صدا و تکان دهنده شد که تعجب افکار عمومی و مسئولان و عکس العمل فعالان فضای مجازی و برخی اقوام و طوایف را در پی داشت. معین الدین سعیدی نماینده مردم چابهار در مجلس شورای اسلامی در فیلم ادعایی مبنی بر تن فروشی و خودکشی یکزن بدلیل عدم توانایی تامین آب آشامیدنی برای فرزندانش را مطرح می کند. پس از انتشار این فیلم و همزمان با ترند شدن آن در شبکه های اجتماعی این موضوع به صورت جدی از سوی مسوولان و نهادهای مرتبط بررسی می شود تا اینکه معاون سیاسی وزیر کشور به صورت رسمی و در گفت و گو با ایرنا عنوان می کند تاکنون چنین ادعایی اثبات نشده و هیچ گونه سند و یا حتی خبری در طول چند سال گذشته مبنی بر تایید این ادعا موجود نیست. جمال عرف در این باره اظهار داشت: با توجه به اهمیت و حساسیت بسیار بالای موضوع و انعکاس گسترده آن و سوء استفاده رسانه های معاند، بلافاصله دستور رسیدگی و راستی آزمایی ادعا به مسوولان این استان داده شد. وی ادامه داد: فرمانداران، بخشداران و دهیاران شهرستانهای چابهار، کنارک، نیکشهر، قصرقند و دشتیاری با همکاری و ورود دستگاههای امنیتی، انتظامی و اطلاعاتی و نیز مراکز پزشک قانونی بصورت دقیق این موضوع را مورد بررسی قرار دادهاند که در نتیجه این بررسیها هیچ گونه سند و یا حتی خبری در طول چند سال گذشته مبنی بر تایید این ادعا موجود نیست.
نماینده مردم چابهار باید پاسخگوی افکار عمومی باشد
معاون سیاسی وزیر کشور اظهار داشت: از طرف مسولان استان سیستان و بلوچستان نیز به این نماینده ابلاغ شده که اگر سندی مبنی بر اثبات ادعای خود دارد، ارایه کند. عرف افزود: بدون شک اگر موضوع مورد ادعا اثبات شود، بدون مسامحه با مسببین آن برخورد خواهد شد و در جهت جبران، نیز اقدامات لازم انجام می شود. وی با بیان اینکه حفظ حرمت و شأن مردم بویژه مردم غیرتمند بلوچ که در طول تاریخ با رشادت و از خودگذشتگیهای بی نظیر خود از ناموس و وطن خود دفاع کردهاند، یکامر واجب و ضروری است؛ خاطر نشان کرد: در صورت عدم اثبات ادعا، این نماینده باید پاسخگوی مردم استان، افکار عمومی و مراجع قانونی باشد. این موضوع از سوی افکار عمومی نیز بی پاسخ نماند و حتی قوم بلوچ سیستان و بلوچستان نیز این نماینده را در فضای مجازی مورد عتاب قرار داده و گفتند سعیدی عزت قوم بلوچ را زیر سئوال برده و باید از مردم عذر خواهی کند. اما با این حال صورت مسئله اصلی یعنی مشکل کم آبی و عدم دسترسی بخشی از جمعیت سیستان و بلوچستان در جای خود باقی است که باید بدون تشنج آفرینی در جامعه و به صورت منطقی و کارشناسی حل شود. بر اساس گزارش وزارت نیرو در دولت یازدهم و دوازدهم هر سال 10 درصد از بودجه کل کشور در حوزه آب روستایی به استان سیستان و بلوچستان اختصاص یافته است که از این حیث سیستان و بلوچستان در کشور رتبه اول را به خود اختصاص داده است. به عنوان مثال در سال 98 مبلغ 230 میلیارد تومان معادل 10.6 درصد بودجه کل کشور و در سال 99 نیز 156 میلیارد تومان (96 میلیارد تومان صندوق و 60 میلیارد تومان بودجه عمومی) معادل 10 درصد کشور به این استان تعلق گرفته است. این در حالی است که از کل اعتبارات این استان بیش از 50 درصد آن مربوط به طرح های آبرسانی حوزه انتخابیه معین الدین سعیدی است.
احمد علی موهبتی استاندار سیستان و بلوچستان در نشست خبری با اصحاب رسانه گفته بود که در گذشته مردم برخی مناطق جنوب استان از هوتک استفاده می کردند اما اکنون به عنوان استاندار اعلام می کنم امروز کسی از هوتکها آب نمیخورد، از 261 روستا 185 روستا آب آشامیدنی بهداشتی دارند و بقیه نیز با تانکر آبرسانی می شود تا آخر امسال بیشتر روستاهای پایین دست سد پیشین از آب مطلوب بهره مند خواهد شد.
مدیرعامل آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان در گفت و گو با خبرنگار ایرنا ضمن رد ادعای نماینده مردم چابهار اظهار داشت: با بررسی های انجام شده و پرس و جو از مسئولان و مردم محلی در شهرستان چابهار و دشتیاری همگی اذعان داشته که اولین بار است این موضوع را می شنوند و آن را به شدت تکذیب کردند همچنین هیچ نهاد نظامی، انتظامی و یا امنیتی صحت این گفتار را تایید نکرده است. علیرضا قاسمی درباره وضع موجود آبرسانی به روستاهای سیستان و بلوچستان افزود: از مجموع 5 هزار و 594 روستای دارای سکنه استان با جمعیت 1.4 میلیون نفر تعداد 836 روستا با جمعیتی حدود 320 هزار نفر معادل 22 درصد جمعیت روستایی استان در روستاهای شهرستانهای چابهار، کنارک، دشتیاری، قصرقند و بخش مرکزی شهرستان نیکشهر (حوزه انتخابیه معین الدین سعیدی) ساکن هستند. وی بابیان اینکه از سال 1394 تاکنون، اقدامات زیربنایی مهمی در آبرسانی به جمعیت روستایی استان انجام شده است، تصریح کرد: در قالب طرح ملی "آبرسانی به تک روستاها و تکمیل مجتمع های آبرسانی اولویت دار روستایی" با تحت پوشش قرار گرفتن 2 هزار و 194 روستای این استان با جمعیت 753 هزار نفر معادل 56.3 درصد جمعیت روستایی استان، هزار و 599 روستای بالای20 خانوار و 595 روستای زیر20 خانوار تحت پوشش این طرح قرار گرفته اند. مدیرعامل آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان ادامه داد: بر این اساس از سال 1393 تا پایان سال 1398 اعتباری به مبلغ 6050 میلیارد ریال جهت تامین آب شرب روستایی استان تخصیص یافته است که از این حیث بالاترین میزان تخصیص اعتبار در سطح کشور بوده است. قاسمی خاطر نشان کرد: در مجموع کل اعتبارات اختصاص یافته ملی و استانی در بازه زمانی فوق الذکر در حدود 11000 میلیارد ریال بوده است. وی تصریح کرد: به طور متوسط هر ساله معادل 10 درصد از اعتبارات کل کشور در بحث آبرسانی روستایی به سیستان و بلوچستان تعلق گرفته است که از این حیث سیستان و بلوچستان در کشور رتبه اول را به خود اختصاص داده است. وی ادامه داد: به عنوان مثال در سال 98 مبلغ 230 میلیارد تومان معادل 10.6 درصد بودجه کل کشور و در سال 99 نیز 156 میلیارد تومان (96 میلیارد تومان صندوق و 60 میلیارد تومان بودجه عمومی) معادل 10 درصد کشور به این استان تعلق گرفته است. این در حالی است که از کل اعتبارات این استان بیش از 50 درصد آن مربوط به طرح های آبرسانی حوزه انتخابیه این نماینده محترم است. مدیرعامل آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان همچنین درخصوص اقدامات انجام شده در زمینه برنامه تامین آب حوزه جنوب این استان اظهار داشت: پروژه های آبرسانی روستایی بزرگ و مهمی در شهرستان های چابهار، دشتیاری، کنارک، قصرقند و نیکشهر مشتمل بر 598 روستا با جمعیت 246 هزار نفر که اغلب فاقد شبکه آب شرب و بهداشتی بوده یا تأسیسات و منابع آبی آنها بطور کامل از بین رفته اند در دست اجرا قرار گرفته است. قاسمی تصریح کرد: این پروژه ها شامل مجتمع 261 روستایی تلنگ، پلان و پیرسهراب (زیر مجموعه سد زیردان)، مجتمع 213 روستایی زیرمجموعه سد پیشین، مجتمع 55 روستایی زیر مجموعه سد کهیر، مجتمع 28 روستایی بندینی شهرستان کنارک، مجتمع 23 روستایی حمیری شهرستان قصرقند و مجتمع 18 روستایی خیرآباد بخش مرکزی نیکشهر است. وی ادامه داد: بر اساس اقدامات انجام شده از محل اعتبارات طرح ملی تا پایان سال 1398، آبرسانی به 185 روستای فاقد شبکه با جمعیت 45 هزار نفر در قالب مجتمع تلنگ، پلان و پیرسهراب از منابع آبی پایدار سد زیردان و با استفاده از سیستم پکیج تصفیه آب در مدار بهره برداری قرار گرفته است و جهت ضد عفونی نمودن آب احداث سامانه الکترولیز نمک طعام در حال اجرا است. وی خاطر نشان کرد: در شرایط فعلی آب با پودر پرکلرین گند زدایی می شود و همچنین آبرسانی به 28 روستای مجتمع بندینی کنارک نیز با جمعیت 7 هزار نفر صورت پذیرفته است. قاسمی اظهار داشت: تا پایان سال 1398 مبلغ 335 میلیارد تومان در این پروژه ها هزینه شده و جهت تکمیل آن ها 920 میلیارد تومان دیگر مورد نیاز است.
برنامه ریزی برای تامین آب پایدار 173 روستا تا پایان سال 99 مدیرعامل آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان ادامه داد: در سالجاری از محل اعتبارات متمرکز ملی برای استان سیستان و بلوچستان، مبلغ 156 میلیارد تومان مصوب وابلاغ شده که با تخصیص کامل اعتبارات، برنامه تامین آب پایدار 173 روستا با جمعیت 53 هزار نفر در کل استان تا پایان سال مالی 99 در دستور کار شرکت آب و فاضلاب استان سیستان و بلوچستان قرارگرفت. قاسمی خاطر نشان کرد: جهت توسعه آبرسانی به روستاهای استان تفاهمنامه ای در مرحله بررسی و ابلاغ است که با اجرایی شدن آن میزان اعتبارات استان به 1150 میلیارد تومان افزایش یافته و با این اعتبار تعداد 608 روستای فاقد شبکه آبرسانی با جمعیت حدود 200 هزار نفر دارای آب پایدار شده و 300 روستای دارای تنش آبی با جمعیت حدود 50 هزار نفر ارتقا کیفی و کمی خواهند یافت و شاخص بهره مندی استان از 68 درصد تا پایان سال مالی 1400 به حدود 80 درصد ارتقا خواهد یافت که جهش بی نظیری را در پی خواهد داشت و عملا به شاخص متوسط کشور خواهد رسید.
آبرسانی سیار به 41 درصد روستاهای چابهار و دشتیاری مدیرعامل آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان اظهار داشت: از مجموع 430 روستای شهرستانهای چابهار و دشتیاری حدود 41 درصد روستاها به صورت سیار آبرسانی می شوند. قاسمی افزود: براساس آمار و ارقام شاخص بهره مندی جمعیت روستایی از نعمت آب شرب سالم و بهداشتی در شهرستانهای چابهار و دشتیاری 48.8 درصد، شهرستان کنارک 78.4 درصد، شهرستان نیکشهر 64.2 و شهرستان قصرقند 51.9 درصد است که براساس برنامه
ریزی های بعمل آمده و با اتمام پروژه های در دست اجرا تا پایان دولت دوازدهم شاخص های فوق افزایش خواهد یافت.
هیچ کس از هوتک آب نمی خورد مدیرعامل آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان درباره موضوع استفاده مشترک انسان و دام از آب هوتک ها در این استان نیز اظهار داشت: در جنوب استان سیستان وبلوچستان و عمدتا در مناطقی که خاک منطقه از نفوذ پذیری کمی برخوردار است یکسری گودالهایی وجود دارد به نام هوتگ یا هوتک که گودال مصنوعی و یا طبیعی نسبتا بزرگی است که آب حاصل از بارندگیها در آن هدایت و جمعآوری شده و در طول سال به مصارف حیوانات اهلی، وحشی وکشاورزی میرسد. قاسمی افزود: این گودال که در زبان بلوچی در منطقه بلوچستان به هوتگ مشهور است، سامانه ای سنتی برای مهار، کنترل و بهره برداری از سیلاب است. وی ادامه داد: ساخت هوتگ در منطقه دشتیاری و چابهار با توجه به وضعیت آب و هوایی منطقه از زمانهای بسیار دور مرسوم بوده و گودالهای حفر شده با اشکال هندسی دایره، مستطیل، مربع و به عمق بیش از 5، 10، 20 متر و حتی بیشتر است که در زمینی با بافت ریزدانه (رسی و سیلتی) توسط بومیان منطقه ساخته شده و اطراف آن دیواره خاکی با ارتفاع حدود یک تا 2 متر ایجاد میشود و مالکیت هوتک ها شخصی است. مدیرعامل آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان تصریح کرد: با توجه به سیلاب های گذشته محل زیست گاندوها از پایین دست سد پیشین جابجا شده و در منطقه دشتیاری به داخل هوتک ها راه پیدا کرده اند. وی ادامه داد: این جانور در زمان عادی به هیچ وجه مهاجم نیست ولی در فصل تخم گذاری مهاجم بوده و در صورت نزدیک شدن به آن به شخص حمله می کند که مواردی از آن کودکانی بوده اند مورد حمله گاندو قرار گرفته اند. قاسمی گفت: براساس اظهارات آقای سعیدی که مردم از این آب برای آشامیدن استفاده می کنند، باید گفت به استناد اظهارات استاندار، فرمانداران و بخشداران مناطق مذکور در استان از آب هوتک به هیچ عنوان برای شرب استفاده نمی شود و جهت مصارف شرب این روستاها آبرسانی سیار در منطقه به صورت مرتب انجام می گیرد. وی تصریح کرد: این آبرسانی سالانه بالغ بر 30 میلیارد تومان هزینه در بر داشته است. همچنین در روستاهایی که دارای تاسیسات آب هستند هوتک ها هنوز وجود داشته و از آن برای کشاورزی و دامپروری استفاده می شود و موردی هم که در اظهارات نماینده مردم چابهار اعلام شد، سن کودکان 3 تا 5 سال بوده که بر اثر سهل انگاری خانواده به کنار آب رفته و دچار غرق شدگی شده اند. وی تاکید کرد: از آب هوتک ها به هیچ عنوان جهت شرب استفاده نمی شود و یکی از دلایل آن گزارشات 5 ساله اخیر مراکز بهداشتی مبنی بر عدم شیوع بیماری های واگیر مانند التور، وبا و... در منطقه است که مستقیما از آب آلوده منتقل می شود.
ادعای آبرسانی هر 7 روز یکبار به چابهار نادرست است مدیر عامل آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان در پاسخ به ادعای نماینده مردم چابهار مبنی بر اینکه در حوزه انتخابیه وی هر 7 روز یک بار آبرسانی انجام می شود، اظهار داشت: سهم آبی شهر چابهار با جمعیتی حدود 120 هزار نفر از آب شیرین کن چابهار کنارک (26 هزار مترمکعب در شبانه روز) معادل 300 لیتر در ثانیه است. قاسمی افزود: ظرفیت آب شیرین کن چابهار - کنارک قبل از دولت تدبیر و امید 15 هزار متر مکعب در شبانه روز بوده که در حال حاضر ظرفیت آن به 37 هزار و 500 متر مکعب در شبانه روز افزایش یافته و این در حالی است که نیاز آبی با احتساب نیاز مناطق مسکونی منطقه آزاد حدود 450 لیتر در ثانیه بوده و در حال حاضر آب به صورت جیره بندی 24 ساعته در دو پهنه شمالی و جنوبی این شهر توزیع می شود. وی افزود: دلیل عمده جیره بندی آب و عدم امکان خارج شدن از وضعیت موجود مخازن ذخیره زمینی با حجم حدود 10 تا 15 مترمکعب در تمامی منازل مسکونی شهر است که به محض آبدار شدن شبکه در هر روز مردم اقدام به ذخیره آب در مخازن و استفاده آن در زمان قطع آب در روز بعد می کنند و این بدان معناست که بیش از نیاز مصرف برداشت آب از شبکه انجام می شود که با توجه به جنس مخازن که عمدتا بلوکی سیمانی می باشد میزان پرت آب بدلیل تغییر و نفوذ آب از دیواره و کف به زمین بسیار بالا است در صورتی که اگر این مخازن وجود نداشت با مدیریت مصرف حتی می توان شهر چابهار را از شرایط جیره بندی خارج کرد بنابراین ادعای اینکه هر 7 روز یکبار شهر آبدار می شود کاملا نادرست است. مدیرعامل آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان تصریح کرد: جهت افزایش ظرفیت تولید، پروژه آبرسانی از سد زیردان از ظرفیت انتقال هزار و 200 لیتر در ثانیه که تخصیص آب شرب سد زیردان 18.8 میلیون متر مکعب در سال برابر 8 درصد ظرفیت سد است و با اولویت اجرایی حدفاصل سایت آب شیرین کن چابهار و کنارک تا شهر چابهار با هدف افزایش ظرفیت انتقال از سایت مذکور در حال انجام است و در ادامه از سه راهی کهیر در مسیر سد اقدام خواهد شد. وی گفت: امید است با تزریق مالی مناسب به پروژه مذکور بتوانیم آب شهر چابهار را در شرایط پایدار و مناسبی قرارد دهیم و همچنین مطالعات مدیریت مصرف با بهره گیری از سرمایه گذار بخش خصوصی با هدف کاهش هدر رفت آب به صورت خرید تضمینی صورت پذیرفته است. قاسمی ادامه داد: خوشبختانه در شهرهای کنارک، زرآباد، نگور، قصرقند و نیکشهر آب شرب بدون بحث جیره بندی و بطور کامل بصورت شبانه روزی از طریق شبکه توزیع در اختیار مردم قرار می گیرد.
مدیرعامل آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان درپاسخ به اظهار نظر نماینده چابهار درباره وضعیت فاضلاب این شهرستان نیز گفت: از 5 طرح ایجاد تاسیسات فاضلاب با در نظر داشت شرایط بافت زمین شناسی و عدم جذب کاهش خطرات زیست محیطی 2 طرح در شهر چابهار و کنارک در دستور کار شرکت آب و فاضلاب قراردارد که بترتیب در شهر چابهار با 60 درصد پیشرفت فیزیکی و درصد بهره مندی 17 درصد پیشرفت در حال انجام است و با تا کنون 475 میلیارد ریال هزینه شده که برای اتمام طرح 1000 میلیارد ریال مورد نیاز است. وی افزود: با اجرای دو پروژه شامل اجرای ایستگاه پمپاژ و خط انتقال تا پایان سال 99 درصد بهره مندی تا حدود 40 درصد خواهد رسید و در شهر کنارک با 53 درصد پیشرفت فیزیکی و درصد بهره مندی به14 درصد می رسد. وی افزود: در این زمینه تاکنون 252 میلیارد ریال هزینه شده که برای اتمام طرح 700 میلیارد ریال مورد نیاز است که با اجرای دو پروژه شامل خطوط اصلی و ساخت پکیج تصفیه فاضلاب درصد بهره مندی تا پایان سال مالی به 40 درصد خواهد رسید.
*س_برچسبها_س*