راهکار شکستن انحصار بازار نهاده دامی؛ از تنوع‌بخشی تا سهمیه‌بندی

قائم‌مقام اسبق وزارت جهاد کشاورزی، گفت: تنوع‌بخشی مبادی ورودی و واردکنندگان نهاده دامی، موجب شکستن انحصار فعالیت گروه‌های خاص در این بازار کالای اساسی می‌شود.

به گزارش خبرنگار مهر، امسال شاهد آشفتگی زیادی در بازار نهاده‌های دامی بودیم. کمبود نهاده و افزایش قیمت‌ها سبب شد تا بخشی از دام‌های مولد، راهی کشتارگاه‌ها شوند و نیز تغذیه نامناسب دام‌ها موجب شد تا با ورود سویه جدید تب برفکی (SAT1) تلفات زیادی در این بخش به ویژه در دو استان تهران و اصفهان به ثبت برسد.

در بودجه دولت بخش اعظمی از ارز 28.500 تومان برای واردات نهاده دامی هزینه می‌شد که به دلیل انباشت مطالبات سال قبل، اعتبار این بخش در قانون بودجه 1404 صرف پرداخت مطالبات معوق شد؛ به طوری که وزیر جهاد کشاورزی سه شنبه 6 آبان ماه در پاسخ به سوالات نمایندگان خانه ملت برای بحران ایجاد شده در بازار نهاده دامی اعلام کرد، مطالبات امسال با توجه به معوقات سال‌های قبل تامین‌کنندگان نهاده‌های دامی کشور به رقم 6 میلیارد دلار رسیده است.

نهاده دامی پاشنه آشیل تأمین پروتئین بازار کالاهای اساسی از گوشت مرغ و گوشت قرمز تا تخم‌مرغ شده است که نیاز به مدیریت دارد. در دولت چهاردهم قرار بود با شکستن انحصار، بخشی از واردات نهاده‌های دامی از سوی برخی نهاده‌های دولتی انجام شود. این برنامه به دلیل عدم تجربه کافی محقق نشد و از سوی دیگر، در حالی که سهم بخش خصوصی کاهش یافت، ارز مورد نیاز تأمین نشد. این امر فروش پشت فاکتوری را افزایش داد و بازارگاه محلی برای جولان سوداگران بازار نهاده دامی شد.

دلال‌ها که از خلأ مدیریت در هر بازار به نفع خود بهره برداری می‌کنند در نیمه دوم فریاد اعتراض دامداران را درآورند که دام‌ها از گرسنگی در حال خوردن یکدیگر هستند.

اگر چه وزارت جهاد کشاورزی در دولت چهاردهم به دنبال شکستن انحصار و مدیریت بهتر بازار نهاده‌های دامی بود اما چون برنامه‌ای منسجم نداشت و معاونت توسعه بازرگانی پیشین وزارتخانه نسبت به این بازار، آگاهی لازم را نداشت، ثبت سفارش‌ها را محدود کرد و موجب آشفتگی بیشتر این بازار شدند.

علیرضا پیمان‌پاک، قائم‌مقام اسبق وزارت جهاد کشاورزی در خصوص اقدامات انجام شده در دولت سیزدهم برای شکستن انحصار و مدیریت در بازار نهاده‌های دامی به خبرنگار مهر، گفت: در دولت سیزدهم ابتدا مبادی ورودی نهاده‌های دامی را متعدد و متنوع کردیم؛ ضمن اینکه در کنار تنوع مبادی ورودی، تعداد واردکنندگان هم افزایش پیدا کرد و تنوع در واردکنندگان محقق شد.

وی افزود: از دیگر اقدامات وزارت جهاد کشاورزی در دولت سیزدهم برای شکستن انحصار در بازار نهاده دامی، تهاتر نفت با کالاهای اساسی بود.

قائم‌مقام اسبق وزارت جهاد کشاورزی در ادامه به نهاده‌های جایگزین اشاره کرد و گفت: سعی کردیم نهاده‌های جایگزین را برای کالاهای مرسوم تعریف کنیم؛ به عنوان مثال، در برخی مقاطع کنجاله آفتابگردان جایگزین کنجاله سویا شد یا گندم دامی به جای ذرت دامی وارد شد.

پیمان‌پاک با بیان اینکه سهمیه بندی حد انحصاری برای واردکنندگان مشخص کرد، ادامه داد: ثبت سفارش‌ها نرم افزاری شد که با پیاده سازی آن حد انحصاری برای واردکنندگان گذاشته شد. با اعمال سهمیه بندی، تعداد واردکنندگان با سقف واردات محدود، افزایش یافت.

وی اضافه کرد: سهمیه واردکنندگان بزرگ کمتر و سهم واردکنندگان متوسط بیشتر شد. سهمیه حدود 13 شرکت واردکننده متوسط تقویت شده و به 4 تا 5 درصد افزایش یافت؛ ضمن اینکه تعداد واردکنندگان خرد از 100 به 200 واردکننده رسید.

قائم‌مقام وزارت جهاد کشاورزی اظهار کرد: این امر منجر به ایجاد فضای رقابتی و شکسته شدن انحصار شد. به عنوان نمونه، سهم گروه‌های خاص از کل نهاده که 35 درصد بود به زیر 20 درصد کاهش یافت.

پیمان‌پاک با بیان اینکه این فرایند و تنوع‌بخشی ایجاد شده باید در دولت چهاردهم ادامه می‌یافت، عنوان کرد: طرح مذکور به فراموشی سپرده شد و انحصارها دوباره شکل گرفت و سهم برخی گروه‌ها مجدد افزایش پیدا کرد. این امر به نوعی موجب آشفتگی بازار نهاده دامی در سال جاری شد.

وی در پایان یادآور شد: اقدامات انجام شده رضایت تولیدکنندگان، واردکنندگان و تشکل‌ها را تأمین کرده بود و پیشنهاد می‌شود برای مدیریت این بازار و شکستن انحصار گروه‌های خاص فعال در این بازار، تنوع بخشی شده و سهمیه بندی شفاف وجود داشته باشد.