رد پای «سازمان منافقین خلق» در پروژههای رسانهای پویان مقدسی / اقدام هماهنگ سلبریتیها علیه ایران با طراحی در آلبانی و اتریش + عکس
از تصویرسازی با هوش مصنوعی تا بازنشر هماهنگ سلبریتیها، نام پویان مقدسی بهعنوان یک مرجع رسانهای مطرح شد؛ مسیری که به ادعاهایی درباره پیوند او با مجاهدین خلق انجامید.
سرویس فرهنگ و هنر مشرق - در روزهای نخست تجمعات بازار تهران، فردی که گزارش فرماندهی نیروی انتظامی استان تهران او را از «اغتشاشگران» خواند، در مقابل نیروهای امنیتی روی زمین نشست. تصویر این لحظه، پس از مدت کوتاهی، در قالب یک استوری هماهنگ، در صفحات تعداد زیادی از سلبریتیها و چهرههای سرشناس سینما بازنشر شد.
پویان مقدسی، شاعر و نویسنده، با استفاده از هوش مصنوعی این عکس را بازسازی و آن را به همراه شعری کوتاه در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرد.
این عکس که برای نخستین بار با هوش مصنوعی ساخته شد در صفحه پویان مقدسی منتشر شد و سلبریتیهای داخل و خارج به صورت هماهنگ آن را منتشر کردند. منتشر شده در صفحات در تیناپاکروان / امین شعرباف / تورج اصلانی این عکس که برای نخستین بار با هوش مصنوعی ساخته شد در صفحه پویان مقدسی منتشر شد و سلبریتیهای داخل و خارج به صورت هماهنگ آن را منتشر کردند. منتشر شده در صفحات محمد شایسته / پیمان معادی / پریناز ایزدیاربررسی فعالیتهای فرهنگی و رسانهای پویان مقدسی، شائبههایی درباره پروژه چهرهسازی و ارتباطات سیاسی پنهان ایجاد کرده است؛ ارتباطاتی که برخی آن را به سازمان مجاهدین خلق نسبت میدهند. صفحه پویان مقدسی و عکس بازسازی شدهی او، خود به منبعی برای انتشار گستردهی سلبریتیها تبدیل شد. این تصویر که با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده با بازنشر سلبریتیها تبدیل به نماد شورشهای 1404 شد.
پویان مقدسی کیست؟
پویان مقدسی متولد 29 خرداد 1361 در تهران است. او مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته تربیت بدنی و علوم ورزشی از دانشگاه تربیت معلم (خوارزمی) اخذ کرده است. با این حال، فعالیت حرفهای او در عرصه ادبیات و شعر، پس از گذراندن دورههای فیلمنامهنویسی و داستاننویسی در مؤسسه فرهنگیهنری کارنامه، تحت نظارت و آموزش ناصر تقوایی، آغاز شد.
چگونه یک شاعر کممخاطب به مرجع شورشها تبدیل شد؟ این گزارش با مرور اسناد و روایتها، ادعاهای مربوط به نقش پویان مقدسی و نسبت احتمالی او با مجاهدین خلق را بررسی میکند. مقدسی در سالهای نخست فعالیت ادبی، عمدتاً به سرودن شعر و نویسندگی پرداخت. اشعار و نوشتههای او در پایگاهها و شبکههای ادبی مختلفی از جمله «تریبون زمانه» منتشر شدهاند. مضامین انسانی در آثار او نقشی برجسته دارند؛ اشعاری همچون «پنجره»، «صورتهای سرخ»، «مرگ نیبُر» و «پراکندگی» که بازتابدهندهی تأملاتی در باب، درد، تنهایی و مرگ هستند.
پویان مقدسی مجموعهداستانی با عنوان «بزرگراه شلوغ دلشوره» و مجموعهشعری به نام «کاش میتوانستم انار بدهم» منتشر کرده است. او که متولد سال 1361 است، با انتشار کتاب «تابستان 65» به یک نقطهعطف مهم در زندگی حرفهای و شخصی خود رسید؛ کتابی که به دستاویزی برای مهاجرت او از ایران تبدیل شد.
انتشار این اثر به «انتشارات اچانداس مدیا» (H&S Media) سپرده شد. آنچه موجب شد این کتاب توسط ناشری با مشخصات مبهم و پشتیبانی مالی نامتعارف منتشر شود، محتوای انتقادی آن نسبت به روایت رسمی دفاع مقدس و پرداختن به جنبههای تلخ جنگ است.
همزمان با اوجگیری اعتراضات، محتوای پویان مقدسی ناگهان فراگیر شد؛ پدیدهای که پرسشهایی درباره منبع پشتیبانی، شبکه انتشار و ادعای ارتباط با مجاهدین خلق برانگیخته است. در مورد این انتشارات، اطلاعات دقیق و شفافی در دسترس نیست. گفته میشود در سال 2003 توسط «فاطمه واشقانی فراهانی» تأسیس شده و پس از استعفای او، مدیریت آن به فردی با نام مستعار «حسین ستاره» سپرده شده است. حامیان مالی این مجموعه همچنان ناشناس باقی ماندهاند. با این حال، فعالیت آن عمدتاً متمرکز بر انتشار آثاری است که امکان چاپ در ایران را ندارند و مشمول نویسندگانی میشود که از مخالفان حاکمیت هستند.
این انتشارات تاکنون حدود 460 عنوان کتاب را برای مخاطب ایرانی، در قالب دیجیتال و فیزیکی، از طریق پلتفرمهای جهانی عرضه کرده است. «اچانداس مدیا: از حدود سال 2011، نشر کتاب الکترونیک فارسی در خارج از ایران را گسترش داده و نقش قابل توجهی در انتشار کتابهای فارسی خارج از ساختار رسمی نشر ایران ایفا کرده است.
بحث دربارهی هویت مرموز «حسین ستاره» و نبودِ تصویر مشخصی از او در فضای مجازی، این پرسش را تقویت میکند که چگونه انتشاراتی مانند «اچانداس مدیا» (H&S Media) میتواند به صورت رایگان در حوزهی نشر فعالیت کند؟
این موضوع، شائبههایی را دربارهی امکان پشتیبانی مالی نهادهای خاص با بودجههای غیرشفاف که گفته میشود اغلب از سوی نهادهایی مانند اتحادیه اروپا تأمین میگردد به وجود آورده است. بر پایهی این گمانهزنیها، چنین حمایتهایی زمینهساز فعالیتِ درگاههایی از این دست هستند و افرادی که به شبکهی این انتشارات متصل میشوند، ممکن است با هدف استفاده در فعالیتهای دیگر فراتر از صرفِ نشر برگزیده شوند.
در همین حال، رسانههایی مانند «بیبیسی فارسی» که خود اغلب به عنوان یکرسانه معارض شناخته میشوند، در وبسایت خود گزارشهای متعددی دربارهی گردانندگان این مجموعه منتشر کردهاند.
از نشر خارجنشین تا همایشهای بینالمللی، مسیر حرفهای پویان مقدسی با ابهاماتی همراه است؛ ابهاماتی که نام سازمان مجاهدین خلق را به این پرونده رسانهای گره زدهاند.مقدسی چگونه اوج گرفت؟
با این حال، آثار اولیه مقدسی او عموماً در زمرهی کارهای تجربهمحور و کمترشناختهشده قرار میگیرند؛ از جمله ارسال ترانه به خوانندگانی چون احمدرضا نبیزاده و گروههای کمآوازهای مانند «سر پلاس». این قبیل فعالیتها نتوانستند جایگاه شاخصی برای او در عرصهی فرهنگی ایجاد کنند.
مقدسی حتی پس از انتشار مجموعهآثارش از طریق انتشاراتی خاص، چهرهای شناختهشده در ادبیات ایران نبود و بیشتر با فعالیتهای رسانهای و نوشتههای مرتبط با اعتراضات آبان 1398، در قالب یک وبلاگنویس منتقد شناخته میشد تا به عنوان یک شاعر یا نویسندهی صرف. با این حال، انتشار کتاب «تابستان 65» و همراهی آن با فعالیتهای رسانهای ضدحاکمیت، به تدریج برشناختهشدن او تأثیر گذاشت؛ امری که برخی آن را محصول یک «پروژهی چهرهسازی» میدانند.
پس از اعتراضات آبان 1398، مقدسی با انتشار اشعاری که از سوی برخی منتقدان، «سطحی» ارزیابی شده، در سال 1401 کوشید تا حضوری پررنگتر در فضای مجازی ایجاد کند. این فعالیتها همزمان با اقامت او در کمپهای مهاجرتی و در نهایت دریافت اقامت اتریش همراه شد. وی هماکنون به عنوان معلم ورزش در آن کشور روزگار میگذراند.
پویان مقدسی در زمان حضور در بیبیسی فارسی تنها با انتشار یک مجموعه داستان - یک مجموعه شعر کوچک و یک رمان منتشر کرده بود. رمانی که از بمب پیمان معادی کپی شده است.پرسشهایی که در این میان مطرح میشوند این است: چگونه نویسندهای با انتشار تنها یک مجموعه داستان، یک کتاب شعر و یک رمان («تابستان 65») توانسته به اقامت و شغل در کشوری مانند اتریش دست یابد؟ و چگونه شبکهای مانند بیبیسی فارسی با چنین سابقهی محدود ادبی، از او به عنوان کارشناس دعوت میکند؟
برخی تحلیلها حاکی از آن است که پروژهی معرفی و برجستهسازی این نویسنده، از طریق انتشاراتی با هویت مبهم (اچانداس مدیا) و مدیریت مرموزی به نام «حسین ستاره» طراحی و اجرا شده و شبکههایی مشخص، پخش و پایش آن را برعهده گرفتهاند. با این حال، علیرغم تمام این تلاشها، صفحات مجازی او در اینستاگرام از آمار بازدید چشمگیری برخوردار نیست.
فعالیتهای سیاسی ضد تبلیغی مقدسی برای شناخته شدنخودفروشی سیاسی به اسم هنر شعر و ترانه
«بیهنری» در آثار پویان مقدسی از نگاه برخی منتقدان، به فقدان ارزش زیباشناختی و عمق ادبی در نوشتهها و اشعارش اشاره دارد. این نقد، کیفیت هنری آثار او از ترانههای نخستین تا انتشارات متأخرش را زیر سؤال میبرد.
تعداد لایکها و کامنتهای بسیار اندک صفحه اینستاگرام پویان مقدسیبه عبارت دیگر، دربارهی مقدسی همچون بسیاری از چهرههای ادبی درگیر با موضوعات سیاسی و اجتماعی دو دیدگاه موازی و گاه متعارض وجود دارد: او در یک سطح با معیارهای مثلا هنری سطح نازل مثل اشعار نو نازل محتواسازی میکند و با اینکه تابلوی یک چهره ادبی را در دست گرفته اما آنچه فعالیتهای او را در فضای مجازی مورد توجه قرار میدهد، واکنشهای سیاسی معارض است.
تعداد لایکها و کامنتهای بسیار اندک صفحه اینستاگرام پویان مقدسی در دوره شورش «زن، زندگی، آزادی»پویان مقدسی در اشعار و یادداشتهای خود عمدتاً به توصیف و تحلیلش شورشهای در ایران میپردازد. محوریت نوشتههای او بر بازنمایی شورشیان، یادبود کشتهشدگان و بازگویی روایتهای مرتبط با آنها متمرکز است.
برخلاف نویسندگانی که رویکردی جامعهشناختی و تحلیلی صرف دارند، مقدسی ادبیات را به ابزاری برای بیان موضع سیاسی تبدیل کرده است. آثار او از ظرافتهای هنری و پیچیدگیهای ادبی معمول در شعر فاصله دارد و بیشتر در قالب بیان مستقیم مسائل سیاسی و اجتماعی ارائه میشود. از جمله موارد مطرح در آثارش میتوان به این موارد اشاره کرد:
- سرایش اشعاری با زبان استعاری که به توصیف مستقیم شورشیان و شورشهای سالهای اخیر میپردازد - اشارههای صریح به نامها و رویدادهای نمادین، همچون نوید افکاری و خانوادهاش.
تعداد لایکها و کامنتهای بسیار اندک صفحه اینستاگرام پویان مقدسی در دوره شورش «زن، زندگی، آزادی»در مجموع، میتوان گفت که مقدسی با این رویکرد، اشعار نازل خود را به رسانهای برای بیان اعتراض و طرح مسائل اجتماعی تبدیل کرده و همین امر سبب شده تا بهعنوان یک بلاگر سیاسی شناخته شود.
اشعار به همراه تصویر سازی با هوش مصنوعیموج سازی با اشعار سطحی و عکس سازی با هوش مصنوعی
با این حال، میزان تعامل مخاطبان با اشعار او در فضای مجازی در مقایسه با چهرههای پرطرفدار اغلب محدود است و گسترش ناگهانی برخی از محتوای او مانند تصویرسازیهای مبتنی بر هوش مصنوعی در زمانهای حساس همچون اعتراضات 1404 میتواند حاکی از پشتیبانی شبکههای سازمانیافته باشد. این تصاویر که با استقبال برخی سلبریتیها روبرو شده، سوالاتی درباره منبع انتشار و اهداف پشت آن ایجاد کرده است.
اشعار به همراه تصویر سازی با هوش مصنوعیبررسی پستهای پیشین مقدسی درباره هنرمندان داخلی نیز نشان میدهد که او گاه از قلم خود برای نقد تند و صریح افرادی استفاده کرده که به باور او به ساختار حاکمیت نزدیک هستند. اوبرای ایجاد فضای بازدارندگی در میان سلبریتیها استفاده میکند تا در مواقع بحرانی، برخی از آنها با بازنشر آثارش همراهی کنند. به عنوان مثال او منتقد سیاسی سریال «تاسیان» است و بارها با ادبیات بسیار تندی این مجموعه حکومتی قلمداد کرده است اما یکی از افرادی که استوری اخیر و مشهور مقدسی را بازتاب داده است، تینا پاکروان کارگردان این مجموعه است.
استفاده مکرر از هوش مصنوعی برای تولید محتوای تصویری در بستر رویدادهای اجتماعی، از دیگر ویژگیهای فعالیت مقدسی است که پیشتر نیز در جریان اعتراضات 1401 دیده شده بود و نمونههای از آنان در این گزارش مندرج شده است.
اما یکی از نقاط مبهم در فعالیتهای پویان مقدسی، اتصالات و پشتیبانان سیاسی احتمالی اوست. این پرسش مطرح است که چه نهادها یا جریانهایی از تولید روایتهای تاریخی او درباره دهه شصت حمایت میکنند. همچنین، علاقهمندی آشکار او در پرداختن به موضوع اعدام اعضای سازمان تروریستی مجاهدین خلق، سوءظنهایی را برانگیخته است.
بر اساس برخی اسناد و گزارشها، ادعا شده که مقدسی همکاری نزدیکی با شبکههای انتشاراتی و فرهنگی مرتبط با این سازمان داشته است. گفته میشود او در همایشهای منافقین در کشورهایی مانند فرانسه و اتریش حضور داشته و به دفعات به آلبانی - که پایگاه اصلی سازمان است - سفر کرده است. با این حال، او این ارتباطات را عموماً پنهان نگه داشته و خود را نویسندهای مستقل معرفی میکند.
نقش پررنگ او در نگارش، ترجمه و انتشار نسخههای فارسی و انگلیسی کتابی که به پاکسازی چهره این سازمان متهم شده، از دیگر مواردی است که به این ابهامات دامن میزند. کتابی که هزینه گزافی از سوی سازمان مجاهدین خلق آن شد تا نسخه انگلیسی آن در آمریکا به صورت گسترده منتشر شود و در نسخه فارسی کتاب «پویان مقدسی» به دبیر این پروژه معرفی شده است.
حال این پرسش را میتوان از سلبریتیها مطرح کرد، چرا برای پوشش اعتراضات 1404 صفحه رفرنس و مرجع آنان، صفحه یکی از اعضای کادر سازمان تروریستی مجاهدین خلق است که در دهه شصت شمسی 17200 نفر را در تهران به جرم داشتن ریش اعدام خیابانی کرده و در میان شمار کشته شدگان یک سیک اهل هندوستان هم وجود دارد.
