مونسان اخیر تشنگی زمین را بر طرف نکرد
با وجود رخداد پدیده بارشی مونسان که از انتهای نخستین ماه تابستان امسال، پهنه گستردهای از مناطق مختلف ایران را در بر گرفت و در پارهای از استانهای کشور به جاری شدن سیلاب و ایجاد خسارتهای جانی و مالی فراوانی منجر شد، اما این سیلابهای تندگذر زمین تشنه را سیراب نکرد.
گرچه همزمان با آغاز فصل تابستان و گرمتر شدن دمای هوای کشور از میزان بارشها بهشدت کاسته شده است اما هفتههای اخیر پدیده مونسان باعث بارشهای منجر به سیل در برخی حوضههای آبریز شده است.
درست در واپسین روز تیرماه گرم تابستان امسال و پیش از آنکه پدیده مونسان تأثیر حداکثری خود را به نمایش گذارد، حجم بارندگیهای کشور به میزان 164 میلیمتر به ثبت رسیده بود و انتظار میرفت با تداوم این شرایط، یکی از کمبارشترین سالهای اخیر را شاهد باشیم اما بارش 11.5 میلیمتری در دوهفته نخست مردادماه امسال، وضعیت بارندگیها را تا حدودی بهبود بخشید اگرچه هنوز تا دستیابی به سطح میانگین بارشهای درازمدت کشور فاصله زیادی وجود دارد، بهویژه آنکه با خروج تدریجی پدیده مونسان از قلمرو سرزمینی، نباید از گشادهدستی آسمان و نزول بارشهای اثرگذار تا پایان سال آبی پیش رو انتظار زیادی داشت.
با این حال گزارش اخیر موسسه تحقیقات آب وزارت نیرو بیانگر آن است که هفته منتهی به 28 مردادماه حوضههای 6 گانه اصلی آبریز کشور روند بارشهای متفاوتی را تجربه خواهند کرد.
برایناساس هفته آینده بالاترین میزان بارش در حالی در حوضه آبریز مرزی شرق با بیشینه 140 میلیمتر و متوسط محدوده 23 میلیمتری رخ خواهد داد که این حوضه در هفته منتهی به 21 مرداد تنها یک میلیمتر بارش داشت.
مقام دوم پربارشترین حوضههای آبریز اصلی در هفته منتهی به 28 مردادماه متعلق به حوضه آبریز خلیجفارس و دریای عمان خواهد بود بهگونهای که بیشینه بارش آن 134 میلیمتر با متوسط محدوده 2 میلیمتر خواهد بود.
وضعیت حوضه آبریز اصلی فلات مرکزی در هفته منتهی به 28 مرداد بیشینه بارش 67 میلیمتری و متوسط محدوده 1 میلیمتری را خواهد داشت.
حوضه آبریز دریای خزر هم در هفته منتهی به 28 مردادماه بیشینه بارش 3 میلیمتری و متوسط محدوده صفر میلیمتری را به خود میبیند.
حوضه اصلی آبریز قره قوم و دریاچه ارومیه هم در هفته منتهی به 28 مردادماه هیچ میزان بارش نخواهند داشت.
همچنین، از مجموع 30 حوضه آبریز درجه 2 در 19 حوضه قطرهای باران نخواهند داشت.
در این میان، استان تهران نیز که با تأثیرپذیری از پدیده مونسان، شاهد بارشهای 31 میلیمتری در دوهفته نخست مردادماه امسال بود، در حالی خود را آماده ورود به سال آبی جدید میکند که در فاصله کمتر از 45 روز مانده به ابتدای پاییز 1401، کمتر از 70 درصد بارندگیهای سالانه خود را در سال آبی جاری تجربه کرده است.
باتوجهبه اینکه میزان بارشهای استان تهران بر اساس میانگین درازمدت سالانه 294 میلیمتر به ثبت رسیده، اما در 320 روز سپری شده از سال آبی 1401 - 1400 فقط 201 میلیمتر بارندگی در این استان رخداده که این میزان حتی 34 میلیمتر کمتر از سال آبی گذشته است که به نوبه خود سال کمبارشی محسوب میشد.
کلانشهر تهران در مقایسه با استان تهران وضعیت نامناسبتری را به لحاظ میزان بارندگیها در سال آبی جاری پشت سر گذاشته بهگونهای که حجم بارندگیهای این شهر بزرگ از 422 میلیمتر متوسط درازمدت به 280 میلیمتر رسیده است که کاهش 140 میلیمتری (یکسوم بارش سالانه) را نشان میدهد.
اگرچه تا نیمه تابستان جاری با برنامهریزی و اقدامهای صورتگرفته در کنار همراهی و همکاری شهروندان، توزیع مستمر آب آشامیدنی باکیفیت بدون وقفه ادامه داشته و امید میرود این روند تا پایان فصل گرما نیز همچنان تداوم داشته باشد، اما باتوجهبه افزایش متوسط 1.2 درجهای دمای هوای کشور و 0.7 درجهای کلانشهر تهران در سال آبی جاری در کنار کاهش ورودی آب مخازن سدهای کشور و پیشبینی پاییز کمبارش پیشرو، نیاز است روند برنامهریزیها و همکاریهای جمعی در جهت مدیریت مصرف آب تقویت و مراقبت از منابع آبی موجود بهعنوان یک الزام و خواست همگانی لحاظ شود و در یککلام، مدیریت تقاضا مهمترین و اثربخشترین راهکار کوتاهمدت برای مدیریت منابع محدود آبی است.