پیشنهاد تازه برای همکاری هستهای ایران، عربستان و امارات
وزیر انرژی سابق آمریکا قرار است طرحی برای همکاری سه کشور در زمینه چرخه سوخت هستهای و کاهش خطر اشاعه ارائه کند.
فرارو- ارنست مونیز، وزیر انرژی سابق آمریکا و از چهرههای کلیدی در مذاکرات توافق هستهای سال 2015، معتقد است مسیر دستیابی به یک توافق جدید با ایران پس از خروج آمریکا از برجام و تشدید درگیریها بسیار دشوارتر شده است.
به گزارش فرارو به نقل از فایننشال تایمز، مونیز گفت توافق هستهای سال 2015 با اعمال محدودیتهای سختگیرانه بر فعالیتهای هستهای ایران و ایجاد سازوکارهای نظارتی، برنامه هستهای تهران را محدود کرده بود. او مدعی شد اگر آن چارچوب همچنان برقرار بود، جنگ امسال رخ نمیداد.
به گفته مونیز، یکی از اصلیترین موانع برای ازسرگیری مذاکرات، از بین رفتن اعتماد میان دو طرف است. او با اشاره به شرایط کنونی گفت ایران در این درگیری از «مزیت زمین خودی» برخوردار است و وضعیت آمریکا را با تجربه این کشور در جنگهای ویتنام و افغانستان مقایسه کرد.
مونیز همچنین گفت پس از فروپاشی اعتماد، بازگرداندن سازوکارهایی مانند بازرسی و راستیآزمایی بسیار دشوار خواهد بود.
وزیر انرژی سابق آمریکا همچنین مدعی شد ایران با تولید میزان کافی اورانیوم با غنای بالا برای ساخت چند بمب در صورت تصمیمگیری، از یک «خط قرمز» عبور کرده است. او این وضعیت را با حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران در سال 2025 مرتبط دانست.(این در حالی است که مسئولان در ایران بارها این اظهارات را رد کرده و تاکید داشتهاند که ایران هرگز به سوی ساخت سلاح هستهای حرکت نکرده است.)
مونیز معتقد است در شرایط کنونی، دستیابی به توافقی که صرفا بر برنامه هستهای ایران تمرکز داشته باشد، احتمالا دوام نخواهد آورد و به همین دلیل، ایجاد یک چارچوب گستردهتر در سطح منطقه میتواند واقعبینانهتر باشد.
او قرار است اواخر ماه جاری میلادی پیشنهادی را برای شکلدهی به دوره جدیدی از همکاری هستهای در خاورمیانه ارائه کند. این طرح قرار است ایران، عربستان سعودی و امارات متحده عربی را در یک چرخه مشترک سوخت هستهای و در قالب یک ساختار شرکتی قرار دهد.
به گفته مونیز، چنین مدلی میتواند خطر اشاعه هستهای را کاهش دهد؛ چرا که به هر یک از کشورها اجازه نمیدهد به تنهایی کنترل کامل زنجیره تأمین سوخت هستهای را در اختیار داشته باشند.
او همچنین این طرح را راهکاری برای پاسخ به نگرانیها درباره توافق اخیر آمریکا و عربستان در زمینه همکاری هستهای غیرنظامی میداند. منتقدان معتقدند این توافق از استانداردهای مستقل و سختگیرانه راستیآزمایی که در توافق هستهای 2015 با ایران وجود داشت، برخوردار نیست.
مونیز تأکید کرده است که صرف تعهد یک کشور به غنیسازی نکردن اورانیوم، بدون وجود سازوکار مستقل برای راستیآزمایی، از منظر سیاست منع اشاعه هستهای عملا معنای چندانی ندارد.