احتمال جنگ مجدد وجود دارد / زمان آن میتواند بعد از انتخابات میاندورهای آمریکا باشد
کارشناس مسائل بین الملل گفت: «اگر آمریکا بتواند برنامه هستهای ایران را آنطور که دوست دارد تغییر بدهد، اگر توان دفاعی ایران آنطوری که دوست دارد تغییر بدهد، این میشود پیروزی؛ وگرنه اینکه تنگه هرمز باز شود و ترامپ بگوید من پیروز شدم را دنیا قبول نمیکند.»
امیرعلی ابوالفتح، کارشناس مسائل بینالملل، در گفتوگویی با اشاره به مذاکرات ایران و عمان و شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز گفت: «به هر حال، مسئولان تصمیم گرفتهاند و موضعی را اعلام کردهاند، ولی بعید میدانم آمریکا بپذیرد؛ چون بعضی از شروطی که عنوان شده، در حقیقت بیشتر برای پذیرفته نشدن است. مثلاً دریافت خسارات جنگی یا برداشته شدن تحریمها، در حالی که آمریکاییها برداشته شدن تحریمها را منوط کردهاند به اینکه ایران برنامه هستهایاش را کنار بگذارد و به ادعای خودشان به سلاح اتمی دست پیدا نکند و در ازای آن، گفتند تحریمها را برمیدارند، ولی برداشته شدن تحریمها منوط به بازگشایی تنگه هرمز را خیلی بعید میدانم.»
وی ادامه داد: «برخی از شروط ایران که الان مطرح شده، در همان تفاهمنامه ایران و آمریکا هم وجود دارد؛ مانند اینکه اگر ایران تنگه هرمز را باز کند، محاصره دریایی برداشته میشود، ولی بعضی از موارد آن حتی در تفاهمنامه هم نیامده است. پرداخت خسارات جنگی مطرح نشده است. من یادم نمیآید آمریکاییها اصولاً عادت داشته باشند به کسی خسارت جنگی پرداخت کنند. بنابراین، شروط برای آنها شروط بسیار سختی است.»
احتمال جنگ مجدد وجود دارد؛ زمان آن میتواند بعد از انتخابات میاندورهای آمریکا باشد
این کارشناس مسائل بینالملل درباره احتمال حمله مجدد از سوی آمریکا در صورت عدم بازگشایی تنگه هرمز بعد از توافق ایران و عمان گفت: «حالا اینکه اگر تنگه هرمز باز نشود، آیا حمله کنند یا نکنند، یک مقدار هنوز جای تردید دارد. حداقل در مورد زمان آن شاید بشود گفت که تحققش، به قول معروف، دیر و زود دارد و سوختوسوز ندارد. به نظر میرسد اگر شرایط به همین شکل ادامهدار باشد، جنگ پُرشِدت بعدی، از راه میرسد.»
ابوالفتح افزود: «اما سؤال این است که چه زمانی خواهد بود؛ قبل از انتخابات میاندورهای آمریکا یا بعد از انتخابات میاندورهای آمریکا؟ حدس من این است که اگر بخواهد اتفاقی بیفتد، جنگ پُرشِدت، مثل جنگ 12 روزه و 40 روزه، احتمالاً برای بعد از انتخابات است. چراکه دیگر ترامپ خیالش راحت شده؛ یا در انتخابات پیروز شده یا در انتخابات شکست خورده است. به هر حال، هر چه که باشد، جنگ با ایران روی آرای رأیدهندگان آمریکایی اثر ندارد. حداقل تا یک سال بعد از آن که رقابتهای انتخابات ریاستجمهوری شروع میشود، فرصتی هست که ترامپ یک بار دیگر شانس خودش را امتحان کند تا از طریق جنگ بتواند به اهدافش برسد.»
وی ادامه داد: «البته باز هم این احتمال وجود دارد که حتی قبل از انتخابات هم یک دور جنگ کمشدت یا نسبتاً پُرشِدت، مثل آن 12 روزی که جنوب ایران را بمباران میکردند و ایران هم به پایگاه آمریکا حمله میکرد، اتفاق بیفتد.»
کمبود مهمات ضدموشکی آمریکا میتواند مانع ورود دوباره اسرائیل به جنگ با ایران شود
ابوالفتح درباره سفر فرمانده سنتکام به اسرائیل و احتمال برنامهریزی برای حمله به ایران از سوی آمریکا و اسرائیل گفت: «سفر فرمانده سنتکام به اسرائیل یک سفر روتین است؛ یعنی چیز خیلی عجیب و غریبی نیست. حالا بعضی وقتها اخبارش رسانهای نمیشود یا رسانهای میشود و مورد توجه قرار نمیگیرد. بعضی وقتها آن را برجسته میکنند و به آن ضریب رسانهای میدهند، مثل الان؛ چون حساسیت خیلی بالاست، دیگر با دقت بررسی میشود که فرمانده سنتکام کجا رفته و با چه کسی دیدار کرده است.»
این کارشناس مسائل بینالملل گفت: «نمیدانم واقعاً اگر آمریکاییها بخواهند حمله کنند، مانند جنگ 12 روزه و جنگ 40 روزه، یک عملیات مشترک باشد. البته در جنگ 12 روزه، اسرائیل ابتدا شروع کرد و بعداً آمریکا به آن پیوست. در جنگ 40 روزه، هر دو با هم حملات را از 9 اسفند شروع کردند. در جنگ 12 روزهای که در تیرماه بود، اسرائیلیها وارد نشدند. نمیدانم حالا در دور بعدی اسرائیل وارد میشود یا خیر. یک مقدار این موضوع بستگی به آرایش جنگی و آمادگی دفاعی آمریکا و اسرائیل دارد.»
وی افزود: «اینطور که میگویند، بحثی از اقلام تسلیحاتی آمریکا مطرح است که دچار کمبود شده و باید برای آن یک راهکاری پیدا کنند. اگر اسرائیل بخواهد وارد جنگ با ایران شود، حتماً مورد حمله شدید موشکی قرار میگیرد. باید سامانههای دفاعی موشکی اسرائیل آماده باشند؛ یا خودش تأمین کند یا توسط آمریکا تأمین شود.»
ابوالفتح تصریح کرد: «اگر گزارشهایی که رسانههای آمریکایی درباره کمبود گلولههای رهگیری ضدموشکی آمریکا منتشر میکنند درست باشد، شاید اسرائیل وارد جنگ نشود؛ مثل آن 10، 12 روزی که در تیرماه بود و اسرائیل مستقیماً حضور نداشت و ایران هم حملاتی به اسرائیل انجام نمیداد. ولی اگر این کمبودها رفع شود و احساس کنند که اسرائیل در برابر موشکهای ایران از دفاع قابل قبولی برخوردار میشود، ممکن است دوباره اسرائیل به همراه آمریکا به ایران حمله کند.»
بازگشایی هرمز لزوما برای ترامپ به معنای پیروزی نیست
وی درباره گزارش والاستریت ژورنال مبنی بر اینکه بازگشایی هرمز میتواند برای واشنگتن به نقطه خروج از جنگ تبدیل شود، حتی با وجود باقی ماندن پرونده هستهای گفت: «ترامپ که در این مدت 20 تا 30 بار اعلام پیروزی کرده است؛ هفتهای یک بار اعلام میکند "پیروز شدیم". مهم نیست که ترامپ اعلام پیروزی کند یا نه؛ این حرف باید باورپذیر باشد. حالا فرض کنید که مثلاً تنگه هرمز هم باز شود و ترامپ اعلام پیروزی کند، دنیا نمیپذیرد؛ چون اصلاً این جنگ برای باز شدن تنگه هرمز شروع نشده بود. قبل از جنگ، تنگه باز بود. حالا باز شدن آن که پیروزی نیست.»
این کارشناس مسائل بینالملل تصریح کرد: «اگر آمریکا بتواند برنامه هستهای ایران را آنطور که دوست دارد تغییر بدهد، اگر توان دفاعی ایران آنطوری که دوست دارد تغییر بدهد، این میشود پیروزی؛ وگرنه اینکه تنگه هرمز باز شود و ترامپ بگوید من پیروز شدم را دنیا قبول نمیکند، افکار عمومی آمریکا قبول نمیکند، رقبا و دشمنان داخلی ترامپ هم قبول نمیکنند و حتماً از این موضوع به عنوان یک نقطه ضعف استفاده میکنند.»
وی گفت: «حالا ترامپ هرچه میخواهد بگوید، دیپلماتها باید کار خودشان را انجام دهند، سیاستمداران کار خودشان را انجام دهند، نظامیها هم باید کار خودشان را انجام دهند. اینکه بگویند مثلاً ما تنگه را باز کنیم و ترامپ بگوید پیروز شدیم و دیگر همه بروند خانههایشان و کسی مراقبت نکند، درست نیست. بنابراین، هر اتفاقی که بخواهد بیفتد، آمادگی دفاعی کشور باید لحاظ شود و در مورد آن اقداماتی باید انجام شود که صلح برقرار شود؛ چه تفاهمنامه امضا شود، چه امضا نشود، بحث دفاعی کشور تعطیلبردار نیست.»
حتی وقتی میگوییم مذاکره نمیکنیم، در حال مذاکره هستیم
ابوالفتح درباره اینکه آیا احتمال بازگشت به میز مذاکره و تفاهمنامه اسلامآباد وجود دارد، گفت: «من معتقدم که ما همچنان در حال مذاکره هستیم. یعنی حتی وقتی میگوییم مذاکره نمیکنیم هم مذاکره میکنیم. حالا مستقیم انجام نمیدهیم، غیرمستقیم پیامها رد و بدل میشود؛ مانند سفری که وزیر کشور پاکستان به تهران داشت. طرفین دارند همدیگر را میسنجند و زورآزمایی میکنند؛ حتی با جنگ. یعنی اصلاً جنگ انجام میشود که به توافق برسند. کسی نمیخواهد تا ابد بخواهد بجنگد. میجنگند که به یک تفاهم و توافق بهتر برسند.»
وی افزود: «حتماً ایران تلاش دارد که تفاهمنامه محقق شود، امضای بالاترین مقام اجرایی کشور که مورد تأیید کلیت نظام بوده، پای این توافق است و ایران هم اصرار دارد که، چون آمریکاییها تعهدات خود را نقض کردهاند، تنگه هرمز بسته شده و حالا باید تعهداتشان را اجرا کنند. یکی، دو شرط اضافه هم به آن لحاظ شده و تفاهمنامه باید اجرا شود.»
ابوالفتح ادامه داد: «حالا بخشی از آن هم بحثهای هستهای است که آن به آینده موکول میشود، ولی ایران هم به دنبال توافق است؛ توافقی که از نظر ایران عادلانه و برد - برد باشد و منافع ایران هم در نظر گرفته شود. اگر این اتفاق بیفتد، کسی با توافق خوب مخالف نیست؛ همه با توافق بد مخالف هستند. توافق بد، بد است. اگر توافق خوب حاصل شود، کسی با آن مخالف نیست. ولی رسیدن به آن نقطه در حال حاضر خیلی چشمانداز روشنی ندارد.»
پیمان مکه بیشتر جنبه سیاسی دارد؛ بعید است ترکیه و پاکستان برای دفاع از عربستان وارد جنگ شوند
این کارشناس مسائل بینالملل درباره پیمان مکه گفت: «قطعاً این یک تفاهم صرفاً روی کاغذ نیست و جنبههای عملی هم دارد، اما نه به آن اندازه که خیلی به آن پرداخته میشود. چون ترکیه که عضو ناتو است، اصلاً نیازی به چتر حمایتی یا کمک دفاعی عربستان و پاکستان ندارد. پاکستان که میگوید من اتمی هستم، نیازی ندارم. عربستان هم زیر چتر حمایتی ایالات متحده آمریکا است که بزرگترین ارتش جهان را دارد. حالا اگر آمریکا نتواند با این عرض و طول و عده و عُده نظامی که دارد از عربستان حمایت کند، ترکیه و پاکستان چگونه میتوانند از عربستان حمایت کنند؟»
ابوالفتح گفت: «ضمن اینکه الان ترکیه به این پیمان دفاعی پیوسته است. قبل از جنگ 40 روزه، پاکستان و عربستان هم توافق دفاع متقابل داشتند؛ ایران به پایگاههای آمریکا در خاک عربستان حمله کرد و پاکستان در این بخش اصلاً فعال نشد. یعنی اولاً ایران نپذیرفت که به عربستان حمله کرده و گفت به پایگاه آمریکاییها حمله کرده است. حتی اگر هم میخواستند این موضوع را مطرح کنند، پاکستانیها ورود نکردند.»
وی ادامه داد: «بنابراین، در یک درگیری احتمالی آتی، بعید به نظر میرسد که اگر مثلاً به عربستان حمله شود، ترکیه بخواهد وارد جنگ شود یا پاکستان بخواهد وارد جنگ شود. همین الان انصارالله به پایگاه یا پالایشگاه آرامکو در خاک عربستان حمله کرده است. حالا ترکیه میخواهد به یمن لشکرکشی کند یا پاکستان میخواهد به حوثیها حمله کند؟ بعید میدانم.»
این کارشناس مسائل بینالملل گفت: «این پیمان بیشتر جنبه سیاسی دارد؛ یعنی حمایت سیاسی از عربستان و دلگرمی دادن به عربستان. اینکه حالا مثلاً اگر روزی لازم شد، ارتشهای سه کشور بخواهند به یک کشوری که به عربستان حمله کرده، حمله کنند، حمایت آمریکا خیلی قویتر از آن چیزی است که ترکیه و پاکستان بخواهند به آن چیزی که الان عربستان از آن برخوردار میشود، اضافه کنند.»