کرونا عیاری برای توسعه ایران

عصر ایران؛ سجادبهزادی - کشور ما سالهاست که می خواهد از بحران های مختلف سیاسی، اجتماعی واقتصادی عبور کند تا به توسعه برسد. ناگهان کرونا از راه رسید و شد "قوز بالا قوز."کسانی که از ظرفیت ها وچالش های کشور برای رسیدن به توسعه، آگاهی کاملی ندارند می توانند اپیدمی ویروس کرونا و برنامه ریزی کشور جهت مقابله وبرون رفت از این چالش را، یک مصداق آشکار فرایند توسعه کشور بدانند.

در حقیقت گاهی باید محک خورد تا " ببینیم چند مرده حلاجیم ". میدان کرونا برای همه دولت ها و ملت ها در سراسر جهان "محک تجربه" است. یکی سیه روی می شود ودیگری سفید روی. به قول حافظ شیرازی" خوش بود گر محک تجربه آید به میان / تا سیه روی شود هر که در او غش باشد". برای برخی از بحران ها و پدیده ها، تا"محک تجربه" نباشد مانند طبل توخالی، داد و فریادها بلند است. امروز که بهار 1400 هم تمام شده است آمارهای یک سال ونیم گذشته به دنبال عملکردمان در مورد کرونا، پیش چشم ما قرار دارد. دولت - ملت در ایران اگر چه به معنای واقعی خود شکل نگرفته است اما در مواجه با کرونا محک جدی خورد و مشت مان در بسیاری از موارد بازشد.

کرونا مشت چند صدایی ما را برای رسیدن به توسعه باز کرد؛ درحالی که لازمه پرداختن به توسعه، داشتن صدایی واحد بر سر اصول توسعه است، ما نشان دادیم اهل این حرف ها نیستیم. مگرقرار نبود سلامتی و جان مردم محل تنش های سیاسی و چندصدایی نباشد!

وقتی وزیر با رئیس دولت بر سر وضعیت کرونا چالش دارد مردم چگونه امید به هم دلی جهت حل بحران داشته باشند. چالش وزیر بهداشت مملکت با مجموعه دولت به جایی رسیده بود که رئیس دفتر رئیس جمهور عملکرد وی را "ریاکارانه" می خواند و وزارت بهداشت را به ریاکاری متهم می کند و می گوید "مردم شاهد و ناظر رفتارهای ما هستند و دوگانگی‌ها و ریاکاری‌ها را تشخیص می‌دهند." از طرفی وزیر هم معتقد است " عده ای از کرونا و مرگ مردم هم استفاده سیاسی می کنند."

کرونا مشت کم فرهنگی عده ای از ما هم را باز کرد وتنها دولت ها نیستند که در بحران کرونا رفوزه شده اند. مگر برای رسیدن به توسعه نباید فرهنگ توسعه در جامعه وجود داشته باشد؟ همیشه روزگار مدعی بودیم ملت بافرهنگی هستیم و ریشه در فلان جای تاریخ داریم.

اما کرونا مشت مان را باز کرد. کجای فرهنگ ما بوده است که افراد در حالی که می دانند تست کرونای آنها مثبت بوده است بار سفر را می بندند و به مسافرت می روند. حالا اگر با تست مثبت کرونا ناچار بودند برای لقمه ای نان و نیازمندی های ضروری زندگی و کار از قرنطینه بیرون بروند ملامتی نیست؛ اما چندی پیش سخنگوی ستاد کرونا اعلام کرد "متاسفانه در ایام نوروز امسال بیش از 15 هزار نفر با وجود تست مثبت کرونا به مسافرت رفته‌اند. این افراد علی رغم آنکه می‌دانستند بیمار هستند به مسافرت رفتند و قطعا بیماری را به سراسر کشور منتشر کردند. این افراد را شناسایی کردیم و کد ملی آنها را داریم و این اقدام آنها پایمال کردن حقوق دیگران است."

کرونا مشت بی اخلاقی ما را نیز باز کرد. مگر این نیست که برای رسیدن به توسعه باید قبل از هر چیز اخلاق داشت؟ مگر نمی گفتیم ایمنی گله ای خیانت به جامعه و بر خلاف اخلاق پزشکی است؟ نظریه ایمنی گله‌ای یعنی ابتلای 25 میلیون ایرانی به کرونا وفروکش کردن این اپیدمی، بدون نیاز به واکسن. اکنون مجموع بیماران کووید19 که به صورت رسمی در کشورشناسایی شده اند به بیش ازسه میلیون نفر رسیده است. همه کارشناسان بر این باورند که تعداد مبتلایان بسیار بیشتر از این تعداد است و کرونایی های زیادی نیز بدون علائم هستند. با این حساب بهار که تمام شد. اگر تابستان پیش رو نتوانیم جمعیت بالایی را در کشور واکسینه کنیم، جامعه خود به خود، پس از مرگ ومیرهای فراوان به ایمنی گله ای نزدیک می شود.

کرونا نشان داد که ما در امر توسعه نمی توانیم از ظرفیت انسانی خود به صورت کامل استفاده کنیم. مگر قرار نبود به کادر درمان توجه داشته باشیم؟ روزهای نخست کرونایی بسیاری از پرستاران می رقصیدند و روحیه بیشتری داشتند. آنها امروز می بینند پرستاران در بیشتر کشورها، دغدغه های معیشتی شان کمتر است و حتی مدت ها پیش واکسن های کرونای خود را دریافت کرده اند؛ اما این جا پرستاران همچنان در اضطراب شغلی بسر می برند. به تازگی رئیس هیئت مدیره نظام پرستاری تهران، از مهاجرت ماهانه 500 پرستار ایرانی به خارج از کشور خبر داد و این آمار بسیار وحشتناک است. او گفت اغلب پرستاران ایرانی به کشور‌های آمریکای شمالی مثل کانادا، و سوئد در اروپا و همچنین برخی از کشور‌های حوزه خلیج فارس مهاجرت می‌کنند.

کرونا نشان داد که ما در امر توسعه نمی توانیم متوازن حرکت کنیم و خسارت های زیادی به پیرامون وارد می کنیم. اگر بخش از مشکل جامعه ترمیم می شود جای کم تر برخوردار و محروم، آسیب فراوان می بینند. مگر قرارمان این نبود بر اساس شعار انقلابی محرومیت زدایی وعدالت خواهی، در زمان بحران ها گروه‌های فقیر و کم‌درآمد جامعه متحمل سختی های زیادی نباشند وآنها را مورد حمایت قرار دهیم. اما بحران کرونا از راه رسید و بیش تر همان طبقه را هدف قرار داد. اندک درآمدشان را تخته کرد و به دلیل ناتوانی در تهیه تغذیه مناسب، آسیب پذیر ترین اقشار کرونایی جامعه شدند و یارانه های دولتی شان هم دردی دوا نمی کند.

کرونا مشت ما را در بی عدالتی هم باز کرد. توسعه وقتی شیرین است که عدالت در آن یک اصل باشد. بعد از 42 سال از عمر انقلاب قرار نبود نابرابری وبی اعتمادی همچنان مهم‌ترین مسئله در جامعه ایران باشد. اکنون تعداد زیادی در جامعه نگران هستند که واکسن کرونا هم مانند دیگر منابع کشور ناعادلانه توزیع شود. بنظر می رسدآن بخش هایی که توزیع منابع در جامعه انجام می دهند تا کنون کار خود را درست انجام نداده اند و همچنان بیشتر مردم احساس ناعدالتی به خاطر نابرابری دارند.

کرونا مشت ما را باز کرد تا بدانیم در انزوا هیچ کاری را نمی توان به درستی پیش برد. همینطور که توسعه بدون سرمایه گذاری خارجی و ارتباط با دیگر کشورهای جهان امری بیهوده است. کرونا مشت کسانی را باز کردکه یک روز تحریم ها را کاغذ پاره می دانستند و هیچ تدبیری وباوری برای جلوگیری از آن نداشتند؛ تا امروز بهانه ای باشد برای ناتوانی در انتقال منابع ارزی و خرید واکسن. این تفکرهنوز هم در بخش های مهمی از سیستم، دست غالب دارند و فرصت طلبانی هستند که از تحریم ها حمایت می کنند. نشانه بحران انزوا همین بس که با هزار تلاش والتماس، تازه از ما قبول کرده اند که منابع خودمان در عراق مستقیم برای تهیه واکسن کرونا به کشور تولید کننده منتقل شود.

دیدید کرونا مشت مان را باز کرد؟ ما که مدعی مدیریت جهانی بودیم در مدیریت بحران کرونا درمانده شدیم. بسیاری از کشورها مدیریت و درمان کرونا را تمام کرده اند وافراد بدون هیچ منعی می توانند در ورزشگاه ها و اماکن عمومی و محیط های باز حضور پیدا کنند. اما مدیریت ما آنگونه شده است که همان ذره دوز واکسنی که در اختیار داریم هم به درستی تزریق نمی شود.

یک روز گفته می شود 900 هزار دوز واکسن کرونا گم شده است و روزی دیگر دل انسان از افراد مسن بالای 70 سال این مملکت کباب می شود، وقتی که برای تزریق واکسن در صف های بهم فشرده ونامنظم ساعت ها با کمرهای خمیده می ایستند. دیدیدکرونا مشت مان را باز کرد و وروزها پشت سرهم می روند وافراد بیشتری می میرند وما هنوز در زمانبندی واکسیناسیون جامعه آمار درستی ارائه نداده ایم. دقیقا شده است مانند برنامه توسعه 4 ساله؛ 5 ساله و20 ساله کشور؛ که هیچ کدام شان طبق زمان خودش پیشرفت ندارد وچشم انداز روشنی برای آنها در دست نیست.

مگر نگفتید مردم یکسال مردن عزیزان شان را تحمل کنند و تا بهار سال جاری حتما واکسن به قدر کافی در اختیار کشور قرار می گیرد. امروز بهار تمام شده است. رئیس کل نظام پزشکی کشور به تازگی گفته است" واکسن تولید داخل خیلی خوب است، اما فعلا چند ماه با آن فاصله داریم." واکسن‌های ایرانی مثل برکت، رازی، پاستور و کوبا همه در فرایند تولید هستند ومعلوم نیست کی به تولید انبوه می رسند تا همه نفس راحتی بکشند.

بهار دوم کرونا هم تمام شد. بهاری که به قول مرحوم هوشنگ ابتهاج "هر بار با عزای دل ما می آید و داغ بر داغ می افزاید". ارغوان این چه رازی است که هربار بهار / با عزای دل ما می آید / که زمین هر سال از خون پرستوها رنگین است / وین چنین بر جگر سوختگان / داغ بر داغ می افزاید / ارغوان پنجه خونین زمین / دامن صبح بگیر / وز سواران خرامنده خورشید بپرس / کی بر این دره غم می بارند؟

تا کنون تجربه های زیادی محک خوردیم و باختیم. بنظر می آید اگر نقشه راه همین باشد و در بر همین پاشنه بچرخد، بحران کرونا نه اولین آن خواهد بود و نه آخرینش.

کشور نیاز به طرحی نو دارد و شوربختانه تا رسیدن به توسعه اقتصادی، اجتماعی وسیاسی همچنان فاصله زیادی پیش رو است. رفتار وعملکرد ما توسعه محور نیست. درهای اقتصاد وسرمایه گذاری خارجی را بر روی کشور بستیم و هرگز نتوانستیم تولید داخل را سامان دهیم. مدعی شعار "ما می توانیم" شدیم؛ اما دو نهاد اول کشور (مجلس و دولت) باید برای حل مشکل مرغ و تخم مرغ جلسه تشکیل دهد.

شعار "نه شرقی و نه غربی" سردادیم در دامان شرق و غرب گرفتار شدیم و با چین کمونیست قرارداد 25 ساله امضاء کردیم. دولت جدید کارش را به زودی آغاز می کند و حالا که مراکز قدرت درکشور یکدست شده است، خدا کند تا بهار دیگر مذاکرات هسته ای، گشایش های اقتصادی وتغییر در جامعه کارکرد خودش را نشان داده باشد و طلیعه ای باشد برای یک دوران جدید که نهادهای مدنی در آن تقویت شوند و امید وسلامتی به جامعه برگردد.