سیاست های دولت و مدیریت شهری سرعت نوسازی بافت فرسوده را کاهش داد

مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران دلایل و سیاست های انقباضی دولت و مدیریت شهری که منجر به کاهش سرعت نوسازی بافت فرسوده شد را تشریح کرد.
مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران دلایل و سیاست های انقباضی دولت و مدیریت شهری که منجر به کاهش سرعت نوسازی بافت فرسوده شد را تشریح کرد.
خبرگزاری مهر؛ گروه جامعه_ ساناز باقری راد: اگر در کوچه پس کوچههای برخی محلات تهران قدم بزنید، رنگ و روی خیابانها شما را به دوران پیش از مدرنیته پرتاب خواهد کرد.
دورانی که هنوز خبری از برجها و ساختمانهای لوکس در شهر نبود و نهایت طبقات خانهها به دو طبقه ختم میشد.
حال این خانهها و محلات آنها به بافت فرسوده شهر تبدیل شده و چهره آنها تفاوت زیادی با دیگر نقاط شهر دارد.
محلات مختلف تهران دارای بافت فرسوده هستند که نیاز به نوسازی، ترمیم یا بازسازی دارند. خانههای این بافتها اغلب ناایمن و ناپایدار بوده و در صورت وقوع زلزله در شهر، یکی از آسیبپذیرترین نقاط خواهند بود.
هرچند که نوسازی بافت فرسوده از دهه 80 آغاز شده و همواره از مسائل مهم شهری بوده است، با این حال همچنان نیمی از مجموع بافت فرسوده پایتخت دست نخورده باقی مانده و نیاز به رسیدگی دارد.
در همین خصوص و برای اطلاع از جزئیات روند نوسازی در شهر تهران و چالشهای این حوزه به گفتگو با کاوه حاجی علی اکبری مدیرعامل سازمان نوسازی شهر تهران نشستیم.
بخش اول این گفتگو را در ادامه میخوانید، بخش دوم آن نیز طی روزهای آینده منتشر خواهد شد.
*به نظر شما که در یکی از سازمان هایی حضور دارید که کارش رصد شهر است، حال تهران را چطور می بینید؟
حقیقتش حال تهران چندان تعریفی ندارد چراکه تهران عملا شهری رها شده است. اخیرا دو مصداق در حوزه نوسازی شهری اتفاق افتاده و نمود این است که دولت خیلی تهران دغدغه اش نیست. این دو مورد یکی موضوع تامین منابع برای خدمات روبنایی و زیربنایی در بافتهای فرسوده است که در سال 1397 مصوبهای در خود دولت گذرانده شد که برای خدمات زیربنایی و روبنایی مثل خدمات آموزشی، درمانی، فرهنگی، ورزشی، فضاهای سبز، شبکه آب، فاضلاب، برق و... هزینه ها به طوری باشد که 70 درصد آن از سوی دولت و 30 درصد از طرف شهرداری صورت بگیرد. دولت خودش تعهد کرد اگر شهرداریها 30 درصد منابع را تامین کنند 70 درصد باقی مانده را ما تامین میکنیم ولی وقتی به اتفاقاتی که در سه سال گذشته یعنی از زمان تصویب این آیین نامه نگاه میکنیم واقعا ناامید کننده است. در برابر مجموعه امکانات، ظرفیتها، منابعی که شهرداری تهران برای بازسازی بافتهای فرسوده آورده است شاید کمتر از 10 درصد آن را دولت داده است.
این در واقع باعث میشود دستاوردها و اقدامات با آن چیزی که مورد انتظار است خیلی تفاوت داشته باشد یا در بودجه 1400 پیش بینی شده دولت این اختیار را به شهرداریها بدهد که برای نوسازی اطراف حرم های مطهر (تهران، قم، مشهد و شیراز) تا هزار میلیارد تومان از ظرفیت اوراق مشارکت استفاده کنند. انتظار میرود نحوه توزیع این اوراق بین این چهار شهر متناسب با اهمیت شان، اهمیت پروژههایی که دارند، اولویت اقداماتی که باید صورت بگیرد، باشد ولی متاسفانه وقتی به دستگاههای دولتی مراجعه میکنیم میبینیم نه تنها این فرآیند طی نمیشود بلکه میبینیم یک فرآیند مبتنی بر لابی گری و چانه زنی و فشار از بالاست و باعث میشود هر کس زورش بیشتر است از منابع بیشتری استفاده کند.
*تامین اعتبار حرم عبدالعظیم برای تهران محقق شده است؟
ما مجوزی در شورای شهر گذراندیم که اجازه استفاده این منابع را به میزان 550 میلیارد تومان به ما میداد. بعد درخواست رسمی از سوی شهردار تهران رفت ولی متاسفانه بر اساس همان رویهای که گفتم به 250 میلیارد تومان کاهش دادند، یعنی کمتر از نصفش را تایید کردند و سعی میکنیم مجوزهایش را از سازمان برنامه و بانک مرکزی بگیریم تا پایان سال بتوانیم منتشر کنیم.
*یعنی با گذشت 9 ماه از سال همان مبلغ هم محقق نشده است؟
هیچکدام این چهار شهری که گفتم موفق به دریافت مجوزهای لازم نشدهاند معمولا فرآیند طولانی و زمان برای است که به روزهای پایانی سال میکشد.
*آیا این اعتبار در بودجه 1401 هم عنوان شده است؟
با این سوال داغ دل تازه میشود و همان داستانی که دولت کلان شهرها به ویژه تهران را به حال خودش رها کرده دوباره تکرار میشود. متاسفانه در بودجه 1401 که به مجلس رفته است تمام آیتمهای حمایتی شهرداریها حذف شده است. حالا به بهانه صرفهجویی در بودجه یا کاهش هزینههای بخش عمومی حذف شده و این برگشت به عقب بدی محسوب میشود. در همین اوراق مشارکت سال گذشته پیش بینی شده بود که 50 درصد بازپرداخت اصل از سود اوراق را دولت تعهد میکند که اتفاق نیفتاد یعنی سازمان برنامه زیر بار نرفت با وجود اینکه در قانون پیش بینی شده بود.
در بودجه 1400 این سقف حمایت را به 25 درصد کاهش دادند و گفتند در این هزار میلیارد تومان بازپرداخت 25 درصد اصل سود را دولت تقبل میکند، در کلام گفتهاند این اتفاق خواهد افتاد ولی تا زمانی که این تعهد رسمی نشود نمیتوان با اطمینان درباره آن صحبت کرد. ما مطلع شدیم در بودجه 1401 این سطح حمایت را به صفر تقلیل دادند یعنی برای انتشار اوراق مشارکت برای بازآفرینی در اطراف حرم های مطهر دولت هیچ حمایتی نمیکند و شهرداریها باید با تضمین و تعهد خود این کار را انجام دهند.
هر چقدر شهرها و شهرداریها به حال خود رها شوند طبیعتا توانایی مقابله با مسائل و مشکلاتی که وجود دارد روز به روز کاهش خواهد یافت و میبینیم که هر چقدر جلوتر میآییم وضعیت ترافیک در تهران بدتر میشود. چون سرمایه گذاری کمتری در حمل و نقل عمومی صورت میگیرد
البته اینها پیامدهای خیلی مستقیمی دارد هر چقدر شهرها و شهرداریها به حال خود رها شوند طبیعتا توانایی مقابله با مسائل و مشکلاتی که وجود دارد روز به روز کاهش خواهد یافت و میبینیم که هر چقدر جلوتر میآییم وضعیت ترافیک در تهران بدتر میشود. چون سرمایه گذاری کمتری در حمل و نقل عمومی صورت میگیرد، حمل و نقل عمومی که به شدت هزینه بر و جزو موضوعات زیرساختی است که نیاز به سرمایه گذاری مستقیم دولت دارد. هر سال که جلوتر میآییم وضعیت آلودگی هوا بدتر میشود و مسائلی از این دست.
*وضعیت بودجهای امسال را در این حوزه چطور می بینید؟
کشور در وضعیت خاصی است، بالاخره باید شرایط را همه درک کنند ولی به نظر میرسد میتوان نوعی از اولویت بندی را انجام داد که محلهایی که در آنجا بودجه هزینه میشود با مسائل و مشکلاتی که در شهرها و در جامعه احساس میشود ارتباط و نسبت مستقیم داشته باشد. در مورد شهرداری هم انتظار از ناحیه ما وجود دارد که با توجه به اینکه موضوعاتی مثل کاهش آلودگی هوا، حمل و نقل عمومی و نوسازی بافتهای فرسوده به ویژه موضوعات ملی هستند صرفا نمیتوان آنها را به اقدامات شهرداریها محدود کرد. به طور ویژه در بودجه ریزی سالیانه مورد توجه قرار گیرد.
*برای مواردی که حذف شده مثل مورد سازمان نوسازی، آیا مطالبهای شده که شهرداری از دولت بخواهد؟
بله، چندین هفته گذشته نامهای را با امضای شهردار برای ریاست محترم مجلس شورای اسلامی، رئیس مجمع نمایندگان تهران و رئیس فراکسیون مدیریت شهری تنظیم کردیم و مذاکراتی را هم با نمایندگان مجلس شروع کردهایم البته در ماههای گذشته با نمایندگان دستگاههای دولتی نیز مذاکره میکردیم ولی ظاهرا این مذاکرات خیلی مفید واقع نشده است.
*در سالهای گذشته هم نوسازی 15 و 20 درصد بوده یا خیر؟
هر چه جلو آمدهایم کمتر شده است، البته دولت هم نه اینکه اقدامی برای افزایش سطح تسهیلات نکرده، میزان افزایش با افزایش قیمت مسکن در تهران برابر نبوده است یعنی در 10 سال گذشته متوسط قیمت مسکن در تهران از حدود یک میلیون و 800 هزار تومان در هر متر مربع به 32 میلیون تومان رسیده، این جهش قیمت اگر میخواهد طبقات متوسط را در مقابل بحران مسکن ایمن نگه دارد باید متناسب با آن تسهیلات هم پیش بینی شود. این افزایش به تناسب نبوده و باعث شده که میزان پوشش تسهیلات سال به سال کاهش پیدا کند و ما را به نقطهای برساند که امروز 43 درصد از خانوادههای تهرانی مستأجر باشند و هزینه مسکن در سبد هزینههای این خانوادهها به حدود 65 درصد برسد، یعنی دو سوم از درآمد مستأجران امروز صرف تأمین هزینههای مسکن میشود و با یک سوم بقیه درآمد باید بقیه زندگی خودشان را مدیریت کنند.
*در بحث تسهیلات نوسازی خبری که اخیرا منتشر شد می گوید که قرار است به کسانی که قصد نوسازی دارند 60 میلیون تومان تسهیلات پرداخت شود، درباره این تسهیلات توضیح می دهید؟
خیر، 60 میلیون تومان تسهیلات ودیعه مسکن و تسهیلات اسکان موقت است که به صورت قرضالحسنه به مدت دو سال داده میشود تا کسی که میخواهد خانهاش را نوسازی کند بتواند از این مبلغ استفاده کند و جایی را بتواند اجاره کند، در آن دوره ساخت جابه جا شود. دو نوع تسهیلات داده میشود، به جز تسهیلات ودیعه مسکن، تسهیلات ساخت هم اعطا میشود. آن 60 میلیون تومان به ازای هر پلاکی که میخواهد نوسازی کند داده میشود، تسهیلات ساخت به ازای هر واحدی که قرار است ساخته شود اعطا میشود که امروز حداقل آن 120 میلیون تومان است یعنی اگر کسی بخواهد در بافت فرسوده تهران خانه خودش را نوسازی کرده و چهار واحد بسازد، چهار تا 120 میلیون تومان با بهره 9 درصد میگیرد.
به جز تسهیلات ودیعه مسکن، تسهیلات ساخت هم اعطا میشود. آن 60 میلیون تومان به ازای هر پلاکی که میخواهد نوسازی کند داده میشود، تسهیلات ساخت به ازای هر واحدی که قرار است ساخته شود اعطا میشود که امروز حداقل آن 120 میلیون تومان است یعنی اگر کسی بخواهد در بافت فرسوده تهران خانه خودش را نوسازی کرده و چهار واحد بسازد، چهار تا 120 میلیون تومان با بهره 9 درصد میگیرد
مهمترین ویژگی این تسهیلات این است که نرخ بهره آنها 50 درصد نرخ بهره بقیه تسهیلات است که اعطا میشود. اگر فرد سازنده انبوه ساز باشد، اگر از فناوریهای نوین هم استفاده کند این عدد تا 300 میلیون تومان هم قابل افزایش است یعنی اگر به صورت خود مالکی نوسازی اتفاق بیفتد عمدتا از 120 میلیون میتوانند استفاده میکنند ولی اگر ساخت و ساز با مشارکت مالک با یک انبوه ساز صورت بگیرد تا 300 میلیون تومان قابل افزایش است که البته آن 180 میلیون تومان بقیه اش با بهره 9 درصد اعطا نمیشود، با همان بهره 18 درصد اعطا میشود.
*یعنی اگر ساختمانی را که چند واحد در آن هستند بخواهند نوسازی کنند به کل مالکان کلا 60 میلیون تومان تعلق میگیرد و بین آنها تقسیم میشود؟
بله، ملاک قیاس پلاک است و در آن پلاک اگر دو یا چند واحد هم باشند بین آنها توزیع میشود ولی در بافتهای فرسوده ویژگی اصلی که داریم این است که ساختمانها یک یا حداکثر 2 طبقه هستند، ساختمانهای دوطبقه هم تک واحدی هستند، ممکن است یک یا دو خانواده در آن زندگی کنند، چون این تسهیلات صرفا به پلاکهایی که در بافتهای فرسوده هستند اعطا میشود.
ممکن است مجموعهای قدیمی باشد مثلا 5-4 طبقه باشد که بخواهند تخریب و نوسازی کنند، اینها عمدتا در بافتهای فرسوده مصوب نیستند که بتوانند از این تسهیلات استفاده کنند. در بافتهای فرسودهای که ساختمانها یک و دو طبقه هستند خیلی از این نظر مشکلی را ایجاد نمیکند کما اینکه خود این عدد، عدد پایینی است یعنی بیشتر میتوانیم بگوییم تسهیلات کمک هزینه اسکان موقت است، نه اینکه کل هزینه اسکان موقت را بتواند تأمین کند.
*حتی در شکل کمک هزینه فکر نمی کنید مثلا رقم 30 میلیئن تومان تسهیلات عملا با وجود قیمتهای تهران بسیار ناچیز است!
حتی اگر یک واحد باشد و از کل 60 میلیون تومان هم استفاده کند، طبیعتا نمیتواند با 60 میلیون تومان جایی را برای خودش اجاره کند، البته یک بخشی از هزینه اسکان موقت از طریق سرمایه گذار تأمین میشود یا در قالب تسهیلات قرضالحسنه یا در قالب بلاعوض یا در برخی موارد خود سرمایه گذار یک جایی را اجاره میکند و مالک را منتقل میکند و بالاخره کمک است، اینها همه کمکی است که میتواند به اندازه خودش نقش داشته باشد.
*به نظر شما تسهیلات 120 میلیونی تومانی ساخت چقدر مشوق مردم برای نوسازی است؟
این رقم در دو سال اخیر با یک افزایش بیش از دو برابری مواجه شده است. منتهی ابتدای سال 99 حدود 50 میلیون به ازای هر واحد داده میشد و بهره آن 18 درصد بود یعنی با تسهیلات دیگر بانکی خیلی تفاوت نمیکرد، در دو سال گذشته اتفاقی که افتاده این است که اولا سقف آن افزایش پیدا کرده که حداقل به 120 میلیون تومان رسیده و یکی اینکه بهره آن کاهش پیدا کرده یعنی یک بخشی از این تسهیلات را دولت از وجوه اداره شده میدهد و باعث شده نرخ بهره کاهش پیدا کند، الان واحدهایی که در بافت فرسوده ساخته میشوند میانگین مساحتشان 80 متر مربع است. اگر 6 میلیون تومان هم هزینه متوسط ساخت آنها را در نظر بگیرید، یعنی ساخت یک واحد در بافت فرسوده حدود 500 میلیون تومان هزینه دارد، اگر 120 میلیون تومان پرداخت شود یعنی یک چیزی حدود 25 درصد از هزینههای ساخت را دارد پوشش میدهد که به نظر من عدد پایینی است، ولی اگر یک سازنده از 300 میلیون تومان استفاده کند یعنی 60 درصد از هزینههای ساخت را از تسهیلات میتواند تأمین کند که عدد مناسبی است، به خاطر همین چون نرخ، نرخ متغیری است میزان کمکی که میتواند بکند متفاوت است. اگر صرفا محدود به 120 میلیون تومان باشد کم است چون انتظار میرود که حداقل 50 درصد هزینههای ساخت از طریق تسهیلات بانکی تأمین شود.
ولی اگر انبوه سازان وسط بیایند و از تسهیلات 300 میلیون تومانی استفاده کنند نرخ، نرخ خوبی است. البته همه این تسهیلات، تسهیلات سمت عرضه هستند یعنی سمت ساخت هستند، یک بخشی مهمی از تسهیلات که نباید نادیده گرفته شود تسهیلات سمت تقاضا است که اشاره کردم به آنها که واحدهای مسکونی که ساخته میشوند یکسری افراد هم میخواهند آنها را خریداری کنند، آنجا وضعیت بدتر است، یعنی میزان حمایتی که صورت میگیرد به زیر 20 درصد میرسد.
*با این اوصاف در یکی دو سال گذشته حتی با وجود افزایش این تسهیلات، میزان تمایل مردم چقدر بوده، یعنی چند درصد برای تسهیلات مراجعه کردهاند؟
در سالهای اخیر میزان تمایل مردم به نوسازی کاهش پیدا کرده است البته مبتنی بر شرایط تهران میگویم. از سال 88 تا 89 دولت و شهرداری تهران شروع کردند مجموعهای از مشوقها و تسهیلات را برای نوسازی در بافتهای فرسوده اختصاص دادند، این مشوقها دو جنبه داشت، یکی مشوقهای مالی بود در قالب عدم دریافت هزینه پروانه که در شهر تهران از سال 89 رایگان است یعنی اگر کسی بخواهد پروانه در بافت بگیرد، به شهرداری مبلغی را پرداخت نمیکند، سهم تأمین اجتماعی و آموزش و پرورش جدا است.
ولی سهم شهرداری تهران دریافت نمیشود یا اعطای تسهیلات بانکی که از 15 میلیون تومان به ازای هر واحد شروع شده، امروز به 120 میلیون تومان رسیده، اینها مشوقهای مالی بودند. مشوقهای ضابطهای هم بودند که در طرح تفصیلی تهران پیش بینی شده بود که برای ساخت و ساز در بافتهای فرسوده تا دو طبقه تراکم تشویقی اعطا میشود یا مثلا ضریب تأمین پارکینگ در این بافتها به 50 درصد کاهش پیدا کرده است. ترکیب این دو تا مشوقها و هم افزایی آنها باعث شد که روند نوسازی در شهر تهران سرعت قابل توجهی بگیرد.
ترکیب این دو مشوقها و همافزایی آنها باعث شد که روند نوسازی در شهر تهران سرعت قابل توجهی یابد و تا امروز حدود 50 درصد از پلاکهایی که در بافت فرسوده تهران قرار دارند، خودشان یا به صورت خود مالکی یا از طریق مشارکت با سرمایهگذاران تخریب نوسازی کردند. بخشی از این تخریب نوسازیها انفرادی بوده و بخش عمدهای از آن تجمیع بوده یعنی دو یا چند پلاک با هم تجمیع کردند، سپس با یک سرمایهگذار شریک شدند و ساختوساز انجام دادند. اکنون بیش از نیمی از ساختوسازها که در بافت فرسوده انجام میشود مبتنی بر تجمیع اتفاق میافتد و میانگین تعداد پلاک در هر پروژه هم به سه پلاک رسیده است. از یکجایی به بعد همان نقش مثبتی را که مشوقها ایفا کرده بودند، معکوس شد که در اینجا مجدد همافزایی اتفاق افتاد یعنی از یکجایی هزینههای ساخت به شدت افزایش پیدا کرد و انتظار میرود که تسهیلات هم خودش را به این مقوله برساند که عقب ماندند.
مهمتر از این مسئله آنکه بهره تسهیلات افزایش بسیاری پیدا کرد چون از روز اول قرار بود تسهیلات به صورت حمایتی اعطا شود. در حوزه مشوقها هم عمدتا از سال 96 به بعد شاهد نگاه انقباضی بودیم یعنی آیتمهایی که مزیتی را در بافت ایجاد کرده و منجر به سرعت گرفتن نوسازی شده بود، از بافت گرفته و تراکم تشویقی خیلی محدود شد و ضریب تأمین پارکینگ دوباره به عدد یک افزایش پیدا کرد و این مسئله باعث شد که ما با یک روند کاهشی در نوسازی بافتهای فرسوده مواجه شدیم.
واقعیت آن است که این مدل در شهر تهران جواب داده یعنی 50 درصدی که به آن اشاره شد، با همین روش (مجموعهای از مشوقهای مالی و ضابطهای که هزینه تمام شده ساخت را در بافت فرسوده، کمتر و انگیزه لازم را هم برای مالک و هم سرمایهگذاران بیرونی فراهم کند تا در مشارکت با یکدیگر اقدام به نوسازی کنند)، اقدام به نوسازی کردیم. نیمی از بافت فرسوده تهران بر اساس این مدل نوسازی شده است.
طبیعتا اگر انتظار داریم با همان روند و آهنگ نوسازی ادامه پیدا کند، چارهای نداریم جز اینکه دوباره به احیا و پیشبینی مشوقهای لازم برگردیم. واقعیت آن است که اگر امروز ساختوساز در بافتهای فرسوده تهران با چنین مدلی صورت گیرد، کمتر از چهار یا پنج طبقه نمیتواند اتفاق بیفتد. اگر ضوابط به گونهای باشد که سه طبقه در بافت فرسوده ساخته شود، هیچکس انگیزه و مشوق لازم را نمیبیند که وارد فرآیند نوسازی شود. اگر سهم تسهیلات بانکی به عددی برسد که گرفتن یا نگرفتن آن تفاوتی را ایجاد نکند، طبیعتا کسی به دنبال آن نمیرود و وقتی اثر مشوقها کاهش پیدا کند، ممکن است ما با کاهش یا حتی توقف جریان نوسازی در بافتهای فرسوده مواجه شویم.
بخشی از آن هم به این برمیگردد که تنها روشهای قابل اجرا در نوسازی بافتهای فرسوده، تخریب و نوسازی نیست و میتوان در محدودههایی به ویژه محدودههای ارزشمند تاریخی شهر به سمت روشهایی مانند بهسازی و مرمت رفت. در جاهایی که ممکن است شاید امروز امکان و تمایل به تخریب و نوسازی وجود نداشته باشد، میتوان مقاومسازی را به عنوان یک روش جایگزین پیشنهاد کرد. انتظار میرود این روشها مثل روش تخریب و نوسازی با حمایت مواجه شود یعنی اگر ما تسهیلات بانکی داریم نگوییم که فقط برای تخریب و نوسازی بوده بلکه به مقاومسازی و مرمت هم اختصاص یابد.
*آیا قرار است این رقم تسهیلات 120 تومانی برای سال آینده چه از محل بودجه و چه از محل درآمدهای شهرداری افزایش پیدا کند؟
دولت وظیفه اعطای تسهیلات را بر عهده داشته و شهرداری نقشی در اعطای تسهیلات بانکی برای ساخت ندارد. یکی از کارهایی که شهرداری در بستههای تشویقی انجام میدهد، صدور پروانه رایگان است که امروز در همه بافتهای فرسوده اتفاق میافتد و دیگری اعطای مشوقهای ضابطهای و تراکم تشویقی است.
* با این اوصاف نوسازی در بافت فرسوده شهر تهران به چند درصد رسیده است؟
عدد نوسازی در سالهای 90 تا 92 که بالا بود سالیانه به حدود پنج درصد رسیده بود یعنی در آن سالها چهار یا پنج درصد از مساحت بافتهای فرسوده در طی سال نوسازی میشد و الان این رقم به دو درصد رسیده است یعنی با مجموعه اتفاقاتی که رخ میدهد، سالیانه حدود دو درصد از مساحت بافت فرسوده نوسازی میشود البته این اعداد مربوط به تهران است و وقتی از این شهر خارج میشویم، وضعیت بدتر از این خواهد بود. کل پیشرفت برنامه نوسازی بافت فرسوده در کشور زیر 20 درصد است. اینکه میگوییم پیشرفت برنامه نوسازی بافت فرسوده تهران نزدیک 50 درصد است به این دلیل است که به طور مشخص در 12 سال گذشته شهرداری تهران حمایتهای ویژهای از این موضوع داشته و باعث شده که این جریان سرعت قابل توجهی یابد.
ادامه این گفتگو طی مطلبی در روزهای آینده منتشر خواهد شد.

