وقتی تهران ابتکار عمل را به دست میگیرد؛ آیا اهداف سفر عراقچی به بیروت محقق شد؟
وزیر امورخارجه در حالی پیش از ظهر پنجشنبه (18 دیماه) برای سفری دو روزه وارد فرودگاه بینالمللی رفیق حریری در پایتخت لبنان شد که سفر او در این برهه مشخص را باید نتیجه به دست گرفتن ابتکار عملی دانست که ایده «دیدار در کشور ثالث» که از سوی همتای لبنانی عراقچی ارائه شده بود را به حاشیه برد تا تهران و بیروت علی رغم فضای غبارآلود یکسال اخیر، بار دیگر رو در روی هم و بیواسطه، دغدغههای مشترک...
به گزارش ایرنا، سیدعباس عراقچی پس از چندین بار تبادل پیام با یوسف رجی، وزیر امور خارجه لبنان، 20 آذرماه در پاسخ به پاسخ منفی همتای لبنانی برای سفر به ایران، در حساب ایکس خود نوشت: «با توجه به اشغالگری اسرائیل در لبنان و نقض آشکار «آتشبس»، کاملاً درک میکنم که چرا همتای لبنانی ارجمندم آماده سفر به تهران نیست. از این رو با کمال میل دعوت او برای سفر به بیروت را میپذیرم.» وزیر امور خارجه در ادامه تاکید کرد که «ما نیز خواهان «فصلی جدید» در روابط دوجانبه هستیم.» این پیام دیپلماتیک و هوشیارانه عراقچی که در مقایسه با همکار لبنانیاش، دارای سوابق طولانی از ماموریتهای دیپلماتیک و مذاکرات است موجب شد تا همتای لبنانی او در پاسخ به سوال خبرنگاران، به صورت رسمی، وزیر امور خارجه ایران را برای گفت و گو، به بیروت دعوت کند.
در نهایت، وزیر امور خارجه پس از نزدیک به یکماه از انتشار پیام تمایل به آغاز «فصلی جدید در روابط ایران و لبنان»، صبح روز پنجشنبه، تهران را به مقصد بیروت ترک کند و در ساعات پایانی حضور در بیروت، در نشست خبری برگزار شده در عین التینه، پس از دیدار با نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان، در پاسخ به این سوال ایرنا که «شما پس از آنکه در فرودگاه بیروت مورد استقبال نمایندگان طوایف لبنان قرار گرفتید، ضمن برگزاری گفتوگوهای دیپلماتیک، به دیدار رهبران مذهبی لبنان، نایب رئیس مجلس اعلای شیعیان و مفتی این کشور رفتید، پیام این سفر برای مردم لبنان چیست»، سفر خود را سرآغاز دوران جدید در روابط ایران و لبنان عنوان کرد و گفت: «دو کشور ایران و لبنان دارای روابط تاریخی چندصد ساله هستند. دو کشور با یک سابقه تاریخی، فرهنگی و تمدنی بسیار غنی هستند. ما خواهان گسترش روابط با کل لبنان هستیم و این را در ملاقاتهای این دو روز مورد بحث قرار دادیم و و توافق هر دو طرف برای آن وجود دارد.»
اراده تهران برای حفظ و ارتقای روابط خوب با همه طوایف لبنانی
مروری بر برنامه فشرده وزیر امور خارجه در لبنان، میتواند تصویر روشنی از روندی که عراقچی پایان آن را، آغاز دوره جدید در روابط دوجانبه نامید، ارائه کند. وزیر امور خارجه پس از آنکه در بدو ورود به بیروت در جمع خبرنگاران حاضر در فرودگاه گفت: «ایران و لبنان از قدیم ارتباطات سیاسی و دیپلماتیک و تبادلات فرهنگی داشتند و ما به دنبال گستردهتر کردن این روابط و پیشبرد این روابط در حوزههای مختلف به ویژه در حوزه اقتصادی هستیم»، در نخستین برنامه کاری خود راهی محله حازمیه شد، تا با حضور در مجلس اهعلای اسلامی شیعیان لبنان، با شیخ علی الخطیب، نایب رئیس این مجلس که یادگار امام موسی صدر برای شیعیان لبنانی است، دیدار و گفت و گفتوگو کند. عراقچی در این دیدار موضع اصولی جمهوری اسلامی ایران در حفظ و ارتقای روابط خوب با همه طوایف لبنانی را مورد تاکید قرار داد. وزیر امور خارجه روز جمعه نیز به دارالفتوای بیروت رفت تا همین اصول بنیادین تهران را در دیدار با عبداللطیف دریان، مفتی اعظم لبنان یادآور شود. دیدار عراقچی با بشاره الراعی، اسقف مارونیهای لبنان نیز از جمله اهداف سفر وزیر امور خارجه بود که به دلیل حضور این چهره مهم مذهبی در واتیکان، انجام نشد.
عراقچی همچنین در روز نخست حضورش در لبنان، با حضور بر مزار سیدحسن نصرالله، دبیرکل شهید حزبالله، به مقام این شهید مقاومت ادای احترام کرد. وزیر امور خارجه که در میان حضور پرشور شیعیان و دوستداران ایران وارد مزار شهید نصرالله شد و با ندای صلوات بر پیامبر عظیم الشان اسلام مورد استقبال قرار گرفت، پس از قرائت فاتحه در سخنان کوتاهی گفت: «ایران همواره از استقلال، وحدت ملی و تمامیت ارضی لبنان حمایت کرده و خواهد کرد و ازادی مناطق لبنان از اشغالگری اسرائیل را خواستار است.
احیای کمیسیون مشترک اقتصادی ایران - لبنان، بسترساز تقویت مناسبات تجاری
وزیر امور خارجه ساعات منتهی به اذان مغرب پنجشنبه بیروت را نیز در دیدار مهم با عامر البساط، وزیر اقتصاد و تجارت لبنان سپری کرد. عراقچی که حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه نیز او را در سفر به بیروت همراهی میکرد، در این دیدار با یادآوری سابقه طولانی مراودات اقتصادی و تجاری فیمابین ایران و لبنان، آمادگی ایران را برای ارتقای همکاریهای اقتصادی دو کشور اعلام کرد. وزیر امور خارجه احیای کمیسیون مشترک اقتصادی ایران - لبنان را بسترساز تقویت مناسبات تجاری دو کشور دانست و بر اهمیت برگزاری نشست کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی در اولین فرصت ممکن تاکید کرد.
در این دیدار همچنین درباره ظرفیتهای همکاری فیمابین دو کشور در زمینههای اقتصادی، تجاری، گردشگری، کشاورزی، علمی، فرهنگی و نیز راههای تسهیل و گسترش تبادلات تجاری بین دو کشور، از جمله حذف و کاهش تعرفههای تجاری، گفتوگو و تبادل نظر شد.
عراقچی همچنین در برنامه پایانی روز نخست سفرش، در نشست مشترکی با بازرگانان لبنانی و ایران در محل سفارت جمهوری اسلامی ایران حاضر شد و با اشاره به عزم جمهوری اسلامی ایران برای گسترش مناسبات اقتصادی با لبنان، بر اهمیت اهتمام مشترک فعالان بخش خصوصی لبنان و ایران برای شناسایی ظرفیتهای همکاری دو کشور در عرصههای مختلف اقتصادی و تجاری تاکید کرد.
وزیر امور خارجه در ارزیابی این دیدار، در نشست رونمایی از کتاب خود که آخرین برنامه کاری او در بیروت بود، گفت: زمانی که برنامه این دیدار با بازرگانان را هماهنگ کردیم، فکر میکردم نهایتا 7 یا 8 بازرگان لبنانی در آن حاضر شوند اما نزدیک به 70 بازرگان مهمان سفارت ایران بودند. همچنین در حالی که خود را آماده کرده بودم ظرفیتهای همکاری اقتصادی با ایران را برای آنها تشریح کنم، متوجه شدم خودشان به این ظرفیتها واقف هستند.
تبیین صریح مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران درباره روابط دوجانبه با لبنان
دومین روز حضور عراقچی در لبنان، برنامه فشردهای از دیدارهای سیاسی با یوسف رجی، وزیر امورز خارجه، جوزف عون، رئیس جمهور، نبیه بری، رئیس پارلمان و نواف سلام، نخست وزیر لبنان بود. وزیر امور خارجه که برنامه کاری خود را با استقبال وزیر امور خارجه لبنان از درب این وزارت خانه، اغاز کرده بود، ساعتی را به گفتوگوی صریح و شفاف با یوسف رجی گذراند تا مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران را بار دیگر برای این سیلاستمدار لبنانی تبیین و تشریح کند.
مقصد بعدی عراقچی نیز کاخ بعبدا و دیدار با جوزف عون، رئیس جمهور لبنان بود. وزیر امور خارجه در ابتدای سخنان خود ضمن ابراز خوشحالی از سفر مجدد به لبنان، سلام گرم مسعود پزشکیان را نیز به همتای لبنانیاش ابلاغ کرد. عراقچی در این دیدار با تاکید بر اهتمام جمهوری اسلامی ایران نسبت به گسترش مناسبات با لبنان در همه زمینهها اقتصادی و تجاری، ابراز امیدواری کرد که با تفاهم صورت گرفته با وزیر اقتصاد و تجارت لبنان برای برگزاری نشست کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور، این مهم در اولین فرصت ممکن در تهران یا بیروت انجام شود تا زمینه تسهیل تبادلات تجاری و اقتصادی بین ایران و لبنان فراهم گردد.
عراقچی ضمن تبیین مواضع اصولی جمهوری اسلامی ایران درباره روابط دوجانبه با لبنان، تحولات منطقه، بر احترام همیشگی ایران نسبت به حاکمیت ملی، تمامیت سرزمینی و وحدت ملی این کشور تاکید کرد و با اشاره به تداوم اشغالگری و تجاوزات مکرر رژیم صهیونیستی، بر حمایت ایران از دولت و ملت لبنان در دفاع از حاکمیت و ثبات این کشور تاکید نمود.
وزیر امور خارجه که زیر باران تند زمستانی بیروت، بعبدا را به مقصد عین التینه، دفتر رئیس پارلمان لبنان ترک کرده بود، در ابتدای دیدار با نبیه بری، گپ کوتاهی را در حضور خبرنگاران به مقایسه شرایط آب و هوایی دو کشور اختصاص داد. چهره شاخص شیعیان لبنان نیز بارش برکت الهی در پایتخت را از پاقدم هیات ایرانی دانست تا خندهای بر لب حاضران در جلسه بنشیند. رئیس پارلمان لبنان در این دیدار با تقدیر از وزیر امور خارجه ایران برای انجام این سفر مهم، رویکرد جمهوری اسلامی ایران در تقویت رایزنیها با دولت لبنان و تعامل با همه طوایف و جوامع تشکیل دهنده لبنان را ارزشمند و موثر دانست.
حسن ختام دیدارهای سیاسی عراقچی در بیروت نیز دیدار با نواف سلام، نخست وزیر لبنان در سرای الحکومه بود. عراقچی در این دیدار با اشاره به دیدارها و رایزنی مستمر خود با مقامهای ارشد لبنان طی 16 ماه گذشته، تصریح کرد که هدف عمده این سفر، تمرکز بیشتر بر حوزه اقتصادی - تجاری است و بدین منظور برگزاری نشست کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور حائز اهمیت است.
وزیر امور خارجه کشورمان ساعتی پس از پایان دیدارهای سیاسی چهارگانه خود، با حضور در یکی از زیباترین خیابانهای بیروت، در هتل کراون پلازا حاضر شد تا ضمن حضور در جشن امضای کتاب «قدرت مذاکره»، از فصل جدید این کتاب با عنوان «دیپلماسی زیر آتش» رونمایی کند. عراقچی که در دو ساعت پایانی حضورش در لبنان را در جمع سیاستمداران، اصحاب رسانه، دانشجویان و اقشار مختلف جامعه لبنانی سپری کرد، در خصوص درسهایی که ایران از جنگ 12 روزه و تجاو رژیم صهیونیستی گرفته است، گفت: «در نظام بینالملل مدنظر ترامپ باید قوی باشید والا توسط ترامپ نابود میشوید. همین سیاست را رژیم صهیونیستی نیز در منطقه دنبال میکند. در طول دو سال گذشته به 7 کشور از جمله ایران و لبنان حمله کرده است. قریب به 70 هزار نفر را در غزه به شهادت رسانده است. در غزه هیچ جنایتی باقی نمانده که رژیم صهیونیستی انجام نداده باشد. فقط یک جرم بینالمللی بود که اسرائیل در جهان صورت نداده بود که در ایران انجام داد و آن حمله به تاسیسات هستهای صلح آمیز بود. این رژیم در حالی همه این جنایات را انجام میدهد در حالی که هیچ عقوبتی به همراه ندارد و همه کشورهایی منطقه را نیز ضعیف میکند. سودان را تقسیم کردند، سومالی را تقسیم کردند و الان به دنبال تجزیه یمن و سوریه هستند. به دنبال این هستند که هیچ کشوری در منطقه سلاح قوی نداشته باشد. به دنبال سلاح حزبالله و موشکهای ایران هستند. در این منطقه باید قوی بود. این تجربه جنگ 12 روزه ماست.»
وزیر امور خارجه کشورمان خطاب به حاضران جلسه گفت: «درس ما این است که آمریکا و رژیم صهیونیستی فقط زبان زور را میفهمند و باید با آنها با همین زبان صحبت کرد. ما در حال حاضر از پیش از جنگ 12 روزه آمادهتر هستیم و این تنها راه جلوگیری از جنگ است. ما جنگ نمیخواهیم، اما برای جلوگیری از جنگ باید آماده جنگ بود، البته همزمان آماده مذاکره هستیم اما زمانی که آمریکا بفهمد مذاکره با دیکته کردن متفاوت است.»
ایران و لبنان در آغاز فصلی جدید از روابط
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران که با هدف آغاز فصلی جدید از روابط با بیروت، صبح روز 18 دیماه، تهران را به فرودگاه رفیق حریری ترک کرد که در نخستین قدم، این سفر را باید حاصل به دست گرفتن ابتکار عمل از سوی رئیس دستگاه دیپلماسی ایران دانست که با اقدامی حاصل تجربه سالها کار دیپلماتیک، مانع از آن شد تا ایده «دیدار در کشور ثالث» و در عین حال تداوم اتهام زنی بی اساس به جمهوری اسلامی ایران مبنی بر دخالت در امور داخلی لبنان، عرصه دیپلماسی میان دو کشور مهم ایران و لبنان را در هالهای از ابهام فرو ببرد. در عین حال عراقچی تلاش کرد تا در چهارچوب احترام متقابل، مواضع تهران را بصورت شفاف و صریح برای مقامات لبنانی شرح داده و به نوعی پاسخ اتهاماتی که در ماههای گذشته زمینه شکلگیری بازار داغ شایعات را نیز مهیا کرده است را بدهد.
وزیر امور خارجه کشورمان همچنین یک روز پیش از آغاز ماموریت دو روزه خود، با اعلام خبر آنکه هیاتی اقتصادی نیز او را در این سفر همراهی میکنند؛ آغاز روند شکلگیری آنچه «فصل جدید از روابط دو کشور» نامیده بود را کلید زد. روابط ایران و لبنان که همواره به عنوان روابطی سیاسی و حتی امنیتی به جهان و منطقه معرفی شده است اما به تعبیر عراقچی، ظرفیت آن را دارد تا با احیای کمیسیون کشترک اقتصادی، نمودی از روابط دولت با دولت و زمینهای برای گسترش و توسعه هرچه بیشتر روابط همه جانبه تهران با بیروت باشد.
استقبال وزیر اقتصاد و تجارت لبنان و همچنین بازرگانان لبنانی از ایده و ابتکار وزیر امور خارجه ایران، این واقعیت را بیش از پیش عیان ساخت که ورای تمامی فراز و نشیبهای سیاسی در روابط ایران و لبنان که برخی چهرههای داخلی در هر دو کشور آن را با محوریت مقاومت تعریف میکنند، بخش قابل توجهی از جامعه و بخش خصوصی دو کشور گاه بیش از سیاستمداران از ظرفیت نهفته و ارزشمند روابط دوجانبه آگاه و برای توسعه آن، آماده آغاز همکاری هستند.
